Prof. Dr. Mehmet Hasgüler

 

“Karikatürün Evliya Çelebisi”: Hüseyin Çakmak

04 January 2015, Sunday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Bugün karikatürleri “pasaportsuz küresel tur atan” kıymetli bir karikatür sanatçımız Hüseyin Çakmak’ın eserleri ve yaşamı hakkında haddimi zorlayarak değerlendirmeler yapmak istiyorum… Çakmak Lefkoşa’da 50 yıl önce dünyaya gelmiş ve 1983’den beri karikatürleri ulusal ve uluslararası gazetelerde, dergilerde yayınlanıyor.
Çakmak, sohbet etmekten keyif aldığım bir sanatçıdır… Dikkatimi en fazla cezbeden taraflarından biri, bireysel duruşundaki “Çelebilik”… Diğeri ise karikatürlerinin “Evliya Çelebi” gibi küresel yolculuk yapmasıdır… Çakmak hakkında yazmak sadece bu iki karakteristik özelliğinden değil elbette…
Çakmak’ın geometrik karikatürleri, Anadolu mizahının bağrından çıkan, Geleneksel Türk Halk Tiyatrosu’ndaki Gölge Oyunu kahramanları “Karagöz – Hacivat” suretleri ile paralel bir tarzdadır. Çakmak, “Karagöz – Hacivat” güzellemesini geometrik tarzdaki çizgileri ile buluşturmuştur.

Kıyıda yaşayıp derine dalanlar…
Kıbrıs insanı, Bektaşi ve Nasreddin Hoca gibi, Anadolu Mizahı’nın hoşgörü, sevecenlik ve insan sevgisiyle bezenmiş değerlerin Adadaki uzantısıdır zaten… Çakmak tüm bu özellikleri karikatürlerinde yansıtmaktadır. Doğal olarak karikatürlerinde Anadolu Mizahı’nın kokusu var. Zaten kendisini tanısanız Çelebiliğindeki ateşin, Anadolu Mizahı’nın kokusunu hemen alırsınız. Zaten karikatüre başlama sebebinin Anadolu mizahının muhalif ruhunun önemli yansımalarını vermiş Gır-Gır mizah dergisi olduğunu kendisi de gizlemiyor. Yani karikatür çizmeye başlamasına vesile olan şeye sadakatini kaybetmeyen bir “Çelebi” Çakmak…  Hatır saymak sadakat duygusu taşımak sanatçılarda öyle burun kıvrılacak bir konu değildir. Önemli bir değerdir. Hele hele siyasette sadakatin düştüğü seviyenin içler acısı durumu ortadayken. Sanatçı, halkın hakiki meselelerine ve kültürel durumuna sadakat gösterir önce… Siyasal tutumlar da sadakatin yansıması ve ürünüdür. Zaten Çakmak da bunu hakkıyla yerine getiren bir sanatçı olduğu için kıyıda tutulmak isteniyor. Kıyı, üreten sanatçılar için hiç sorun değil… Onlar kıyıda yaşarlar ama derine dalarlar… Sanatçıların hayatları kıyıda tutulmak istenebilir ama eserleri okyanusları aşar…
Onu diğer çizerlerden farklı kılan üstünlüğü Ada’da Anadolu Mizahının karakteristik özelliklerinden birisi olan güldürürken düşündürmeyi seçmesidir. “Politik” nedenlerle karikatürleri görmezlikten gelinse de Çakmak bu durumu kendine özgü tarzıyla ve hayat duruşuyla egale etti… Çizgileri bu ülkenin gerçeklerini yansıttığından uluslararası alana taşmaya ve ses vermeye devam ediyor.

