Derviş Deniz

 

G 20 ve uluslararası ticaret hizmet ve finansmanda vergi kaçağı

25 November 2014, Tuesday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Üyesi olduğum The Institute of Chartered Accountants in England Wales’in aylık olarak yayınladığı Economia dergisinde, bu kurumun Baş yöneticisi Michael Izzan’ın kaleme aldığı küresel ekonomik gelişmelerin ülkelerin vergi gelirleri ile ilgili ilişkisi ve bu konuda G 20’lerin almaya çalıştıkları önlemleri sizlerle paylaşmak istedim.

Kasım ayı içerisinde Avustralya’nın Brisbane kentinde yapılan G 20 ülkeler toplantısının ekonomi ile ilgili kısmında ülkelerin en çok üzerinde durdukları konulardan biri de gittikçe büyük bir hacme ulaşan uluslararası ticaret, hizmet ve finansmanın vergi kayıpları ile mücadele olmuştur. Küreselleşen dünya ekonomisi ülkeler arasındaki dijital işlemleri de büyük ölçüde artırmaktadır.

Ekonominin küreselleşmesi ülkeler arasındaki ticaret, hizmet ve finansman hacmini de büyük miktarda artırmıştır. Dünyanın en büyük danışmanlık kurumlarından birisi olan McKinsey Global Institute’un yaptığı son araştırmada, ülkeler arasındaki ticaret, hizmet ve finansman akışının toplam miktarının 26 Trilyon Amerikan Doları’na yükseldiğini ve bunun da dünyanın toplam Gayri Safi Milli Hasılası’nın yüzde 36’sına tekabül ettiği ortaya konulmuştur. Bu araştırmanın sonuçlarına göre de dünyada üretilen her üç maldan biri de başka bir ülkeye satılmakta, aynı şekilde üretilen hizmetler ve finansmanın da üçte biri diğer bir ülkeye gönderilmektedir.

McKinsey’e göre son yıllarda büyük gelişme gösteren ülkeler ile internet ve dijital teknolojiler sayesinde küresel mal, hizmet ve finans akışı önümüzdeki 10 yıl sonunda yani 2025’e kadar üç katına yani 85 Trilyon Amerikan Doları hacme çıkacak gibi görülmektedir. Küresel internet trafiği bu süre içerisinde bugünkü ile karşılaşıldığında sekiz katı artmış olacak ve bilgi üzerine verilen profesyonel hizmetler dünya ekonomisinde çok etkin duruma geleceklerdir.

Önümüzdeki on yıl içerisinde gelinmesi beklenen bu ticari hacim dengeli bir bütçe sağlamaya çalışan ve gelişen bu uluslararası ticaret hacmini vergilendirmeye çalışan ülkeler için en büyük sorunlardan birisidir. Bu nedenle ülkeleri en çok meşgul eden bu dijital çağda şirketlerin nerede ve ne zaman kar ettiklerini tespit etmektir.
 
Geçen Mart ayında OECD ülkeleri dijital ekonominin vergilendirilmesi ile bir öneri hazırlamış ve bu öneride mevcut durumda şirketlerin vergilendirilmelerinde esas kabul edilen sürekli varlık (permanent establisment) nosyonunda bir değişiklik yapılması için ülkelerden öneri almaya başlamıştır. Bu durumda, sürekli varlık olarak bir ülkede var olan ve diğer ülkelerde bu sürekli varlık statüsünden muaf tutulan şirketlerin bundan böyle iş yaptıkları her ülkede sürekli bir varlığı varmış gibi kabul edilmesi öngörülmektedir. Bu konu daha çok ülkeler arasında imzalanan çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarından dolayı olabilecek vergi kaçaklarının önüne geçmek içindir.

Yukarıda değindiğim yazıda bahsi geçen konuların vergi planlaması açısından önemli bir aktivite içerisinde olan küçük ada ülkelerini etkileyip etkilemeyeceği de tartışma konusudur. Bugün itibarı ile Avrupa Birliği içerisinde Malta ve Güney Kıbrıs gibi küçük ülkelerin ekonomilerinin üçte biri bu küresel dijital ekonomideki ticaret, hizmet ve finansman akışındaki vergi planlamasında merkez olmalarına bağlıdır. Böyle bir hareketin bu gibi ülkelere ekonomik sıkıntılar getirmesi mümkündür.

Küreselleşen ekonomideki dijital hareketlerin yarattığı hacmin tam anlamı ile vergilendirilmesi halinde büyük ülkelerin devlet gelirlerinin büyük ölçüde artacağı ortadadır. Bu durumda KKTC gibi ölçeği küçük ülkelerin küresel ekonomiden pay almasını azalacaktır. Küresel ekonomi içinde sadece Türkiye üzerinden yer alabilen KKTC’nin büyük bir kaybı olmayacağı düşünülse de yıllardır dile getirilen ayakları üzerinde durabilen bir ülke yaratma konusunda kısıtlı imkanları olan bir ülkenin geliştirebileceği bir önemli ekonomik enstrümanın da önü kapatılmış olacağını da düşünmemiz gerekir.

