Dr. İsmail Kemal

 

Petrol fiyatları düşerken

19 October 2014, Sunday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Petrol fiyatları özellikle son haftalarda hızlı bir şekilde düştü. Avrupa’nın temel aldığı Brent tipi petrolün varili 85 dolara indi. ABD’de fiyat 80 dolara kadar düştü. Halbuki bu yılın haziran ayında bir varil ham petrolün fiyatı 115 dolardı. Haziran’dan bu yana yüzde 24’lük bir gerileme söz konusu. Petrol fiyatının 60-70 dolara kadar düşebileceği yönünde tahminler de var. Kasım ayında yapılacak OPEC toplantısında bu konu ele alınacak. Suudi Arabistan ve diğer üye ülkeler ortak bir tavır oluşturabilirse petrol üretimi kısılarak fiyatların artması için çaba harcanabilir. Ancak, Kuveyt petrol bakanı, petrol üretimini kısmanın zor olduğunu söyledi.

Fiyatlardaki düşüş eğiliminin ne kadar süreceğini ve ne büyüklükte olacağını bilmiyoruz ama uluslararası ilişkiler açısından olası sonuçlarını değerlendirmekte yarar var. Düşük petrol fiyatlarının biz tüketiciler ve petrol ithal eden ülkeler için iyi haber, petrol ihraç eden ülkeler için kötü haber olduğu malum. Tüketiciler petrol fiyatlarındaki düşüşün kendilerine yansımasını hissetmeye başladılar. Peki, bütçelerinin önemli kısmını petrol gelirlerinden elde eden ülkeler için şimdiki fiyat düşüşü ne anlama geliyor? Rusya, Suudi Arabistan, Venezuela, İran, Nijerya gibi ülkeler bu durumdan nasıl etkilenecek? Özellikle Rusya’nın durumu çok önemli. Petrol fiyatlarındaki düşüş global ekonomiyi ne yönde etkileyecek?

Petrol fiyatlarının niçin düştüğü konusunda ortak bir görüş yok. Bu konuda ilginç komplo teorileri de ortalarda dolaşıyor. Global ekonominin yavaşlaması, petrol üretiminin artması, enerji tasarrufunun gelişmesi, doğal gazın petrolün elindeki pastanın bir kısmını alması akla gelen bazı faktörler. Nedeni ne olursa olsun petrol fiyatları düşüyor. Bu eğilim uzun vadeli olur mu? Olabilir.

Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından iki yıl önce yayınlanan bir rapora göre dünyada 20 ülke gelirlerinin en az yarısını petrolden elde ediyor. Suudi Arabistan, Kuveyt, Nijerya, Libya, Irak, Azerbaycan, Cezayir bu ülkeler arasında. Diğer 10 ülkenin gelirinde petrolün payı yüzde 50 ile yüzde 25 arasında. Petrol fiyatlarındaki düşüşün petrol gelirlerine bağımlı bu ülkelerin durumunu etkileyeceği ortada. Fiyatlar düşmeye veya düşük kalmaya devam ederse ekonomilerini çeşitlendirmeyi başaramamış ülkeler üzerindeki baskı artacak. Foreign Policy dergisi sitesinde yer alan Daniel Altman imzalı yazıya göre Nijerya, Çad, Fildişi Sahili, Myanmar gibi ülkeler tamamen çökebilir. Diğer petrol ihracatçısı ülkeler farklı düzeylerde zorluklar yaşayacaklar. Siyasal ve sosyal istikrarsızlık gündeme gelebilir. Petrol ihraç ettiği halde ekonomisini çeşitlendirdiği için bu gelişmelerden fazla etkilenmeyecek ülke Norveç’tir.

Ukrayna konusunda Batı ile ciddi anlaşmazlık yaşamakta olan Rusya bu gelişmelerden nasıl etkilenebilir? American Interest dergisinde yayınlanan Bloomberg verilerine göre petrol fiyatları 104 doların altına düştüğü zaman Moskova için kırmızı ışık yanar. Petrol fiyatları 90 dolar olduğunda Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’nın yüzde 1.2’si oranında bütçe açığı ortaya çıkar. Fiyatlar 80 dolar olursa bütçe açığı Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’nın yüzde 2.3’üne yükselir. Şimdi fiyat 85 dolar olduğuna göre Rusya ciddi bütçe açığı sorunu ile karşı karşıya kalacak. Bir uzman “Fiyatlar uzun süre 80 doların altında kalırsa, Rusya ekonomisi için ciddi sorunlar baş gösterebilir, ekonomik resesyon derinleşebilir” değerlendirmesinde bulundu. Rusya’nın elinde ciddi miktarda para rezervi var ve kısa vadede bu paraları kullanabilir. Ama, düşük fiyatlar uzun süreli olursa bu rezervler tükenecek. Batı ile mücadelesinde Putin’in bu gerçeği göz önünde bulundurması gerekiyor.

