Prof. Dr. Mehmet Hasgüler

 

Üniversitelerin öncüsü ve ilk kadın Cumhurbaşkanı adayı: Dr. Servet Sami Dedeçay

25 January 2015, Sunday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Servet Sami Dedeçay,1929 Lefkoşa’da dünyaya gelmiş ve ilk-orta öğrenimini Larnaka’da “American Academy” adlı okulda tamamlamıştır. Ülkesinin sömürgelikten bağımsızlığa geçişini kazandıran 1960 Kıbrıs Anayasası’nın hazırlık sürecinde Prof. Dr. Nihat Erim başkanlığındaki Komisyonda sekreterlik, Tarafsız İsviçre Komisyonunda Fransızca-İngilizce tercümanlık görevlerinde bulunmuştur.

Dedeçay,1960-1968 yıllarında, Paris’teki Sorbonne Üniversitesi’nin Hukuk Fakültesinde, Kriminoloji-Penoloji Bölümünde lisans ve doktora öğrenimini tamamladı. Doktoradan sonra Erzurum Atatürk Üniversitesinde 1968-1972 yıllarında yabancı uzman olarak 4 yıl çalışmış ve ardından ülkesine dönmüştür. Ülkesine döndükten sonra Eylül 1972’de Lefkoşa Özel Türk Üniversitesini (LÖTÜ) kurmuştur. 1982’de ilk mezununuveren LÖTÜ, 1982’den günümüze kadar faaliyetlerini Araştırma Üniversitesi olarak devam ettiriyor.

 

Kıbrıs’ın Üniversiteyle Tanışması

Dedeçay, üniversiteyi 1972’de açtıktan sonra hem Türk siyasilerden hem de Rum siyasilerden tepki gördü. Öyle ki Klerides “Efendim üniversiteye ne gerek var!3 mühendis ihtiyacı olursa göndeririz Atina’ya okur gelir!” açıklamasında bulunmuş, Denktaş bey de benzer yaklaşımla “Doktor ihtiyacımız varsa göndeririz Ankara’ya okur gelir! demişti.

Üniversiteye ne gerek var!?Bu anlamda Dedeçay sadece Kıbrıs Türklerine değil,dönemin şartları içerisinde Rumların da üniversite kurumuyla tanışmasını sağlayan ilk öncüdür. Bugün üniversitelerin geldiği nokta elbette son derece önemlidir ve Dedeçay bu topraklarda bunu ilk düşünen ve kuran bir kadındır.

 

Üniversitesizliğin Kıbrıs’a Maliyeti

Dedeçay kurduğu üniversiteyle aslında iki toplumun da istiklaline yol açtığını söylemekte son derece haklı. Fransa’da aldığı eğitimin en önemli etkisinin müstemleke kültürünü sorgulamaya dönük olduğunu söylemek sanırım abartı olmaz. Öyle ki Kıbrıs’ta üniversite kurulmasının uzun vadede topluma aydınlanma ışığının yakılması anlamına geldiğini bilmeyen yoktur. Üniversite cumhuriyet kurulurken düşünülmeli ve anayasa içinde yerini almalıyken böyle olmadı. Bunu o günlerde kimse akıl etmedi. Bunun temelinde cumhuriyeti devralmış olan elitlerin büyük çoğunluğunun müstemleke bürokrasisi ve eğitiminde yetişmiş kuşaklar olması vardı. Böylesi bir üniversite yoksunluğunun cumhuriyetin hem yeni bir yurttaş hem de yeni bir tarih yazımı konusunda ortak hevesi yakalayamamasındaki etkisi azımsanmamalıdır. Müstemleke statüsünün siyasi kültür üzerinde kalıcı olumsuz izleri hâlâ sürmektedir. .

