Derviş Deniz

 

Siyasi çözümsüzlüğün ekonomik maliyeti

24 July 2014, Thursday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Kıbrıslı Türkler için siyasi çözümsüzlüğün başlama tarihi Aralık 1963’tür. Aralık 1963’ten başlayarak Kıbrıslı Türkler toplumsal açıdan ekonomik olarak büyük bedel ödemişlerdir. Bu ödenen bedelin ne olduğu bu gün Kıbrıslı Türklerin ekonomik durumları ile karşılaştırıldığında farklı olarak yorumlanabilir. Ancak kişisel bazda bakıldığında görülenlerin toplumsal açıdan bakıldığında farklı görülebileceğinin de düşünülmesi gerekir.

Kıbrıs’ta ulaşılması arzu edilen bir çözümde şimdiye kadar taraflar arasında en çok tartışılan konu siyasi ve stratejik haklarla ilgili konulardır. Ekonomi ile ilgili konular bu tartışmaların çok küçük bir bölümünü oluşturmaktadır.

Kıbrıslı Türklerin azımsanmayacak bir bölümü, 1974 sonrası elde ettikleri varlıklara bakarak Kıbrıs’taki çözümsüzlüğe rağmen 1974 öncesi ile karşılaştırıldığında ekonomik açıdan daha iyi durumda olduklarını söyleyebilirler. Ancak, bu sadece sahip olunan kişisel varlıklar açısından değerlendirilmemelidir. Bunun dışında toplumsal bazda yapılacak bir değerlendirme Kıbrıslı Türklerin ekonomik geleceğini daha iyi ortaya koyabilmektedir.

Siyasi çözümsüzlüğün ekonomik açıdan kimleri etkilediği konusuna bakacak olursak, stratejik ve siyasi olarak avantajlı görülse de Türkiye’nin en çok etkilenen ülke olduğunu görebiliriz. Çözümsüzlük nedeni ile ekonomik açılımları kısıtlı bir toplumun ayakta kalabilmesi için Türkiye Cumhuriyeti hükümetinin mutlaka ekonomik açıdan destek olması gerekmektedir. Bu destek de sadece toplumun bütçe sorunlarını çözmek değil, ülke ekonomisinin hareketliliğinin devamı açısından da çok önemlidir.

Daha önce de belirttiğim gibi, çözümsüzlüğün devamı bireysel bazda bazı Kıbrıslı Türklerin avantajına görülse de, toplumsal bazda çözümsüzlüğün ekonomik olarak topluma büyük bir maliyeti vardır. Söz konusu maliyet de çeşitli etkenlerle belirlenmektedir. Siyasi çözümsüzlüğün yarattığı belirsizlik ekonomik gelişmenin önünde en büyük engeldir.

İnsanlar kişisel kurtuluşu toplumsal çıkarların önünde tuttuğu müddetçe, toplumsal refaha ulaşmak çok da mümkün olmamaktadır. Bugün çözüm arayışlarının devam ettiği ve görüşmelerin sürdüğü bu zamanda, toplum içerisinde bazı kesimlerde olaya dar bir çerçeveden bakıp toplumsal çıkarlara önem vermeme eğilimi kendini göstermektedir. Çözümsüzlük sayesinde elde edilmiş varlıklar ve ekonomik imtiyazların kaybedileceği kuşkusu toplumsal çıkarların önüne konulmaktadır. Bu konuda toplumsal çıkarlara en çok dikkat etmesi gereken ve ülkenin yönetiminde ve toplumun geleceğinde söz sahibi olan kişilerin bile bu düşünce doğrultusunda hareket etmeleri toplumun geleceği açısından ürkütücü olabilmektedir.

