Prof. Dr. Vedat Yorucu

 

2015 yılı bütçesi ile reform olmaz

02 December 2014, Tuesday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

İki hafta önce bu köşede, 2015 yılı KKTC Bütçesi’ni yorumlamaya başlamıştık. Gelir ile gider kalemlerinin özet yorumlarını yaparak, CTP-BG ve DP-UG Hükümeti’nin bu bütçe ile ekonomik sıkıntılarımızı çözemeyeceğini, 2015 yılında da, aynen geçmişte olduğu gibi Ankara’ya muhtaç olacağımızı yazmıştım.
***
2014 yılında T.C. kredilerine ve dolayısyle Türkiye ekonomisine daha bağımlı bir ekonomik yapı öngörülmüştü. Sayın Maliye Bakanı Zeren Mumgan, tasarruf tedbirlerini almaya devam edeceğinden söz ederek, deyim yerindeyse hem sağlık, hem de eğitim bütçelerine neşter vurmuştur. Ayrıca, Turizm’e ayrılan payı da, beklenmedik bir şekilde düşürmüştür. Yakın bir zaman sonra, hepimiz şahit olacağız ki, hem maliye bakanlığının, hem de başbakanlığın önünde eylem çadırları kurulacaktır. Bu seferki tepkiler, çoğunlukla iş insanlarından ve aydın kesimden gelecektir. Umarım yanılan ben olurum!
***
2015 yılı için öngörülen personel maaş giderlerinin yüzde 9.29, cari transferlerin de yüzde 9.91 oranında artırılması öngörülürken (ikisinin toplamı yüzde 19 eder), yedek ödenekler kaleminde ise yüzde 19.13’lük bir düşüş öngörülmektedir. Bütçenin yedek ödenekler kaleminde personel giderlerini karşılama ödeneği, ek çalışma karşılıkları ödeneği, cari giderleri karşılama ödeneği, acil yatırım projeleri ödeneği, elektrik alımlarını karşılama ödeneği, cari giderleri ve cari transferleri karşılama ödeneği, özel mülklerin kamulaştırılmasını karşılama ödeneği, doğal afet giderlerini karşılama ödeneği gibi ödeneklere neşter vurulmuştur. Anlayacağınız, zifiri karanlık nedeniyle, hırsızlık ve trafik kazası olmaması için, Allah’a dua etmekten başka çaremiz yoktur. Çünkü alınacak mali önlem bu bütçede yoktur. Bu bütçede, kimse ek mesai beklemesin. Acil servislerde, hastanelerde, sağlık himetleri veren polikliniklerde, doktor, hemşire bulunamaması, acil hallerde kaymakamlıklara mesai sonrası personel çağrılamaması, yeni istihdam yapılamaması, acil haller için ülkede bulunamayan hekim istihdamı sözleşmeli bile olsa alınamaması, öğretmen açığının karşılanamaması gibi öngörüleri, maalesef bu Bütçe’de görebilirsiniz. Yani, deyim yerindeyse Sayın Maliye Bakanı çeşmeyi iyice kısmıştır. Bunları başarması halinde, haliyle 13’ncü maaş sıkıntısı olmayacak, 2015 yılı sonunda da, hepimizi sevince boğarcasına 13’ncü maaşları sorunsuz ödeyeceğiz türünden açıklamalar yapacaktır. İstihdamı arttırmaya, yapısal sorunları çözmeye, reel ekonomiyi büyütmeye yönelik, bu bütçede atılan herhangi bir adım yoktur.