Kuzey Kıbrıs’ta sanatçı olmak
Çakmak bu Çelebi duruşuna rağmen 32 yıllık gazeteci ve karikatürcü olarak çalıştığı basın-yayın kuruluşlarında sosyal sigorta yatırımlarının sadece 11 yılı yatmış, 21 yıl yatırılmamış… Ülkenin bilimum  sol muhalif gazetelerinde çalışmasına rağmen sigorta primleri yatırılmamış. Çakmak günümüzde halen yerel bir gazetede çalışıyor. Emeklilik için birikimlerini toplamaya uğraşıyor… Bu durumda olmasının sebebi de zaten ilkeli duruşudur… Emeklilik hakkını kazanabilmek için, yatırılmayan primleri için, ilgili daireye belgeleyerek yaptığı haklı şikayetleri ve müracaatları dikkate alınmıyor, mahkeme kararı bile uygulanmıyor, bu yönde yüksek sesle dillendirdiği şikayetleri, hükümetteki “yoldaşı” Çalışma Bakanı’nın kulağına gitmiş olsa gerek ki, ilgili Bakan Çakmak’ı gördüğü zaman arkasını dönüp gidiyor…
Karikatürleri 65 ülkenin 188 şehrinde sergilenmiş ve uluslararası albümlerde, gazetelerde ve dergilerde yayımlanmış bir sanatçının Kuzey Kıbrıs’taki dramı bu… Çakmak, bunlarla da kalmamış ulusal ve uluslararası karikatür yarışmalarında 136 ödül kazanmış... Birçok kez yılın karikatürcüsü seçilmiş... 7 adet kişisel karikatür kitabı yayınlamış…

Tanınmayan ülkenin tanınan sanatçısı
Kültür sanat bir ülkenin yumuşak gücüne doğrudan katkı yapar… Karikatür de sınır, yasak tanımaz… Ne yazık ki Kıbrıslı Türk sanatçıların uluslararası sergilerine dönük bir kültür sanat diplomasimiz hala yok…
Çakmak, sadece Kuzey Kıbrıs için değil bütün ADA adına da önemli kültürel işlev görüyor… Öyle ki, tanınmayan bir ülkenin yurttaşı olmasına rağmen uluslararası karikatür örgütlerinde üst düzey görevler alıyor. Ülkesinde görmezlikten geliniyor ama dünya hiç de öyle düşünmüyor, Türk karikatür sanatçısı Tan Oral şunları yazıyor Hüseyin Çakmak için: “Kıbrıs adının Dünya’da ses getirmesinde her halde Hüseyin Çakmak’ın katkıları ve sebat eden çabalarını teslim etmek ve unutmamak gerekir...”
Çakmak, ürettiği karikatürle parlıyor, ışıldıyor… Onu görüp görmemek mesele değil… Görmesi gerekenler zaten karikatürlerindeki ince ve insan kokusunun bezendiği çizgilerinde onu fark ediyorlar… Tavırlarında Çelebi, eserlerinde “Evliya Çelebi” Hüseyin Çakmak’ın şöhreti Adayı çoktan aşmış…