Kıbrıs’ta mevcut olan siyasi çözümsüzlüğün Kıbrıslı Türkler açısından yarattığı en büyük ekonomik çıkmaz, dünya ile ticari ve mesleki ilişkilerde siyasi çözümsüzlük duvarına çarpmasıdır. Bugün bu çıkmaz Türkiye üzerinden kısmen aşılmış olsa da Türkiye Cumhuriyeti’nin uluslararası ilişkileri ve yine Türkiye’de faaliyet gösteren ticari kuruluşların uluslararası ticari bağlantıları zaman zaman açılımı yapılan konularda çıkmaz yaratabilmektedir.

Türkiye Cumhuriyeti üzerinden aşılan sorunların uluslararası diplomasi yolu ile arada bir tekrar çözümsüzlüğe girmesi, uzun vadeli ekonomik planlamada çok büyük bir risk olarak ortaya çıkmaktadır. Gelecek ile ilgili devamlı belirsizlik gösteren bir ekonomik yapıda ne yerli ne de yabancı yatırımcı yatırım yapmak istememektedir.

Kıbrıs’taki siyasi çözümsüzlüğün devamı ekonomik faktörlerin ve en önemlisi yatırımın temelini teşkil eden mülk sorunun da devamı demektir. Gerçek sahibini kim olduğu tartışmalı mülkler üzerinde yatırım yapmak da çok büyük bir risk taşır. Bu nedenle siyasi çözüm ile birlikte mülk sorunun çözümü ekonomik açıdan Kıbrıslı Türklerin önünü büyük ölçüde açacaktır.

Siyasi çözümsüzlük ekonomik açıdan birçok sektörün büyümesinin önünde büyük bir engel olarak durmaktadır. Kıbrıslı Türklerin  dünyanın her tarafı ile ticaret yapabildikleri söylense de bu konuda da büyük sıkıntılar olduğu ortadadır. Nitekim Kıbrıslı Türklerin büyük bir bölümü KKTC’de satılan malların ve verilen hizmetlerin Türkiye’den çok daha yüksek olduğunu söylemektedir. Bunun da en büyük medeni, çözümsüzlüğün yarattığı engelleri kaldırmak için kullanılan farklı yolların tarattığı maliyetlerdir.

Kıbrıs’taki siyasi çözümsüzlük Kıbrıslı Türklerin her konudaki ekonomik aktivitelerinde bir ilave maliyet ile ortaya çıkmaktadır. Bu ilave maliyetlerin büyük bir kısmı Türkiye Cumhuriyeti tarafından karşılansa da toplum da kendine düşen bedeli ödemektedir. Ümidim Kıbrıs’taki siyasi çözümsüzlüğün bir an evvel sona ermesidir. Bu da pek tabii ki Kıbrıslı Rumların da niyetine bağlıdır. Kıbrıslı Rumların 1963’ten beridir hem siyasi hem de ekonomik açıdan tek egemen toplum olma arzusunu bildiğimizden bunun da zor olduğunu biliyoruz. Ancak bizde Kıbrıslı Rumların bu oyunu uluslararası camianın da arkasında durabileceği bir çözüm planı ile bozmayı da hedeflemeliyiz. Çünkü çözümsüzlük, toplumsal açıdan gelecek nesillerin ümidini de kaybetmesine neden olmaktadır.