Dedeçay’ın Kıbrıs’ın sosyal yapısı, tarımı ve kültürü odaklı 22 kitabı ve bir çok makalesi bulunmaktadır. Eserlerinden bazıları arasında Kıbrıs’ta Türk İşçilerinin Sendika Kurma Faaliyetleri(1918-1959), Kıbrıs’ta Tütün Ziraatı, Tütün Ticareti ve Sanayi,Viktorya İslam İnas Sanayi Mektebi ve Kıbrıslı Türk Kadının Hakları, Kıbrıs Bibliyografyası, Nazım Aliİleri: Hayatı ve Eserleri, Kıbrıs’ta Balık Çiftliği ve Balık,Tuz Gölleri, Kıbrıslı Türk Kadınının Eğitim Aracılığı Sayesinde Dinsel Mutaasıplıktan Sıyrılıp Çağdaş Hak ve Özgürlük Kurallarını Kabullenişi(3 Cilt) bulunmaktadır. Halen mütevazı bir biçimde 3 ciltlik yeni kitabı üzerinde çalışmaktadır.Kısa zamanda tamamlamasını diliyoruz…

Ülkemizde aydın insanlara karşı nemelazımcılık ve vurdumduymazlık tavan yapmış durumdadır.Dedeçay da bundan nasibini haliyle alıyor. Bunun temelinde yine “yarım aydınlanma” yatmaktadır. “Yarım aydınlık” her daim tam karanlıktan bile kötüdür. İşin tuhafı, feminist atölyeler bile henüz böylesi bir öncüyü etüt etmemiş ve sahiplenmemiştir.Bu hallerin sebeplerini anladığımızda çok yol almış olacağız.

 

İlk kadın cumhurbaşkanı adayı…

Dedeçay, araştırma faaliyetleri dışında ülkedeki siyasi gelişmeleri de daima takip etti ve aydın tavrıyla üç kez cumhurbaşkanlığı seçimlerine bağımsız aday olarak katıldı. KTFD’de1976’daki ilk devlet başkanlığı seçimlerine ve 1981’de yapılan KTFD’deki ikinci devlet başkanlığı seçiminde bağımsız aday oldu. Dedeçay 15 Kasım 1983’de kurulan KKTC’deki 1985’de gerçekleştirilen ilk cumhurbaşkanlığı seçimlerinde de bağımsız aday olmuştu. Üç seçimde de ilk kadın cumhurbaşkanı adayı olarak tarihteki yerini aldı.

Dedeçay’ın kadın konusundaki eserleri de tam bir başucu eseri niteliğindedir. Kaldı ki ülkemizde en zayıf alanlardan biri de sözlü tarih çalışmalarındaki kısırlıktır. Bu konuda Dedeçay’ın velut araştırma ve yayın hayatı son derece örnek ve imrenilecek düzeydedir. Çalışmaları gelecekte hepimize ışık olacağını söylemek sadece bir gerçeğin altını çizmektir. Kendisine ülkemizin kültür tarihine yaptığı katkılardan dolayı şükranlarımızı sunuyoruz.