***
Özetle, reel sektörün gelişmesine önemli etki sağlayacak herhangi bir yatırım kalemi, maalesef 2015 yılı KKTC Bütçesi’nde de yer almamakta, özellikle hizmetler sektörünün lokomotifi sayılan yüksek öğretim sektörüne ve turizme ayrılan payın büyük oranda düşürülmesi, tüm iktisat çevrelerinde büyük hayal kırıklığı yaratmıştır. Şöyle ki, Kar Amacı Gütmeyen Kuruluşlara ayrılan bütçe kalemlerine bakıldığında, 2014 yılında 27 milyon TL ayrılan DAÜ’ye, bu yıl 6 milyon TL kesinti yapılmıştır. Üniversitelerin ortak tanıtım bütçesi de bu kesintilerden nasibini almıştır. Yüksek Öğretim Kurumları’na ayrılan sermaye transferleri de azaltılırken, ODTÜ’ye ayrılan kaynağın 10 milyon TL’den 13 milyon TL’ye yükseltilmesi, DAÜ’ye ayrılan yatırım katkı giderlerinin 22 milyon 100 bin TL’den 5 milyon 500 bin TL’ye düşürülmesi bence intihardır. Bu durum, DAÜ’yü iyice kaosa sürüklemek demektir. Oysa DAÜ, bu yıl öğrenci sayısını 19 bin seviyelerine yükseltmiş, başta Eğitim Bilimleri Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi ve Tıp Fakültesi için yeni yatırımlara gereksinim duymaktadır. Eğitim Bilimleri Fakültesi’nin beton karkas iskeleti dışında her yanının yıkıldığını ve inşaatın durduğunu DAÜ’ye gelen herkes görmektedir. Buna bağlı olarak merkezi derslikler ve laboratuarlar da yatırım beklemektedir. DAÜ’ye geçen yıl ayrılan yatırım kaleminden 16 milyon 600 bin TL kesinti yapılması, DAÜ’yü yeni bir ekonomik kaosa sürükleyecektir. Bunu görememek veya anlayamamak için çok saf olmak gerekmektedir. Bir DAÜ çalışanı olarak bunları hükümet edenlere hatırlatmak, birinci görevim olsa gerek.
***
Ekonomi ve Maliye Bakanlıkları’nda, her ay dolgun maaş çeken bir sürü ekonomi uzmanı, memur, bürokrat ve müşavir olmasına rağmen, şimdiki Hükümet, DAÜ’de görev yapan bazı akademisyenlere 2015-2018 Mali Yapılandırma Programı’nı hazırlatmak için, 2014 yılı bütçesinden 241 bin 246 TL’lik bir kaynak ayırıp, birtakım ödemeler yapmıştır. Bu yılki bütçede de, aynı amaç için 200 bin TL tutarında bir kaynak ayırarak, oldukça bonkör davranıp cevizcinin çuvalından mali kaynak harcamaya devam etmektedir. Oysa DAÜ, bir Kamu Kurumu olarak devletimize parasız hizmet sağlamayı kendine görev sayan bir Kurum’dur. Geçmişte, 5 yıl kesintisiz devlette başdanışmanlık görevlerini yürütmüş bir DAÜ’lü olarak ben ve başka bazı akademisyen arkadaşlar, devlet kasasından benzin paramızın dışında, başka herhangi bir para talebinde bulunmamıştık. DAÜ ile protokol yaparak hizmet alan eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Deniz ve Eski Maliye Bakanı Ahmet Uzun, neden devletin kasasından böyle yüklü kalemler harcamamıştır? Sayın Maliye Bakanı Zeren Mumgan, DAÜ’den Devlet’e hizmet sağlayan Akademisyen’lerin ders yüklerinde indirim sağlanmasına talepkâr olmayıp, böylesi yüklü miktarları birilerinin cebine ikinci ek bir gelir olarak koymaktadır? Şu günlerde bile, dönem dönem bakanlıklardan gelen talepleri, bir kuruş bedel talep etmeden, ders yükü indirimi talebinde bile bulunmayıp karşılayan,bazı DAÜ’lü Akademisyenler olduğunu biliyor muydunuz Sayın Mumgan? Yaklaşık 9 bin TL aylık maaş çeken DAÜ’lü Akademisyenlere, ek ikinci bir dolgun maaş vermek yerine, başbakanlık bütçesinin daha ihtiyaçlı alanlara yönelik hazırlanması, halkı daha çok memnun etmeyecek miydi? Gerek Sayın Talat’ın Başbakanlığı döneminde, gerekse Sayın Ferdi Soyer’in başbakanlığı döneminde, bildiğim kadarıyla böylesi ödenekler verilerek üniversitelerden hizmet alımı hiç yapılmamıştı.
***
Hükümetin ‘Görev Zararları’ kalemi, ‘Sağlık Bütçesi’ ve ‘Turizm’ ile ilgili konularda, daha yazacaklarım vardır. Tüm bunları, yeri geldikçe irdelemeye devam edeceğim.

Yazarın Tüm Yazıları
Dış ticaret gelişmeleri (2016 Ocak-Mayıs) 
KKTC Merkez Bankası 2016 yılı ikinci çeyreği bülteni: Bütçe gelişmeleri 
Türk akımı doğalgaz boru hattı hayat buluyor 
Amerikan Merkez Bankası ışığı yaktı: Eylül’de faizleri arttıracak gibi 
Devlet Planlama örgütü bilgilendirdi: Poly Peck PLC’yi hatırlattı       
Kıbrıs’ta genel sağlık sigortası tamam 
Sterlin neden düştü? 
Esnaf ile alay mı ediliyor? 
