Dr. İsmail Kemal

 

Rusya, Mısır, Doğu Akdeniz

16 February 2014, Sunday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Doğu Akdeniz’de İsrail’den sonra ikinci önemli doğal gaz oyuncusu Mısır’dır. Mısır doğal gazı Nil Deltası bölgesinde yoğunlaşmıştır. Nüfusu ve enerji ihtiyacı devamlı arttığı ve petrol üretimi azaldığı için doğal gaz ihracat potansiyeli sınırlı. Mısır, 2000’li yılların ortalarında doğal gaz ihraç etmeye başladı. “Arap Doğal Gaz Boru Hattı” 2004’te tamamlandı. 2005’te de LNG tesisi tamamlandı. Ürdün, Lübnan ve Suriye’ye uzanan “Arap Doğal Gaz Boru Hattı”nın Türkiye’ye uzanması ve Avrupa’ya bağlanması potansiyeli var. Tabii, bu bölgesel gelişmeler ve siyasi ilişkilere bağlı.
İsrail kadar büyük ihracat potansiyeline sahip olmasa da Mısır Doğu Akdeniz enerji oyununda önemli bir aktör. Önümüzdeki dönemde Mısır’ın kimlerle ittifak kuracağı hem Ortadoğu jeopolitiği, hem de “enerji oyunu” açısından önemli. Kıbrıs bağlamında göze çarpan Kıbrıslı Rumların hem İsrail, hem de yeni Mısır rejimi ile geliştirdikleri yakın bağlardır. İsrail ve Mısır’la yakın ilişkileri Kıbrıslı Rumlara önemli avantajlar sağlıyor. Bu tabloya Yunanistan’ı da eklememiz gerekir. Yunanistan da Mısır’la ilişkilerini güçlendiriyor.
Oluşmakta olan bu denklemde Rusya’nın rolü ne olacak? Rusya’nın Kıbrıslı Rumlarla sıkı işbirliğine sahip olduğu biliniyor. Suriye’de Beşar Esad rejimi ayakta kalırsa Rusya’nın bölgedeki temel müttefiki bu ülke olacak. Gün gele Suriye de Doğu Akdeniz hidrokarbon oyununa katılacak. Rus firmaları şimdiden Suriye MEB’inde hakları aldılar. Rusya şimdi Mısır’la ilişkilerini geliştirme çabası içinde.
Mısır, 1950’li ve 60’lı yıllarda, Soğuk Savaş çerçevesinde Sovyetler Birliği’nin müttefikiydi. Enver Sedat, 1970’li yıllarda Sovyet uzmanlarını ülkeden kovarak ABD’ye yaklaşmıştı. Mısır’ın Sovyet yörüngesinden çıkarak ABD yörüngesine girmesi Ortadoğu’da dengeleri değiştiren bir olaydı. 1979’dan bu yana Enver Sedat ve Hüsnü Mübarek Amerikan yanlısı politikalar izlemiş bunun karşılığında büyük miktarda Amerikan askeri yardımı almıştı. İsrail’den sonra en fazla Amerikan yardımı (1.5 milyar dolar civarında) alan ülke Mısır’dı. Mısır’da askeri darbe sonrasında Obama yönetimi bu yardımı azaltmaya başladı. Darbe sonrasında 2500 kişinin hayatını kaybettiği, 20 binden fazla insanın hapse atıldığı biliniyor. Obama, bu duruma göz yummadı.
Mısır’ın yeni güçlü adamı General Sisi, geçtiğimiz günlerde Rusya’yı ziyaret etti. Putin’le sıcak bir görüşme gerçekleştirdi. Putin, ona cumhurbaşkanı adayı olacağını bildiğini ve kendisini desteklediğini söyledi. Bu ziyaret sırasında Rusya’nın Mısır’a 2 milyar dolar değerinde silah satması ele alındı. Paket içinde 24 adet MiG-29 savaş uçağı, hava savunma sistemleri, Ka-25, Mi-28 ve Mi-25 tipi askeri helikopterler, tank savar füze sistemleri yer aldığı bildirildi. Bu silah sistemleri Rus uzmanların Mısırlıları eğitmesini gerektirecek. Mısırlı subaylar Rusya’da eğitilecek, Rus uzmanlar Mısır’da görev yapacak. İşin ilginç yanı bu silahların faturasını Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ödeyecek. Müslüman Kardeşleri düşman bilen bu ülkeler General Sisi’ye mali destek sağlıyorlar.