Yazarın Tüm Yazıları
G20 toplantısında hedefler 
Güncel 
Önümüzdeki aylarda vatandaşın ekonomik şartlarında kötüleşme olur mu? 
Toplumdaki özgüven eksikliği ekonomik atılımları da etkilemektedir 
Önümüzdeki aylarda ekonomide neler bekleniyor? 
Yabancı yatırım ama nasıl? 
Brexit sonrası Avrupa Birliği 
Brexit büyük hata 
Türkiye ekonomisinin durumu KKTC için çok önemli 
KKTC pahalılık yaratmada gelir düzeyine göre dünyada bir numara 
Ekonomik protokol maddeleri ve su anlaşması geciken icraatların sonucu 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (5) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (4) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (3) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (3) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (2) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması 
Yatırım ortamının iyileştirilmesi 
KKTC ile TC arasındaki ekonomik protokoller 
Terörizmin hedeflerinden biri ekonomik yıkım 
Önümüzdeki 15 yıl içerisinde en önemli sorun sürdürülebilir insan yaşamı 
Ekonomiye bir de yurt dışından bakmak 
Tüketim toplumu ve sosyal bozulma 
KKTC’de su krizi dünyada ekonomik durgunluk tehlikesi 
Devlet adamlığı, klasik anlamda işadamlığı ve fırsatçılık 
Göç dalgası, fakirlik ve yardım 
Gelir dağılımındaki aşırı farklılıklar sosyal krizler doğurabilir 
Planlama 
Rum Maliye Bakanı’nın Kıbrıs Türk ekonomisi ile ilgili sözleri 
2016’da neler bekleniyor? 
Siyah kuğuların uçuşu 
Siyasette ekonominin bütününü görmek 
Bugünlerde ekonomik hayatımız nasıl görünüyor 
Vergide zarar gösteren kişi veya kurumlar neden zarar gösteriyor 
Kıbrıs’ta toplumların uzlaşacağı ortak bir ekonomik yapı mı, etnik bir ekonomik yapı mı? 
Terör, ekonomik hayatın en büyük risklerinden biridir 
Hükümetler şeffaf muhasebe sistemine geçmeye başladılar 
Ortadoğu’da yaşananların ne olduğunu Avrupa şimdi anlamaya başladı. Ya biz? 
Dünya sınırları olmayan pazara dönüşüyor 
Mülkler konusu ve güncel sorun döviz kurları 
Bir ülkenin ekonomisindeki büyüme kişilerin refah seviyesine yansımazsa 
Söz su yönetiminden açılınca 
Görüşmeler iç siyaset ve döviz kurları 
Ayakları üzerinde duran bir ülke 
Vergi yasa ve uygulamaları vergi kaçaklarını teşvik etmemeli 
Ticaret Odası genel kurulunda konuşulanlar 
Ticaret Odası genel kurulunda konuşulanlar 
Kuzey Kıbrıs’ta bağımsız denetçiliğin durumu 
Bağımsız denetim 
Ortadoğu değişimler bölgesi 
Bağımsız Denetci – Mali Müşavir – Muhasebeci 
DÜNYA ENERJİ KAVGALARI 
Kıbrıslıların kendilerine ait varlıkları yönetmesi 
G 20 ve uluslararası ticaret hizmet ve finansmanda vergi kaçağı 
Avrupa bankaları stres testi 
Avrupa bankaları stres testi 
Ortadoğu’da yaşamak 
Ekonomide daralma var mı? 
Ekonomik çıkarlar ülkeler ve insanlar 
Yeni dünya düzeni 
Şirketler yasasında artık değişim zamanı 
Siyasi gelişmeler ve ekonomi 
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının önemi 
Ortadoğu ve bitmeyen çıkar kavgası 
İçinde bulunduğumuz bölgede ekonomik istikrar için büyük sorumluluk gerekir 
Avrupa Parlamentosu seçimleri bize ne mesaj veriyor? 
Hedefi olmayanların gelecek kaygısı büyük olur 
2014’ün ilk çeyreğinde dünya ve KKTC ekonomisi nerede? 
Kıbrıs sorunun çözümünde ekonomi 
Yatırımlar açısından Kıbrıs’’ta çözüm neden önemli 
Para akışındaki durgunluk mali tedbirlerle aşılabilir mi? 
Kayıt Dışı Ekonomi 
Uluslararası Kriz Grubu’nun Kıbrıs raporunun ekonomik yönü 
Kara Para ile Mücadele ve KKTC 
Tanınma veya Tanınmama ile dünya gerçekleri 
Günlük olaylarla uğraşırken 2014 Yılında olabileceklerin hesabını iyi yapmalıyız 
Kıbrıs sorunu ile ilgili hareketlenme ve ekonomi