Prof. Dr. Vedat Yorucu

 

İstatistiğin önemi

20 January 2015, Tuesday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Devlet Planlama Örgütü (DPÖ) Müsteşarı sayın Ödül Muhtaroğlu’nu yakınen takip ediyorum. DPÖ’de iyi işler başarabilecek yeteneğe ve bilgiye sahip olduğunu düşünenlerdenim. Ülkemizde iktisat bilgisi ve donanımı en iyi olan kişilerden biridir. Ancak, kamuoyuyla paylaştığı açıklamalardan edindiğim intiba, elinin kolunun bağlı olduğu yönündedir. İstatistik derleyebilmek için, birçok kamu kurumu tarafından veri akışında ciddi sıkıntılar çektiğini dile getirmektedir. Sayın Muhtaroğlu, başbakanlık olarak bir genelge yayınlandıklarını, istatistiki verileri düzenli ve zamanında tedarik edebilmek için Devlet Kurumları’ndan yardım istediklerini vurgulamıştır. Bu yapıyla ve kamunun şu anki işleyişiyle bunu başarabilirler mi, ben şahsen pek emin değilim. Bu konuda iyimserim desem yalan söylemiş olurum. Karamsarlık yanım daha ağır basıyor.

***

Biz iktisatçılara iktisadi göstergelerle ilgili ilk bilgileri vermesi gereken kurum devletin istatistik dairesi olmalıdır. Ülkede sektörler arası faaliyetleri istatistiki olarak en iyi ifade eden girdi-çıktı tabloları en son 1998’de yapılmıştır. Herhangi bir sektörde ne kadar ilerleme, ya da ne kadar gerileme olduğunu bu tablolar yardımıyla görmekteyiz. Ancak bu tabloların olmayışı nedeniyle, önümüzü görememekte, sağlıklı analizler yapamamaktayız. Bu şartlarda, yatırımcılara daha net bilgiler verebilmemiz pek mümkün değildir. Gelişmiş ülkelerde her üç ayda bir açıklanan GSYİH rakamları maalesef ülkemizde bir yıl sonra bile yayımlanamamaktadır. Tüm bunlar, esas sorunlarımızın çözülememesine vesile olmaktadır.

***

KKTC’de 2007 yılından itibaren ekonomik faaliyetlerde belirgin bir yavaşlama gözle görülmektedir. Daha çok, Türkiye ekonomisine entegre olmuş olan Kuzey Kıbrıs ekonomisi, daralan nakit piyasalarından da fevkalade olumsuz etkilenmiştir. Fakat esas nedenler üzerinde maalesef durulmamaktadır. Çünkü sorunun esas kaynağı 40 yıl öncesine dayanan devletçi yapıda gizlidir. Daha anlaşılır bir dille ifade edecek olursak, sorunlarımızın yapısal olduğunu söylememiz lazımdır. Devletin yönettiği KİT’ler zarar etmekte, bütçe açıkları da giderek artmaktadır. Her yıl yapılan bütçe, eksi 300 milyon dolarla yıla başlamaktadır. Bu açıklarımızı da, çaresiz olarak Türkiye Cumhuriyeti hükümeti karşılamaktadır. Yıllarca bu kurumlar devlette ekmek kapısı olarak görülmüş, her seçim öncesi de vasıfsız siyasetçilerin oy kapısı olmuştur. KİT’lere yapılan her istihdam karşılığında, vatandaşın oyu rüşvet olarak alınmıştır. KİT’ler, verimsiz ve üretimde rekabetten yoksun olarak yönetilmişlerdir. KIB-TEK, Telefon İdaresi, DAÜ, BRTK, CYPRUVEX ve bu kurumlar gibi diğerleri de, aşırı şişirilmiş kadrolarıyla sürekli zarar eden ve bütçeye külfet olan kurumlarımızdır.