İşte bu noktada “Acaba Mısır yeniden Rusya ile ittifak mı kuruyor?” sorusu akla geliyor. Mısır’ın ABD’den uzaklaşarak Rusya’ya yaklaşması önemli bölgesel sonuçlar doğurur. Dengeleri etkiler. Rusya, Ortadoğu’daki konumunu güçlendirmiş olur. Bölgede Soğuk Savaş dönemini andıran bir ABD-Rusya rekabeti ön plana çıkar. Doğu Akdeniz’deki “enerji oyunu” bu rekabetin parçası olur. Bölgedeki bu dinamikleri, değişimleri, henüz oturmamış dengeleri hesaba katmadan Kıbrıs sorununa ilişkin gelişmeleri analiz etmek mümkün değildir. ABD ve Rusya’nın bölge politikalarını ve bölge aktörlerinin bu politikalar karşısındaki tercihlerini iyi incelemek gerek.
ABD, Asya-Pasifik bölgesine öncelik vereceğini açıklamış olsa da Ortadoğu’daki rolünden vazgeçmeyecek. ABD için en önemli konular İsrail’in güvenliği ve bölgedeki enerji kaynaklarının dünya pazarlarına engelsiz akışıdır. Bu çerçevede ABD, İsrail’in doğal gazını güvenli bir şekilde Avrupa pazarlarına ulaştırmasını istiyor. Kıbrıs sorununa çözüm bulunması çerçevesinde, Türkiye, Kıbrıs, Yunanistan işbirliği ile bunu sağlamayı tercih
ediyor. Bu çerçevede ABD, hem Türkiye-İsrail ilişkilerinin normalleşmesi, hem de Kıbrıs sorununa erken bir zamanda çözüm bulunması için çaba harcıyor. İsrail doğal gazının boru hatları ile Türkiye’ye taşınabilmesi için Kıbrıs sorununun çözümlenmesi gerekiyor. Bu durum, Kıbrıslı Rumlara önemli bir pazarlık olanağı sağlıyor. Kıbrıs’ta çözümün mümkün olmaması durumunda İsrail daha pahalı olacak doğal gazı dondurup likid hale getirecek yüzen terminaller oluşturma seçeneğine yönelecek.
Kıbrıslı Rumlarla Yunanistan hem İsrail ve Mısır, hem de Rusya ve ABD ile iyi ilişki içinde olma avantajına sahipler. Ancak, bölgede ABD-Rusya rekabeti yoğunlaşacaksa bir noktada tercih yapmak durumunda kalacaklar. Türkiye, İsrail’le ilişkilerini normalleştirerek konumunu güçlendirebilir. Bu ortamda Kıbrıslı Türkler temel çıkarlarının korunacağı bir çözüm yönünde çaba harcayarak rol üstlenebilirler. Bölgede çok bilinmezli denklemler var. Her aktör kendi çıkarlarını gözetmek zorunda.

Yazarın Tüm Yazıları
Burkini ve özgürlükler 
Joe Biden ziyareti    
Halep savaşları 
Türk Akımı gerçekleşecek mi?    
Yine mülteci konusu 
Türkiye ve Rusya 
Din ve siyaset 
Rakamlarla mülteci sorunu 
Sıcaklar, kuraklık 
Türkiye ve Arap dünyası 
Dünya nereye gidiyor? 
Darbe girişimi ve dış politika 
Çözüm daha çok demokrasi 
Sol nerede? 
Sırada İtalya mı var? 
NATO’nun Varşova sınavı 
Avrupa’nın asileri 
Dış politikada doğru adımlar 
İngiltere’nin işi zor 
Büyük Britanya mı, küçük İngiltere mi? 
Avrupalılar ve dünya 
Brexit: Kötü fikir 
Brexit ötesinde AB şüpheciliği 
Demografi ve Avrupa 
1916 Orta Asya ayaklanması 
Ortadoğu’da gençler ne düşünüyor? 
Avrupa ve aşırı sağ   
Doğu Akdeniz’de su sorunu 
Dünya İnsani Zirvesi İstanbul’da 
Ortadoğu’da sınırlar 
Sykes-Picot 100 yaşında 
Vize muafiyeti olacak mı? 
Rusya, Türkiye: Yapısal sorunlar 
22 Mayıs seçimleri yaklaşırken 
Vizesiz Avrupa  
Dine dayalı devlet 
100 yıl sonra Kut’ül Amare 
Irkçılık 
İslam dünyasının durumu  
Kaliteli Rusya analizi 
Panama belgeleri depremi 
BM Genel Sekreteri kim olacak? 
Terörizm ve nükleer güvenlik 
IŞİD’le mücadelede ilahiyat 
Teröre lanet 
Brüksel’den ne çıktı? 