Dünyada küreselleşme ile birlikte gittikçe yoğunluk kazanan bir durum ortaya çıkmaktadır. Bu da zenginin gittikçe çok daha zengin olduğu fakir veya orta hallilerin de bu zenginleşmeden kendi kapsamlarında pay aldıkları ancak, alınan payların arasındaki farkın gittikçe açıldığını görebiliriz. Bu nedenle küreselleşmenin getirdiği farklılaşmadan dolayı zengin fakir farkının arttığı ancak, az da olsa küreselleşmeden pay almanın mevcut ekonomik refahı artıracağını dikkate alırsak, bu kapsam dışında kalmanın bir ülkeyi ve orda yaşayanları daha da kötü duruma getireceğini düşünmemiz gerekir. Bu nedenledir ki Kıbrıs’ın kuzeyinde yaşanan mevcut düzenin korunmasının önümüzdeki on yıl içerisinde dünyadaki büyük değişim içerisinde az da olsa da bulunmamızı engelleyeceği ve burada yaşayanların gelişen dünyadan pay alamadığı için mukayeseli olarak fakirleşeceği gerçeğinden hareket ederek ciddi olarak bunu tartışmamız gerektiği inancındayım.

Yazarın Tüm Yazıları
G20 toplantısında hedefler 
Güncel 
Önümüzdeki aylarda vatandaşın ekonomik şartlarında kötüleşme olur mu? 
Toplumdaki özgüven eksikliği ekonomik atılımları da etkilemektedir 
Önümüzdeki aylarda ekonomide neler bekleniyor? 
Yabancı yatırım ama nasıl? 
Brexit sonrası Avrupa Birliği 
Brexit büyük hata 
Türkiye ekonomisinin durumu KKTC için çok önemli 
KKTC pahalılık yaratmada gelir düzeyine göre dünyada bir numara 
Ekonomik protokol maddeleri ve su anlaşması geciken icraatların sonucu 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (5) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (4) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (3) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (3) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (2) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması 
Yatırım ortamının iyileştirilmesi 
KKTC ile TC arasındaki ekonomik protokoller 
Terörizmin hedeflerinden biri ekonomik yıkım 
Önümüzdeki 15 yıl içerisinde en önemli sorun sürdürülebilir insan yaşamı 
Ekonomiye bir de yurt dışından bakmak 
Tüketim toplumu ve sosyal bozulma 
KKTC’de su krizi dünyada ekonomik durgunluk tehlikesi 
Devlet adamlığı, klasik anlamda işadamlığı ve fırsatçılık 
Göç dalgası, fakirlik ve yardım 
Gelir dağılımındaki aşırı farklılıklar sosyal krizler doğurabilir 
Planlama 
Rum Maliye Bakanı’nın Kıbrıs Türk ekonomisi ile ilgili sözleri 
2016’da neler bekleniyor? 
Siyah kuğuların uçuşu 
Siyasette ekonominin bütününü görmek 
Bugünlerde ekonomik hayatımız nasıl görünüyor 
Vergide zarar gösteren kişi veya kurumlar neden zarar gösteriyor 
Kıbrıs’ta toplumların uzlaşacağı ortak bir ekonomik yapı mı, etnik bir ekonomik yapı mı? 
Terör, ekonomik hayatın en büyük risklerinden biridir 
Hükümetler şeffaf muhasebe sistemine geçmeye başladılar 
Ortadoğu’da yaşananların ne olduğunu Avrupa şimdi anlamaya başladı. Ya biz? 
Dünya sınırları olmayan pazara dönüşüyor 
Mülkler konusu ve güncel sorun döviz kurları 
Bir ülkenin ekonomisindeki büyüme kişilerin refah seviyesine yansımazsa 
Söz su yönetiminden açılınca 
Görüşmeler iç siyaset ve döviz kurları 
Ayakları üzerinde duran bir ülke 
Vergi yasa ve uygulamaları vergi kaçaklarını teşvik etmemeli 
Ticaret Odası genel kurulunda konuşulanlar 
Ticaret Odası genel kurulunda konuşulanlar 
Kuzey Kıbrıs’ta bağımsız denetçiliğin durumu 
Bağımsız denetim 
Ortadoğu değişimler bölgesi 
Bağımsız Denetci – Mali Müşavir – Muhasebeci 
DÜNYA ENERJİ KAVGALARI 
Kıbrıslıların kendilerine ait varlıkları yönetmesi 
Avrupa bankaları stres testi 
Avrupa bankaları stres testi 
Ortadoğu’da yaşamak 
Ekonomide daralma var mı? 
Ekonomik çıkarlar ülkeler ve insanlar 
Yeni dünya düzeni 
Şirketler yasasında artık değişim zamanı 
Siyasi gelişmeler ve ekonomi 
Siyasi çözümsüzlüğün ekonomik maliyeti 
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının önemi 
Ortadoğu ve bitmeyen çıkar kavgası 
İçinde bulunduğumuz bölgede ekonomik istikrar için büyük sorumluluk gerekir 
Avrupa Parlamentosu seçimleri bize ne mesaj veriyor? 
Hedefi olmayanların gelecek kaygısı büyük olur 
2014’ün ilk çeyreğinde dünya ve KKTC ekonomisi nerede? 
Kıbrıs sorunun çözümünde ekonomi 
Yatırımlar açısından Kıbrıs’’ta çözüm neden önemli 
Para akışındaki durgunluk mali tedbirlerle aşılabilir mi? 
Kayıt Dışı Ekonomi 
Uluslararası Kriz Grubu’nun Kıbrıs raporunun ekonomik yönü 
Kara Para ile Mücadele ve KKTC 
Tanınma veya Tanınmama ile dünya gerçekleri 
Günlük olaylarla uğraşırken 2014 Yılında olabileceklerin hesabını iyi yapmalıyız 
Kıbrıs sorunu ile ilgili hareketlenme ve ekonomi