***

Burada herkesin söylediği şey aynı... Satalım kurtulalım!!!... Geçmiş UBP hükümeti, seçim öncesi özelleştirme programıyla ilgili olarak bir takvimleri olacağını beyan etmişti. Ekonomi eski bakanı Sn Sunat Atun ve maliye eski bakanı Ersin Tatar’ın geçmiş hükümet döneminde özelleştirme ile ilgili takvimleri olduğunu ve bu takvimi zamanı geldikçe devreye koyacaklarını ifade eden beyanları olmuştu. KTHY tasfiye edildi, ETİ, Ercan Hava Limanı ve Kıbrıs Türk Petrolleri dışında özelleşen kurum olmadı. Yapılan özelleştirmeden kimse bir şey anlamadı. Ercan ve Kıbrıs Türk Petrolleri oldukça kârlı kurumlardı. 13. maaşı ödeyebilme uğruna elden gitti. Yerine konan hiçbir şey yok. Devlete esas yük olanlar aynı tempo yola devam ediyorlar. Üstelik özelleştirilen ve tasfiye edilen kurumlarda çalışanlar da devlete kadrolu çalışan olarak geri alındı. Değişen bir şey olmadı. Kambur sadece büyüdü. Bu bütçe yapısıyla, ekonomik darboğaza iyice girildi. Şimdi ne olacağını bilen yok.

***

Mevcut yapının devamı yerine, devlete yük olan bu gibi kamu kurumların öncelikli olarak idari ve mali yapılarının güçlendirilmesi, ardından devletsizleştirilerek bütçe yükünün hafifletilmesi ve devamında devletin katma değeri yüksek yeni yatırım alanlarına yönelmesi daha akılcı olamaz mı?

***

İktisadi büyümenin gerçekleşebilmesi için, durumumuzun ne olduğunu, doğru ve eksiksiz olarak bilmemiz gerekmektedir. Bunun için de doğru verilere ihtiyaç vardır. Sayın Muhtaroğlu’na çağrım, istatistik dairesinin revizyonuna hemen gitmesidir. Eğer bunu başaramayacağını düşünüyorsa, bağımsız, özerk, yeni bir istatistik enstitüsü’nün kurulmasına, özel sektörden hizmet satın alınabilecek bir modelin oluşturulmasına kafa yorması gerektiğine inanmaktayım.

 