Yazarın Tüm Yazıları
“Mağusa Limanı, Limandır Liman!” 
“Çözüm” hapishanesi!    
Üniversiteler: “Bilim Rekabeti”nde neden yok?! 
Memleketin güzelliğini yaşamak… 
Darbelere karşı “Garpçı” duruş?!   
Eserler “eski,” Mağusa “aynı”: “Büyük sarnıç lağım kuyusu olmuş”! 
90’lı gençlerden mektup var! 
Son kuşağın adı: “Reddediyoruz”! 
Siyasete “cüzzam”ın16 nedeni! 
Ahalinin değişen algısı! 
Durum berraklaşır mı? 
Futbolcu destek, folklorcu köstek!.. 
“Sol”un“sivilleşme” çabası ve güvenlik güçleri 
“Seks kölesi” sicili 
Üçüncü Göz: 3 kez 
Her şerde bir hayır var! 
Darbelerin Gölgesinde Kıbrıs 
Kalkışma algısı... 
Duruma seyirci kalmamalıyız… 
Polislerimiz hâlâ reşit değil mi?! 
Kasis: Zihinsel bir Engeldir! 
“Yalakalığın milleti olmaz…” 
Ayrılma Şoku, AB ve Kıbrıs 
Britanya AB’den kopunca... 
Koordinasyon Ofisi?!    
Nerede bu gençler? 
Aile şirketleri ve kurumsallaşma 
Kapıları çözüme açmak 
Erhürman ve siyasette güven 
Anastasiadis’i bekleyen “rol” 
Türkiye Kökenli Yurttaşlar Güney’e neden geçemiyor? 
Cin şişeden çıkınca… 
Güney seçimleri ve çözüm 
Molozlarla iç içe yaşamak 
Ada Kronikleri: Demokrat Zihniyet için! 
Gündelik propaganda ve çözüm!  
Mevzu: Annan Referandumunun ertesi günü! 
Global Trendler ve YÖDAK  
CIA’nin Projeksiyonları ve Mehmet Diana… 
Üniversiteler ve “Kurumsallaşma”  
Ada’nın Gizli Kalmış Girişimcisi: Mehmet Diana 
“Güven Erozyonu” siyasetin kaderi mi? 
Yeni toplumsal dinamikleri anlamak 
Doğarken ağladı Statüko! 
Üniversite ve Etik! 
Siyaset yeniden şekillenirken!… 
Ekonomi nasıl yönetilmez? 
“Zihniyet Devrimi” ve Taksim Yürüyüşleri 
Akdeniz medeniyet projesi 
CHP halka neden gidemiyor? 
Bu yazıyı profesyonel siyasetçiler okumasın!  
Neden 70 gün taksim sahasında yürüdüm? 
Neden 70 gün taksim sahasında yürüdüm? 
Antep’ten Kıbrıs’a ve Ortadoğu’ya bakış 
Üniversitelerin kurumsal güvenlik algısı… 
THY Kalkış Zamanlamasında 22’nci 
Dünya Kadınlar Gününe 2 Kala… 
“Bilim diplomasisi” ve küresel yüksek öğrenim 
Siyasetin “Yenisi” ve Toplumun “Temizi”! 
Anastasiadis’e açık mektup 
“Kurucu KKTC Başbakanı” Mustafa Çağatay: Protokol Krizi “Rivayet” mi? 
“Sevgililer Günü”nden üç gün sonra!... 
Federal Çözümde “İnsan” Kaynağı 
Çözüm ve “Garantörlük” tartışmaları 
Toplum olmak ya da olmamak!.. 
İki toplumlu koro ve çözüm! 
40 Adımda “Aşınan” Egemenlik!… 
Kıbrıs ve Davos 
Oturarak değil; yürüyerek ülkemizi anlamak… 
Cemaatin Travmatik Mottosu: “Dur Bakalım N’olcak?” 
“Cemaati çalan” kılıfını uydurur! 
Halk Odaklı Partilerin 6’ncısı: “Halkın” Partisi!.. 
Reform ve Referandum!... 
Dereboyundaki Kaldırımlar ve Kentlilik 
“Göç” ve “Kimlik”  
Yeni yıla girerken 45’lik CTP… 
“Özrün” en büyüğü zihniyette!... 
“Vekâleten” hayat ve “Şükran Ekonomisi” … 
Statükonun Anası!... 
Mehmet Rıfat Aras: “Birbirinizi adada nasıl ayırt edip öldürdünüz?!” 
Gazetecilik ve promosyon 
Kemal Köse: Bisikletin ruhunu biliyor!... 
“Evkaf’ın Su Meselesine Dönmek”!... 
Cari zihniyetin “Üç hali”!.. 
Enerji, Su ve Yumuşak Güç: Kıbrıs’a olası etkileri… 
“Marjinal” mi dediniz?! 
Suyun derinliğinin farkında mıyız? 
“Cumhurbaşkanı” şapkasını parti başkanı taşırsa! 
Federal hayatı yeşertecek kültür 
“Empati Müzesi”? 
“Akil İnsan”, “Aktif” siyasetçi olursa… 