Yazarın Tüm Yazıları
“Mağusa Limanı, Limandır Liman!” 
“Çözüm” hapishanesi!    
Üniversiteler: “Bilim Rekabeti”nde neden yok?! 
Memleketin güzelliğini yaşamak… 
Darbelere karşı “Garpçı” duruş?!   
Eserler “eski,” Mağusa “aynı”: “Büyük sarnıç lağım kuyusu olmuş”! 
90’lı gençlerden mektup var! 
Son kuşağın adı: “Reddediyoruz”! 
Siyasete “cüzzam”ın16 nedeni! 
Ahalinin değişen algısı! 
Durum berraklaşır mı? 
Futbolcu destek, folklorcu köstek!.. 
“Sol”un“sivilleşme” çabası ve güvenlik güçleri 
“Seks kölesi” sicili 
Üçüncü Göz: 3 kez 
Her şerde bir hayır var! 
Darbelerin Gölgesinde Kıbrıs 
Kalkışma algısı... 
Duruma seyirci kalmamalıyız… 
Polislerimiz hâlâ reşit değil mi?! 
Kasis: Zihinsel bir Engeldir! 
“Yalakalığın milleti olmaz…” 
Ayrılma Şoku, AB ve Kıbrıs 
Britanya AB’den kopunca... 
Koordinasyon Ofisi?!    
Nerede bu gençler? 
Aile şirketleri ve kurumsallaşma 
Kapıları çözüme açmak 
Erhürman ve siyasette güven 
Anastasiadis’i bekleyen “rol” 
Türkiye Kökenli Yurttaşlar Güney’e neden geçemiyor? 
Cin şişeden çıkınca… 
Güney seçimleri ve çözüm 
Molozlarla iç içe yaşamak 
Ada Kronikleri: Demokrat Zihniyet için! 
Gündelik propaganda ve çözüm!  
Mevzu: Annan Referandumunun ertesi günü! 
Global Trendler ve YÖDAK  
CIA’nin Projeksiyonları ve Mehmet Diana… 
Üniversiteler ve “Kurumsallaşma”  
Ada’nın Gizli Kalmış Girişimcisi: Mehmet Diana 
“Güven Erozyonu” siyasetin kaderi mi? 
Yeni toplumsal dinamikleri anlamak 
Doğarken ağladı Statüko! 
Üniversite ve Etik! 
Siyaset yeniden şekillenirken!… 
Ekonomi nasıl yönetilmez? 
“Zihniyet Devrimi” ve Taksim Yürüyüşleri 
Akdeniz medeniyet projesi 
CHP halka neden gidemiyor? 
Bu yazıyı profesyonel siyasetçiler okumasın!  
Neden 70 gün taksim sahasında yürüdüm? 
Neden 70 gün taksim sahasında yürüdüm? 
Antep’ten Kıbrıs’a ve Ortadoğu’ya bakış 
Üniversitelerin kurumsal güvenlik algısı… 
THY Kalkış Zamanlamasında 22’nci 
Dünya Kadınlar Gününe 2 Kala… 
“Bilim diplomasisi” ve küresel yüksek öğrenim 
Siyasetin “Yenisi” ve Toplumun “Temizi”! 
Anastasiadis’e açık mektup 
“Kurucu KKTC Başbakanı” Mustafa Çağatay: Protokol Krizi “Rivayet” mi? 
“Sevgililer Günü”nden üç gün sonra!... 
Federal Çözümde “İnsan” Kaynağı 
Çözüm ve “Garantörlük” tartışmaları 
Toplum olmak ya da olmamak!.. 
İki toplumlu koro ve çözüm! 
40 Adımda “Aşınan” Egemenlik!… 
Kıbrıs ve Davos 
Oturarak değil; yürüyerek ülkemizi anlamak… 
Cemaatin Travmatik Mottosu: “Dur Bakalım N’olcak?” 
“Cemaati çalan” kılıfını uydurur! 
Halk Odaklı Partilerin 6’ncısı: “Halkın” Partisi!.. 
Reform ve Referandum!... 
Dereboyundaki Kaldırımlar ve Kentlilik 
“Göç” ve “Kimlik”  
Yeni yıla girerken 45’lik CTP… 
“Özrün” en büyüğü zihniyette!... 
“Vekâleten” hayat ve “Şükran Ekonomisi” … 
Statükonun Anası!... 
Mehmet Rıfat Aras: “Birbirinizi adada nasıl ayırt edip öldürdünüz?!” 
Gazetecilik ve promosyon 
Kemal Köse: Bisikletin ruhunu biliyor!... 
“Evkaf’ın Su Meselesine Dönmek”!... 
Cari zihniyetin “Üç hali”!.. 
Enerji, Su ve Yumuşak Güç: Kıbrıs’a olası etkileri… 
“Marjinal” mi dediniz?! 
Suyun derinliğinin farkında mıyız? 
“Cumhurbaşkanı” şapkasını parti başkanı taşırsa! 
Federal hayatı yeşertecek kültür 
“Empati Müzesi”? 
“Akil İnsan”, “Aktif” siyasetçi olursa… 