Yazarın Tüm Yazıları
Dış ticaret gelişmeleri (2016 Ocak-Mayıs) 
KKTC Merkez Bankası 2016 yılı ikinci çeyreği bülteni: Bütçe gelişmeleri 
Türk akımı doğalgaz boru hattı hayat buluyor 
Amerikan Merkez Bankası ışığı yaktı: Eylül’de faizleri arttıracak gibi 
Devlet Planlama örgütü bilgilendirdi: Poly Peck PLC’yi hatırlattı       
Kıbrıs’ta genel sağlık sigortası tamam 
Sterlin neden düştü? 
Esnaf ile alay mı ediliyor? 
Türk Hava Limanları’nda iç hatlara yönlendirilmemizin ekonomik zararları 
Türkiye’deki yabancılar 420 milyon dolarlık bonoyu sattı 
Olağanüstü Hal ilanı Türkiye Ekonomisine nasıl etki eder? 
Askeri darbe girişiminin ekonomik sonuçları 
Güney Kıbrıs Ekonomisi’nde sevinç           
Borsalarda ve kambiyo piyasalarında son durum 
Düşünce Taslağı: Sosyo-ekonomik – politik(2/2) 
Sosyo - ekonomik - politik  (1/2) 
Bayram yerleri    
İsrail ve Rusya ile normalleşen ilişkilerin ekonomik faydaları 
İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar 
Genel Gıda ve Yem Yasası neden yürürlüğe sokulmuyor? 
Küçük esnaf ve zanaatkârlar dertli: Mali desteğe ihtiyaç var 
Brexit Gerçekleşirse Sterlin’in dümeni kopmaz 
23 Nisan İlkokulu neden başarılı? Kolej sınavlarında önemli başarı 
2016-2018 Yapısal Dönüşüm Programı’nda yüksek öğretimin yeri 
Alo Alo!......Telefon 
Ekonomik protokol neden sessiz sedasız imzalandı? Telefon ve elektrik satılacak mı? 
İşadamı, KKTC’ye neden yatırım yapmaz? 
Seyrüsefer harçları konulu yazıma gelen okuyucu yorumları 
Bakan Serdar Denktaş’a: 
Avrasya Araştırmaları Enstitüsü ve Kazakistan Kongresi’nden çıkardığım sonuçlar 
Kazakistan’da uluslararası ekonomi, finans ve enerji kongresi 
Dünya Borsaları’ndaki düşüşlere dikkat 
ODTÜ Enerji Konferansı’ndan anekdotlar 
Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği Konferansı 
UBP-DP hükümet programı – (3): Ekonomi ve özelleştirmeler olumsuz, enerji ve hidrokarbonlar olumlu 
UBP-DP hükümet programı -2 
UBP-DP hükümet programı (1) 
Amerika çözümü finanse edecek-miş !!! 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 yılı raporu 
Arif Feridun – “Yazgı” 
Kıbrıs ekonomi zirvesi yazılarıma gelen okuyucu mektubu 
CTP-UBP hükümeti, gerçekleri bal gibi biliyordu 
Sanat ile ekonominin arakesitinde bir yıldız: İlde Atik 
DPÖ’ye dikkat ediniz 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (3/3) 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (2/3) 
Kıbrıs ekonomi zirvesi (1/3) 
Hani turizm örgütü nerede? 
Dış ticaret bilançosu ne durumda? 
DAÜ’de, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz hidrokarbon konulu konferans 
KKTC’deki bütçe gelişmeleri 
Parasal ve finansal gelişmeler (2015 IV. Çeyrek Bülteni) 
KKTC’de kara para aklanıyor mu? Maliye Bakanı Özgür’e düşen yükümlülükler 
Ercan Havalimanı’na neden 11 milyon dolar? 
Kat sınırı emirnamesi işe yarar mı? 
Brüt krediler’de ki düşüşe dikkat ediniz 
Türkiye angajman kurallarını uyguluyor 
Görüşme süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk ekonomisi raporu hakkında 
Yerel sanatçılara da yer verilsin 
Hükümet düğümünü atacak olan da, bozacak olan da Kıb-Tek olacaktır 
Kürt Amerikan Enerji Koridoru: Hatay’a dikkat ediniz 
Radar Reşat’ın KKTC ekonomisine bakışı 
Yükselen ekonomilerin hepsi zorda 
KIB-TEK, vatandaşı tiftikliyor 
Güney Kıbrıs ekonomisi ne durumda? 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (2/2) 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (1/2) 
Halkın Partisi’nin ekonomik vizyonu 
2016’da bizleri nasıl bir ekonomi bekliyor? 
Sosyal güvenlik sistemi battı  
Sosyal Güvenlik ağı güçlendirilip genişletilmelidir 
Emeklilik sistemini düzeltmenin tek yolu iradedir 
İsrail-Türkiye yakınlaşmasının temeli doğalgaz 
Kumarhanelerin ekonomik faydası artık tartışılır oldu 
Amerika Merkez Bankası ve faiz artışı beklentisi  
Doğalgaz ittifakı, görüşmelere zarar verir 