Bisikletin Filozofu ŞAFURİ: Altay Ayrancıoğlu  
UBP kurultayının arifesinde… 
Korsan Morsan! 
“Barış” suyu, Akıncı ve Çanakkale 
Partiler ve Siyasi Türbülans 
Hayat: Gri’nin Tonlarıdır… 
Ülkemizin geleceğini nasıl kuracağız? 
Sakız Adasından “Baf Sakızı”na….  
“Kıbrıs’ta Barış” bal gibi engellenecektir! 
Yarın Bayram… 
1 Kasım Seçimleri ve “Kıbrıslı Türkler” 
Ada Fenomeni “Nisan Yağmuru” ve sosyal medya!  
Ada Fenomeni “Nisan Yağmuru” ve sosyal medya!  
“Barış” sahici olmaktan geçer… 
Kuzey Kıbrıs “FailedState” mi? 
Kuzey Kıbrıs “FailedState” mi? 
“Temiz Toplumu” Nerede Aramalı? 
“Temiz Toplum”, Statü Endişesi ve Prekarya… 
Mağusa yeniden gazi mi oldu? 
UBP nereye gidiyor? 
Önceliklerimize odaklanalım, çözüm ararken kaybolmayalım 
Yaseminlerin Öyküsü Yok?!… 
İnsan Kaçakçılığı ve “ABD Paradoksu” 
Kadın “ticareti” ve insan kaçakçılığı!  
“AKP-CHP Koalisyonu” ve Kıbrıs 
Demokrat Zihniyet! 
Siyaset uzlaşma işidir 
Savaş Hilton ve “Survivor”(*) 
Federal çözüm ve oryantasyon!.. 
Yüksek Öğrenim Platformu 
Siyaset ve “Halüsinasyon” 
Futbol Federasyonu ve YÖDAK 
“Üniversite Adası” olmaya yakın mıyız?  
Sahillere“haraç” barajı kurmayın! 
Türkiye’nin koalisyon seçenekleri ve Kıbrıs  
“Büyük insanlık” ve vicdan 
Federal çözüm felsefesi “ayrımcılığı” bitirir mi? 
Yüksek öğrenime bakış 
Akdeniz Federasyonu 
Türkiye’deki seçimler 
Güven İnşası ve “Redif Ordularının Tasfiyesi” 
Dinamik müzakere süreci 
“Omonia” Büyük Camia 
Bedava yaşıyoruz bedava... 
Klişeleri şiirle yargılamak: “Rumca küstüm, Türkçe kırıldım” 
Değişim! Ama nasıl? 
Giden bir değerin ardından: Dr. Servet Sami Dedeçay 
Siyasi ekollerin son örneği! 
Annan Referandumu, 11 Yaşında ve “Statüko” 
Seçimin kaderi Pazar’a kaldı! 
Şantekler Kabare ve Bağımsızlık! 
Çözüme Halkın Güveni 
Adaylarda“Demokrasi” Kültürü 
Tepebaşı Spor Kulübü’nde konferans 
“Kurtarıcı” ararken kaybolmak! 
“Varoşha”nın seçimlerde dayanılmaz hafifliği ve çözüm! 
“FederatifSiz” “Çözümcüler”! 
Adayların müzakere stratejisi 
Siyasete damdan düşen federalist: Alpay Durduran! 
Çatlak mozaikte tango!.. 
Kendimizi ADA’yacağımız bir yaşam 
Anketler değerlendirilirse faydası yüksek! 
Kadının adı hâlâ yok 
20 Nisan ve Sonrası!? 
Köpeğinin bedeli kadar konuş! 
Başkanlık sistemine geçmişiz de haberimiz yok! 
Yeni moda köpek sevgisi ve getirdikleri 
Eskisi, yenisi, aynısı ve kendisi 
Yasemin dilinde “Adalılık” ! 
Cumhurbaşkanlığı seçiminde adayların söylemi: O iş “yaş”! 
“Elektrik Yüzü” Görmeyen Köylerimiz Var! 
Çipras’ın Kıbrıs ziyareti: Radikal tavır nerede?  
Adalılık: “Hayatı Maskesiz Yaşamak” 
Siriza kelebek etkisi yaratır mı? 
Üniversitelerin öncüsü ve ilk kadın Cumhurbaşkanı adayı: Dr. Servet Sami Dedeçay 
Anastasiadis’in dili çözüldü! 
KKTC’nin kara kapılarındaki gülen yüzleri! 
Seçimler “Nisan 1955!”te yapılsaydı!... 
23 Asırlık Kent: Gazi Mağusa  
Ekonomik Kriz Önce Ahlakı Vurur! 
2014 takvimden düşerken… 
“Çağlayan” parkı Dereboyu’ndan büyüktür! 
Hakikatlerle yüzleşelim!  
“Dışardaki Tavuriler” 
“Vaat-sizlik” seçimi ve algı yönetimi 
“Kıbrıs bir Ada” mıdır? 
“Tramvay”dan önce toplu ulaşım düzeltilmeli! 
Bir “semptom” olarak “popülizm” 
Anayasa Referandumu: “Dersini Almış da Yapıyor Ezber!” 
Siyaset ve “Himaye”!