ABD petrol üreticileri de fiyat düşüşünden olumsuz etkileniyor. Global petrol üretimindeki artışın bir bölümü ABD’den kaynaklanıyor. Düşük fiyatlar bazı petrol üreticilerini zorlayacak. Ancak, ABD’nin petrol faturası çok yüksek ve fiyatlardaki düşüş ABD tüketicileri için 200 milyar dolarlık tasarruf anlamına geliyor. Yani tüketiciler bu işten kazançlı. Petrol fiyatlarındaki düşüş enerji faturası çok yüksek olan Türkiye’yi de olumlu yönde etkiliyor.

Petrol fiyatlarında 10 dolarlık gerilemenin Türkiye'nin cari açığında 4-5 milyar dolar civarında azalmaya yol açtığı tahmin ediliyor. Dolayısıyla petrol piyasasındaki gelişmeler Türkiye’yi rahatlatıcı nitelikte. Fiyatlar pompaya yansıdıkça tüketiciler de bundan yararlanıyor.

Petrol fiyatlarında gözlemlenen sert düşüşün uzun süreli olması ekonomik ve jeo-politik sonuçlar doğuracak. Bazı ülkeler kaybederken, bazı ülkeler ve tüketiciler kazanacak. Konu son derece önemli.

Yazarın Tüm Yazıları
Burkini ve özgürlükler 
Joe Biden ziyareti    
Halep savaşları 
Türk Akımı gerçekleşecek mi?    
Yine mülteci konusu 
Türkiye ve Rusya 
Din ve siyaset 
Rakamlarla mülteci sorunu 
Sıcaklar, kuraklık 
Türkiye ve Arap dünyası 
Dünya nereye gidiyor? 
Darbe girişimi ve dış politika 
Çözüm daha çok demokrasi 
Sol nerede? 
Sırada İtalya mı var? 
NATO’nun Varşova sınavı 
Avrupa’nın asileri 
Dış politikada doğru adımlar 
İngiltere’nin işi zor 
Büyük Britanya mı, küçük İngiltere mi? 
Avrupalılar ve dünya 
Brexit: Kötü fikir 
Brexit ötesinde AB şüpheciliği 
Demografi ve Avrupa 
1916 Orta Asya ayaklanması 
Ortadoğu’da gençler ne düşünüyor? 
Avrupa ve aşırı sağ   
Doğu Akdeniz’de su sorunu 
Dünya İnsani Zirvesi İstanbul’da 
Ortadoğu’da sınırlar 
Sykes-Picot 100 yaşında 
Vize muafiyeti olacak mı? 
Rusya, Türkiye: Yapısal sorunlar 
22 Mayıs seçimleri yaklaşırken 
Vizesiz Avrupa  
Dine dayalı devlet 
100 yıl sonra Kut’ül Amare 
Irkçılık 
İslam dünyasının durumu  
Kaliteli Rusya analizi 
Panama belgeleri depremi 
BM Genel Sekreteri kim olacak? 
Terörizm ve nükleer güvenlik 
IŞİD’le mücadelede ilahiyat 
Teröre lanet 
Brüksel’den ne çıktı? 
Büyük pazarlık 
Türkiye-AB anlaşması 
Basın özgürlüğü 
Oscarlar ve Spotlight 
Türkiye-AB zirvesine doğru 
İran nereye? 
Suriye: Obama’nın iflası 
Zor günler 
Suriye açmazları 
Suriye’de ateşkes mi? Chamberlain’in hayaleti 
Su ve elektrik 
Suriye: Köyün minareleri 
AB ve gelecek 
Dördüncü endüstri devrimi 
Temelleri sarsılan AB 
Avrupa’nın kaybolan rüyası 
Ortadoğu’da bir Çinli 
İslam dünyasının durumu 
Avrupa’nın popülizm sorunu 
Suudi Arabistan-İran krizi 
ABD’de kadın başkan 