Akdeniz enerji halkası 
Kıbrıs Türk Turizm Örgütü ne zaman? 
Türk Rus gerginliği ve olası ekonomik sonuçları 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim (3 - son) 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim-(2) 
Böyle bütçe mi olur?  
Program olumlu ve desteklenmeli 
2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -3 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -2 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -1 
Orta vadeli program 
Euro’ya geçmek mümkün mü? 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Şeytanca alınan karar: KIBTEK’in görev zararları halka ödettirilecek 
Yeni bir faiz yasasına ihtiyaç vardır 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası bir çözüm sonrası, muhtemel ekonomik endişelerim 
Direk ticaret tüzüğü olmadı Çözüm bize ne kazandırır? 
ASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ BİR OKUYUCU MEKTUBU 
CTP hizaya geldi!!! 
Eğitimdeki sorunların temeli irade ve ekonomik çıkmazdır 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
Kıbrıs’ın havası da, ekonomisi de toz duman içinde 
B20 Zirvesi ve Ankara 
Dış ticaretimiz ne durumda 
Bütçe gelişmeleri 
Eylül’de fedfaiz’i artırır mı? 
FED Eylül’de faiz’i artırır mı? 
Dümeni kopan Türkiye ekonomisi 
Çin Devalüasyona gitti: Dolar ve Euro’nun durumu 
Güney Kıbrıs’ın ekonomik durumu 
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Doğalgaz Ticareti’ndeki önemi 
Doğalgaz piyasasına Avrupa’dan bakınca 
Döviz dalga dalga 
Güney Enerji Koridoru’nda enerji denklemi değişti 
CTP-UBP koalisyonu hükümet programı  
Yeni kabine 
Avrupa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazına göz dikti 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 Yılı Birinci Çeyreği Bülteni  
Yunanistan’daki radikal sol, çok erken çark etti 
“Su Yönetimi Projesi” başlıklı yazıma, eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Kemal Deniz cevap verdi 
Amerika faizi artırmadı...Dolar şimdi ne olacak? 
Amerika Merkez Bankası Faiz’i artırır mı? 
Su yönetimi projesi 
Döviz şimdi ne olacak? 
İstatistik Dairesi’nde nihayet iyi işler yapılmaya başlandı 
24’üncü Dünya İşletmecilik Kongresi 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi’nde ekonomik entegrasyon irdelendi 
Transit Ticaret Merkezi – Kıbrıs (Cyprus As A Transit Trade Centre) 
TRT modeli özerklik 
Suriye gaz havzası 
Millî Direnme Ekonomisi  
CTP 
BRT’de doğru işler yapılmaya başlandı: Mete Tümerkan’la uğraşmayı bırakınız 
Kıbrıslı Rumların ekonomisi battı 
Dragon çayı, KKTC’nin stratejik konumunu güçlendirecektir 
Barcelona kıyı ötesi (offshore) protokolü 
Kıbrıs patatesi 
İstanbul’dan ekonomi gözlemi 
Amaranta Vadisi’ndeki yabancılara müjde 
Ne kadar ayakları üzerinde duran ekonomi yarattınız ki? 
Kıbrıs doğalgazı açmazda: Sıkıştırılmış doğalgaz revaçta 
Çamlıbel birinci Ekogünü Yerli üretim ve kültürel miras’ın korunması 
Genel Sağlık Sigortası’na geçilecek: GSS Koordinatörü Dr. Aykut Üretici’nin anlattıkları 
Taksiciler çok dertli 
Belediyeler Bütçesi ve Birlik Başkanı’nın feveranı 
Türkiye’de konut satışları 
Lübnan gaz havzası 
Yerli üretim desteklenmeli 
Dolar’ın ateşi düşmüyor 
Nobelli Ekonomist Stiglitz’in yeni önerileri: “İç talebe bağlı büyüme modeline geçilmeli” 
Yunan halkını acaba neler bekliyor? 
Kolej sınavları hakkında okuyucu yorumları 
Bir acayip kolej sınavı 
Yunanistan’daki radikal sol’un zaferi ve ekonomik beklentiler 
Kur ve faiz hareketlerinin 2015 beklentileri 
Turizm örgütü  
Dünya ham petrol fiyatlarını doğru okuyabilmek 
Sağlık Bakanlığı 2014 yılı icraatları 
Gelir eşitsizliğinin bedeli 
Siber Hanım’ın işi zor! 
KKTC’de Euro’ya geçiş mümkün müdür? 
Dünya petrol fiyatları 
Ada ekonomileri için denk bütçe uygun değildir 
Mevduat neden bu kadar hızlı artıyor? 
2015 yılı bütçesi ile reform olmaz 
Emtia, metal ve enerji piyasaları’nda son durum