Büyük pazarlık 
Türkiye-AB anlaşması 
Basın özgürlüğü 
Oscarlar ve Spotlight 
Türkiye-AB zirvesine doğru 
İran nereye? 
Suriye: Obama’nın iflası 
Zor günler 
Suriye açmazları 
Suriye’de ateşkes mi? Chamberlain’in hayaleti 
Su ve elektrik 
Suriye: Köyün minareleri 
AB ve gelecek 
Dördüncü endüstri devrimi 
Temelleri sarsılan AB 
Avrupa’nın kaybolan rüyası 
Ortadoğu’da bir Çinli 
İslam dünyasının durumu 
Avrupa’nın popülizm sorunu 
Suudi Arabistan-İran krizi 
ABD’de kadın başkan 
2016’ya “Merhaba” derken 
Ne olacak bu AB’nin hali? 
Dış politikada gerçekçilik 
Türkiye-İsrail ilişkileri 
Ortadoğu’da mezhep kavgaları 
Tarihi Paris anlaşması 
İslam, Müslümanlar, Batı 
Türkiye ve AB üyeliği 
Stratejik rekabet 
AB-Türkiye zirvesi 
Gerilimi düşürme zamanı 
20 yıl sonra Bosna 
Gözler Paris’te 
İklim değişikliği ve global endişe 
Yaklaşan G20 zirvesi 
Su ve İsrail 
Diğer seçimler: Azerbaycan 
Türkiye: Umut ve kaygı 
Coğrafya ve politika (jeo-politik) 
Rusya’nın artan askeri gücü 
Terörizm başaramaz 
Seçimlere doğru Türkiye 
Putin Suriye’de neyin peşinde? 
Enerji, AB, İran 
Hac faciasının düşündürdükleri 
BM başarılı oldu mu? 
Sürdürülebilir kalkınma hedefleri 
Yunanistan’a istikrar gelecek mi? 
Corbyn başarabilir mi? 
Suriye satrancında Rusya 
İnsan kaçakçıları 
Savaşların kurbanı çocuklar 
Mısır’ın enerji piyangosu 
Yine suyun önemi 
AB’nin mülteci krizi 
AB’nin mülteci krizi 
Tsipras’ın sınavı 
Türkiye’de karar halkın 
Türkiye’ye üzülmek 
Stratejik bir kaynak: Su 
Başka bir “çılgın proje” 
Çocuklar öldürülmesin! 
Enerjide Türkiye-AB işbirliği 
Türkiye ve uyanan dev 
IŞİD’le savaş 
Yunanistan: Sönen umutlar 
AB’nin geleceği 
İran’la tarihi anlaşma 
Rusya’nın ayıbı 
Evet mi, hayır mı? 
Suriye’ye dikkat 
İran’la anlaşma olacak mı? 
ABD’ye bakış 
Rakamlarla mülteci krizi 
Magna Carta 800 yaşında 
Dünyada silahlı çatışmalar 
Yunanistan’ın geleceği 
Türkiye’de yeni dönem 
Güç paylaşımı, Lübnan 
Güç paylaşımı, Kuzey İrlanda 
Güç paylaşımı, Bosna 
Geçmiş ve gelecek 
ABD’nin Irak fiyaskosu 
Arakan Müslümanlarının trajedisi 
Siyasette deprem 
Zafer günü 
İngiltere nereye? 
Akdeniz’de stratejik dengeler 
ABD’nin Türkiye’ye bakışı 
Vietnam Savaşı’nı hatırlamak 
Akdeniz trajedileri ve AB 
Yunanistan: Karar zamanı 
Seçimler ve sonrası 
Esas konu geleceğimiz 
Milletin makûs talihi 
Siyasette yeni soluk 
Siyasette yeni soluk 
Çoklukta ölüm bile tatlıymış… İnanmayın! 
İran’la satranç 
Toprakları kanlı Yemen 
Bir yıl sonra Kırım 
İnternete bakış 
Çanakkale geçilmez 
Netanyahu sınavda 
Kadın liderler zorda 
Rumlar ne düşünüyor? 
Savaş çığırtkanı Netanyahu 
Rusya ve Putin 
Demokrasi, demokratlık 
Avrupa’nın kaderi Almanya ve Rusya’nın elinde 
Türkiye’nin kadınla sınavı 
Ukrayna anlaşması kalıcı mı? 
Yunanistan’ın kader günleri 
Avrupa’nın Ukrayna sınavı 
Yakarak öldürmek 
Sina’da ne oluyor? 