Türk Hava Limanları’nda iç hatlara yönlendirilmemizin ekonomik zararları 
Türkiye’deki yabancılar 420 milyon dolarlık bonoyu sattı 
Olağanüstü Hal ilanı Türkiye Ekonomisine nasıl etki eder? 
Askeri darbe girişiminin ekonomik sonuçları 
Güney Kıbrıs Ekonomisi’nde sevinç           
Borsalarda ve kambiyo piyasalarında son durum 
Düşünce Taslağı: Sosyo-ekonomik – politik(2/2) 
Sosyo - ekonomik - politik  (1/2) 
Bayram yerleri    
İsrail ve Rusya ile normalleşen ilişkilerin ekonomik faydaları 
İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar 
Genel Gıda ve Yem Yasası neden yürürlüğe sokulmuyor? 
Küçük esnaf ve zanaatkârlar dertli: Mali desteğe ihtiyaç var 
Brexit Gerçekleşirse Sterlin’in dümeni kopmaz 
23 Nisan İlkokulu neden başarılı? Kolej sınavlarında önemli başarı 
2016-2018 Yapısal Dönüşüm Programı’nda yüksek öğretimin yeri 
Alo Alo!......Telefon 
Ekonomik protokol neden sessiz sedasız imzalandı? Telefon ve elektrik satılacak mı? 
İşadamı, KKTC’ye neden yatırım yapmaz? 
Seyrüsefer harçları konulu yazıma gelen okuyucu yorumları 
Bakan Serdar Denktaş’a: 
Avrasya Araştırmaları Enstitüsü ve Kazakistan Kongresi’nden çıkardığım sonuçlar 
Kazakistan’da uluslararası ekonomi, finans ve enerji kongresi 
Dünya Borsaları’ndaki düşüşlere dikkat 
ODTÜ Enerji Konferansı’ndan anekdotlar 
Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği Konferansı 
UBP-DP hükümet programı – (3): Ekonomi ve özelleştirmeler olumsuz, enerji ve hidrokarbonlar olumlu 
UBP-DP hükümet programı -2 
UBP-DP hükümet programı (1) 
Amerika çözümü finanse edecek-miş !!! 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 yılı raporu 
Arif Feridun – “Yazgı” 
Kıbrıs ekonomi zirvesi yazılarıma gelen okuyucu mektubu 
CTP-UBP hükümeti, gerçekleri bal gibi biliyordu 
Sanat ile ekonominin arakesitinde bir yıldız: İlde Atik 
DPÖ’ye dikkat ediniz 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (3/3) 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (2/3) 
Kıbrıs ekonomi zirvesi (1/3) 
Hani turizm örgütü nerede? 
Dış ticaret bilançosu ne durumda? 
DAÜ’de, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz hidrokarbon konulu konferans 
KKTC’deki bütçe gelişmeleri 
Parasal ve finansal gelişmeler (2015 IV. Çeyrek Bülteni) 
KKTC’de kara para aklanıyor mu? Maliye Bakanı Özgür’e düşen yükümlülükler 
Ercan Havalimanı’na neden 11 milyon dolar? 
Kat sınırı emirnamesi işe yarar mı? 
Brüt krediler’de ki düşüşe dikkat ediniz 
Türkiye angajman kurallarını uyguluyor 
Görüşme süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk ekonomisi raporu hakkında 
Yerel sanatçılara da yer verilsin 
Hükümet düğümünü atacak olan da, bozacak olan da Kıb-Tek olacaktır 
Kürt Amerikan Enerji Koridoru: Hatay’a dikkat ediniz 
Radar Reşat’ın KKTC ekonomisine bakışı 
Yükselen ekonomilerin hepsi zorda 
KIB-TEK, vatandaşı tiftikliyor 
Güney Kıbrıs ekonomisi ne durumda? 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (2/2) 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (1/2) 
Halkın Partisi’nin ekonomik vizyonu 
2016’da bizleri nasıl bir ekonomi bekliyor? 
Sosyal güvenlik sistemi battı  
Sosyal Güvenlik ağı güçlendirilip genişletilmelidir 
Emeklilik sistemini düzeltmenin tek yolu iradedir 
İsrail-Türkiye yakınlaşmasının temeli doğalgaz 
Kumarhanelerin ekonomik faydası artık tartışılır oldu 
Amerika Merkez Bankası ve faiz artışı beklentisi  
Doğalgaz ittifakı, görüşmelere zarar verir 
Akdeniz enerji halkası 
Kıbrıs Türk Turizm Örgütü ne zaman? 