2016’ya “Merhaba” derken 
Ne olacak bu AB’nin hali? 
Dış politikada gerçekçilik 
Türkiye-İsrail ilişkileri 
Ortadoğu’da mezhep kavgaları 
Tarihi Paris anlaşması 
İslam, Müslümanlar, Batı 
Türkiye ve AB üyeliği 
Stratejik rekabet 
AB-Türkiye zirvesi 
Gerilimi düşürme zamanı 
20 yıl sonra Bosna 
Gözler Paris’te 
İklim değişikliği ve global endişe 
Yaklaşan G20 zirvesi 
Su ve İsrail 
Diğer seçimler: Azerbaycan 
Türkiye: Umut ve kaygı 
Coğrafya ve politika (jeo-politik) 
Rusya’nın artan askeri gücü 
Terörizm başaramaz 
Seçimlere doğru Türkiye 
Putin Suriye’de neyin peşinde? 
Enerji, AB, İran 
Hac faciasının düşündürdükleri 
BM başarılı oldu mu? 
Sürdürülebilir kalkınma hedefleri 
Yunanistan’a istikrar gelecek mi? 
Corbyn başarabilir mi? 
Suriye satrancında Rusya 
İnsan kaçakçıları 
Savaşların kurbanı çocuklar 
Mısır’ın enerji piyangosu 
Yine suyun önemi 
AB’nin mülteci krizi 
AB’nin mülteci krizi 
Tsipras’ın sınavı 
Türkiye’de karar halkın 
Türkiye’ye üzülmek 
Stratejik bir kaynak: Su 
Başka bir “çılgın proje” 
Çocuklar öldürülmesin! 
Enerjide Türkiye-AB işbirliği 
Türkiye ve uyanan dev 
IŞİD’le savaş 
Yunanistan: Sönen umutlar 
AB’nin geleceği 
İran’la tarihi anlaşma 
Rusya’nın ayıbı 
Evet mi, hayır mı? 
Suriye’ye dikkat 
İran’la anlaşma olacak mı? 
ABD’ye bakış 
Rakamlarla mülteci krizi 
Magna Carta 800 yaşında 
Dünyada silahlı çatışmalar 
Yunanistan’ın geleceği 
Türkiye’de yeni dönem 
Güç paylaşımı, Lübnan 
Güç paylaşımı, Kuzey İrlanda 
Güç paylaşımı, Bosna 
Geçmiş ve gelecek 
ABD’nin Irak fiyaskosu 
Arakan Müslümanlarının trajedisi 
Siyasette deprem 
Zafer günü 
İngiltere nereye? 
Akdeniz’de stratejik dengeler 
ABD’nin Türkiye’ye bakışı 
Vietnam Savaşı’nı hatırlamak 
Akdeniz trajedileri ve AB 
Yunanistan: Karar zamanı 
Seçimler ve sonrası 
Esas konu geleceğimiz 
Milletin makûs talihi 
Siyasette yeni soluk 
Siyasette yeni soluk 
Çoklukta ölüm bile tatlıymış… İnanmayın! 
İran’la satranç 
Toprakları kanlı Yemen 
Bir yıl sonra Kırım 
İnternete bakış 
Çanakkale geçilmez 
Netanyahu sınavda 
Kadın liderler zorda 
Rumlar ne düşünüyor? 
Savaş çığırtkanı Netanyahu 
Rusya ve Putin 
Demokrasi, demokratlık 
Avrupa’nın kaderi Almanya ve Rusya’nın elinde 
Türkiye’nin kadınla sınavı 
Ukrayna anlaşması kalıcı mı? 
Yunanistan’ın kader günleri 
Avrupa’nın Ukrayna sınavı 
Yakarak öldürmek 
Sina’da ne oluyor? 
Ekonomi ve siyaset 
Yunanistan kavşakta 
Dünyada demokrasi geriliyor mu? 
Euro bölgesinin sorunları 
Avrupa ne yapmalı? 
Müslümanlar ne yapmalı? 
Terörizm hepimizin düşmanı 
Risk toplumu 
Robotlar ve işçiler 
2015: Seçimler yılı 
Güzel Türkçemiz 