Ekonomi ve siyaset 
Yunanistan kavşakta 
Dünyada demokrasi geriliyor mu? 
Euro bölgesinin sorunları 
Avrupa ne yapmalı? 
Müslümanlar ne yapmalı? 
Terörizm hepimizin düşmanı 
Risk toplumu 
Robotlar ve işçiler 
2015: Seçimler yılı 
Güzel Türkçemiz 
Enerji jeo-politiğinde LNG 
2015’te Ortadoğu 
Putin zorda 
Yunanistan’a dikkat 
Gelir uçurumu 
Enerji oyununda kritik gelişme 
Nükleer enerji 
Yeni soğuk savaş mı? 
Dünya Bankası’nın iklim raporu 
Yine iklim değişikliği 
İran’la anlaşma mümkün olacak mı? 
ABD ve Çin sürprizi 
Küreselleşmenin neresindeyiz? 
Mescid-i Aksa 
İngiltere AB’den çıkacak mı? 
ABD Kongresi için yarış 
Ukrayna ve Tunus’ta kritik seçimler 
Türkiye’nin G20 dönem başkanlığı 
Petrol fiyatları düşerken 
Eşitsizlik sorunu 
Küreselleşme ve dünya düzeni 
Ebola tehdidi  
Kurbanlar 
Türkiye’nin Ortadoğu sınavı 
Dünya düzensizliği ve BM 
IŞİD hedefte 
Barbarlar kapıdayken 
İskoçya: Kader günü 
İskoçya’dan Katalonya’ya 
İskoçya referandumu 
Kissinger’in “Dünya Düzeni” 
Kritik NATO zirvesi 
Arap dünyasında siyasal İslam 
Türkiye’de yeni dönem (mi?) 
AB ve Akdeniz 
Deneme sırası Norveçlide 
Putin, Aliyev, Sargsyan 
2014’te insani kalkınma 
Kavşaktaki Türkiye 
Türkiye ne düşünüyor? 
Uluslararası guguk 
10 Ağustos ve Kıbrıs 
İsrail kazanabilir mi? 
Yazacak ne kaldı? 
Hepimiz Gazzeliyiz 
Gazze senaryoları 
Filistin trajedisi 
Su sorunu ve uluslararası su hukuku 
Müslümanlar radikalizme karşı 
Türkiye cumhurbaşkanı 
Savaş: 100 yıl önce ve şimdi 
Çin ve Ortadoğu 
Dünyanın mülteci sorunu 
Türkiye ve Arap dünyası 
Dış politikada gerçekçilik 
Dış güçler 
Bravo Obama 
AB’nin yeni açmazları 
Kapitalizm ve eşitsizlik 
Mısır nereye? 
Öteki Avrupa seçimleri 
Küresel ısınma ve güvenlik 
Avrupa nasıl yolunu kaybetti? 
Washington’dan Biden geliyor 
Batı sonrası düzen 
Türkiye’nin enerji amaçları 
Doğu Akdeniz ve Çin 
Irak’ın geleceği 
Transatlantik ilişkiler, Türkiye 
Orhan Veli 100 yaşında 
Kıbrıs- Güney Afrika 
Ukrayna bıçak sırtında 
Etnik anlaşmazlıklara çözüm 
Türkiye-AB ilişkileri nereye? 
Afganistan’da kritik seçimler 
Türkiye’de “yeni dönem” 
Türkiye seçim sınavında 
Türkiye yanlış yolda 
Yasaklarla nereye kadar? 
Kırım’ın ilhakı ve biraz tarih 
Kırım: Kritik gün 
Ukrayna, Kırım, enerji 
Eşitlik: Uzun ince yol 
Ukrayna dersleri 
Rusya Kırım’a dönüyor mu? 
Venezuela’da ne oluyor? 
Kiev “Meydan muharebesi” 
Kiev alev alev 
Türkiye, İsrail, Doğu Akdeniz 
Müzakereler başlarken 
Soçi Olimpiyatları başlarken 
Döviz ve durum tespiti 
Fransa-Türkiye ilişkileri 
Ukrayna: Rusya-AB rekabeti 
Gözler Cenevre 2’de 
2014’te savaş çıkar mı? 
Siyasi partilerin geleceği 
Downer başarabilecek mi? 
Cesur yeni dünya 
Avrupa’da aşırı sağa bakış  
Ekonomik beklentiler zayıf 
2014 ve Kıbrıs 
2014 ve Türkiye 
Mandela: Özgürlük meşalesi 
Ortadoğu’da Türkiye algısı 
Eleştirel ve özgür düşünce 
Fikirler, özgürlük ve hukuk