Türk Rus gerginliği ve olası ekonomik sonuçları 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim (3 - son) 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim-(2) 
Böyle bütçe mi olur?  
Program olumlu ve desteklenmeli 
2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -3 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -2 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -1 
Orta vadeli program 
Euro’ya geçmek mümkün mü? 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Şeytanca alınan karar: KIBTEK’in görev zararları halka ödettirilecek 
Yeni bir faiz yasasına ihtiyaç vardır 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası bir çözüm sonrası, muhtemel ekonomik endişelerim 
Direk ticaret tüzüğü olmadı Çözüm bize ne kazandırır? 
ASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ BİR OKUYUCU MEKTUBU 
CTP hizaya geldi!!! 
Eğitimdeki sorunların temeli irade ve ekonomik çıkmazdır 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
Kıbrıs’ın havası da, ekonomisi de toz duman içinde 
B20 Zirvesi ve Ankara 
Dış ticaretimiz ne durumda 
Bütçe gelişmeleri 
Eylül’de fedfaiz’i artırır mı? 
FED Eylül’de faiz’i artırır mı? 
Dümeni kopan Türkiye ekonomisi 
Çin Devalüasyona gitti: Dolar ve Euro’nun durumu 
Güney Kıbrıs’ın ekonomik durumu 
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Doğalgaz Ticareti’ndeki önemi 
Doğalgaz piyasasına Avrupa’dan bakınca 
Döviz dalga dalga 
Güney Enerji Koridoru’nda enerji denklemi değişti 
CTP-UBP koalisyonu hükümet programı  
Yeni kabine 
Avrupa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazına göz dikti 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 Yılı Birinci Çeyreği Bülteni  
Yunanistan’daki radikal sol, çok erken çark etti 
“Su Yönetimi Projesi” başlıklı yazıma, eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Kemal Deniz cevap verdi 
Amerika faizi artırmadı...Dolar şimdi ne olacak? 
Amerika Merkez Bankası Faiz’i artırır mı? 
Su yönetimi projesi 
Döviz şimdi ne olacak? 
İstatistik Dairesi’nde nihayet iyi işler yapılmaya başlandı 
24’üncü Dünya İşletmecilik Kongresi 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi’nde ekonomik entegrasyon irdelendi 
Transit Ticaret Merkezi – Kıbrıs (Cyprus As A Transit Trade Centre) 
TRT modeli özerklik 
Suriye gaz havzası 
Millî Direnme Ekonomisi  
CTP 
BRT’de doğru işler yapılmaya başlandı: Mete Tümerkan’la uğraşmayı bırakınız 
Kıbrıslı Rumların ekonomisi battı 
Dragon çayı, KKTC’nin stratejik konumunu güçlendirecektir 
Barcelona kıyı ötesi (offshore) protokolü 
Kıbrıs patatesi 
İstanbul’dan ekonomi gözlemi 
Amaranta Vadisi’ndeki yabancılara müjde 
Ne kadar ayakları üzerinde duran ekonomi yarattınız ki? 
Kıbrıs doğalgazı açmazda: Sıkıştırılmış doğalgaz revaçta 
Çamlıbel birinci Ekogünü Yerli üretim ve kültürel miras’ın korunması 
Genel Sağlık Sigortası’na geçilecek: GSS Koordinatörü Dr. Aykut Üretici’nin anlattıkları 
Taksiciler çok dertli 
Belediyeler Bütçesi ve Birlik Başkanı’nın feveranı 
Türkiye’de konut satışları 
Lübnan gaz havzası 
Yerli üretim desteklenmeli 
Dolar’ın ateşi düşmüyor 
Nobelli Ekonomist Stiglitz’in yeni önerileri: “İç talebe bağlı büyüme modeline geçilmeli” 
Yunan halkını acaba neler bekliyor? 
Kolej sınavları hakkında okuyucu yorumları 
Bir acayip kolej sınavı 
Yunanistan’daki radikal sol’un zaferi ve ekonomik beklentiler 
Kur ve faiz hareketlerinin 2015 beklentileri 
İstatistiğin önemi 
Turizm örgütü  
Dünya ham petrol fiyatlarını doğru okuyabilmek 
Sağlık Bakanlığı 2014 yılı icraatları 
Gelir eşitsizliğinin bedeli 
Siber Hanım’ın işi zor! 
KKTC’de Euro’ya geçiş mümkün müdür? 
Dünya petrol fiyatları 
Ada ekonomileri için denk bütçe uygun değildir 
Mevduat neden bu kadar hızlı artıyor? 
Emtia, metal ve enerji piyasaları’nda son durum