Enerji jeo-politiğinde LNG 
2015’te Ortadoğu 
Putin zorda 
Yunanistan’a dikkat 
Gelir uçurumu 
Enerji oyununda kritik gelişme 
Nükleer enerji 
Yeni soğuk savaş mı? 
Dünya Bankası’nın iklim raporu 
Yine iklim değişikliği 
İran’la anlaşma mümkün olacak mı? 
ABD ve Çin sürprizi 
Küreselleşmenin neresindeyiz? 
Mescid-i Aksa 
İngiltere AB’den çıkacak mı? 
ABD Kongresi için yarış 
Ukrayna ve Tunus’ta kritik seçimler 
Türkiye’nin G20 dönem başkanlığı 
Eşitsizlik sorunu 
Küreselleşme ve dünya düzeni 
Ebola tehdidi  
Kurbanlar 
Türkiye’nin Ortadoğu sınavı 
Dünya düzensizliği ve BM 
IŞİD hedefte 
Barbarlar kapıdayken 
İskoçya: Kader günü 
İskoçya’dan Katalonya’ya 
İskoçya referandumu 
Kissinger’in “Dünya Düzeni” 
Kritik NATO zirvesi 
Arap dünyasında siyasal İslam 
Türkiye’de yeni dönem (mi?) 
AB ve Akdeniz 
Deneme sırası Norveçlide 
Putin, Aliyev, Sargsyan 
2014’te insani kalkınma 
Kavşaktaki Türkiye 
Türkiye ne düşünüyor? 
Uluslararası guguk 
10 Ağustos ve Kıbrıs 
İsrail kazanabilir mi? 
Yazacak ne kaldı? 
Hepimiz Gazzeliyiz 
Gazze senaryoları 
Filistin trajedisi 
Su sorunu ve uluslararası su hukuku 
Müslümanlar radikalizme karşı 
Türkiye cumhurbaşkanı 
Savaş: 100 yıl önce ve şimdi 
Çin ve Ortadoğu 
Dünyanın mülteci sorunu 
Türkiye ve Arap dünyası 
Dış politikada gerçekçilik 
Dış güçler 
Bravo Obama 
AB’nin yeni açmazları 
Kapitalizm ve eşitsizlik 
Mısır nereye? 
Öteki Avrupa seçimleri 
Küresel ısınma ve güvenlik 
Avrupa nasıl yolunu kaybetti? 
Washington’dan Biden geliyor 
Batı sonrası düzen 
Türkiye’nin enerji amaçları 
Doğu Akdeniz ve Çin 
Irak’ın geleceği 
Transatlantik ilişkiler, Türkiye 
Orhan Veli 100 yaşında 
Kıbrıs- Güney Afrika 
Ukrayna bıçak sırtında 
Etnik anlaşmazlıklara çözüm 
Türkiye-AB ilişkileri nereye? 
Afganistan’da kritik seçimler 
Türkiye’de “yeni dönem” 
Türkiye seçim sınavında 
Türkiye yanlış yolda 
Yasaklarla nereye kadar? 
Kırım’ın ilhakı ve biraz tarih 
Kırım: Kritik gün 
Ukrayna, Kırım, enerji 
Eşitlik: Uzun ince yol 
Ukrayna dersleri 
Rusya Kırım’a dönüyor mu? 
Venezuela’da ne oluyor? 
Kiev “Meydan muharebesi” 
Kiev alev alev 
Rusya, Mısır, Doğu Akdeniz 
Türkiye, İsrail, Doğu Akdeniz 
Müzakereler başlarken 
Soçi Olimpiyatları başlarken 
Döviz ve durum tespiti 
Fransa-Türkiye ilişkileri 
Ukrayna: Rusya-AB rekabeti 
Gözler Cenevre 2’de 
2014’te savaş çıkar mı? 
Siyasi partilerin geleceği 
Downer başarabilecek mi? 
Cesur yeni dünya 
Avrupa’da aşırı sağa bakış  
Ekonomik beklentiler zayıf 
2014 ve Kıbrıs 
2014 ve Türkiye 
Mandela: Özgürlük meşalesi 
Ortadoğu’da Türkiye algısı 
Eleştirel ve özgür düşünce 
Fikirler, özgürlük ve hukuk