Bisikletin Filozofu ŞAFURİ: Altay Ayrancıoğlu  
UBP kurultayının arifesinde… 
Korsan Morsan! 
“Barış” suyu, Akıncı ve Çanakkale 
Partiler ve Siyasi Türbülans 
Hayat: Gri’nin Tonlarıdır… 
Ülkemizin geleceğini nasıl kuracağız? 
Sakız Adasından “Baf Sakızı”na….  
“Kıbrıs’ta Barış” bal gibi engellenecektir! 
Yarın Bayram… 
1 Kasım Seçimleri ve “Kıbrıslı Türkler” 
Ada Fenomeni “Nisan Yağmuru” ve sosyal medya!  
Ada Fenomeni “Nisan Yağmuru” ve sosyal medya!  
“Barış” sahici olmaktan geçer… 
Kuzey Kıbrıs “FailedState” mi? 
Kuzey Kıbrıs “FailedState” mi? 
“Temiz Toplumu” Nerede Aramalı? 
“Temiz Toplum”, Statü Endişesi ve Prekarya… 
Mağusa yeniden gazi mi oldu? 
UBP nereye gidiyor? 
Önceliklerimize odaklanalım, çözüm ararken kaybolmayalım 
Yaseminlerin Öyküsü Yok?!… 
İnsan Kaçakçılığı ve “ABD Paradoksu” 
Kadın “ticareti” ve insan kaçakçılığı!  
“AKP-CHP Koalisyonu” ve Kıbrıs 
Demokrat Zihniyet! 
Siyaset uzlaşma işidir 
Savaş Hilton ve “Survivor”(*) 
Federal çözüm ve oryantasyon!.. 
Yüksek Öğrenim Platformu 
Siyaset ve “Halüsinasyon” 
Futbol Federasyonu ve YÖDAK 
“Üniversite Adası” olmaya yakın mıyız?  
Sahillere“haraç” barajı kurmayın! 
Türkiye’nin koalisyon seçenekleri ve Kıbrıs  
“Büyük insanlık” ve vicdan 
Federal çözüm felsefesi “ayrımcılığı” bitirir mi? 
Yüksek öğrenime bakış 
Akdeniz Federasyonu 
Türkiye’deki seçimler 
Güven İnşası ve “Redif Ordularının Tasfiyesi” 
Dinamik müzakere süreci 
“Omonia” Büyük Camia 
Bedava yaşıyoruz bedava... 
Klişeleri şiirle yargılamak: “Rumca küstüm, Türkçe kırıldım” 
Değişim! Ama nasıl? 
Giden bir değerin ardından: Dr. Servet Sami Dedeçay 
Siyasi ekollerin son örneği! 
Annan Referandumu, 11 Yaşında ve “Statüko” 
Seçimin kaderi Pazar’a kaldı! 
Şantekler Kabare ve Bağımsızlık! 
Çözüme Halkın Güveni 
Adaylarda“Demokrasi” Kültürü 
Tepebaşı Spor Kulübü’nde konferans 
“Kurtarıcı” ararken kaybolmak! 
“Varoşha”nın seçimlerde dayanılmaz hafifliği ve çözüm! 
“FederatifSiz” “Çözümcüler”! 
Adayların müzakere stratejisi 
Siyasete damdan düşen federalist: Alpay Durduran! 
Çatlak mozaikte tango!.. 
Kendimizi ADA’yacağımız bir yaşam 
Anketler değerlendirilirse faydası yüksek! 
Kadının adı hâlâ yok 
20 Nisan ve Sonrası!? 
Köpeğinin bedeli kadar konuş! 
Başkanlık sistemine geçmişiz de haberimiz yok! 
Yeni moda köpek sevgisi ve getirdikleri 
Eskisi, yenisi, aynısı ve kendisi 
Yasemin dilinde “Adalılık” ! 
Cumhurbaşkanlığı seçiminde adayların söylemi: O iş “yaş”! 
“Elektrik Yüzü” Görmeyen Köylerimiz Var! 
Çipras’ın Kıbrıs ziyareti: Radikal tavır nerede?  
Adalılık: “Hayatı Maskesiz Yaşamak” 
Siriza kelebek etkisi yaratır mı? 
Anastasiadis’in dili çözüldü! 
KKTC’nin kara kapılarındaki gülen yüzleri! 
Seçimler “Nisan 1955!”te yapılsaydı!... 
23 Asırlık Kent: Gazi Mağusa  
Ekonomik Kriz Önce Ahlakı Vurur! 
“Karikatürün Evliya Çelebisi”: Hüseyin Çakmak 
2014 takvimden düşerken… 
“Çağlayan” parkı Dereboyu’ndan büyüktür! 
Hakikatlerle yüzleşelim!  
“Dışardaki Tavuriler” 
“Vaat-sizlik” seçimi ve algı yönetimi 
“Kıbrıs bir Ada” mıdır? 
“Tramvay”dan önce toplu ulaşım düzeltilmeli! 
Bir “semptom” olarak “popülizm” 
Anayasa Referandumu: “Dersini Almış da Yapıyor Ezber!” 
Siyaset ve “Himaye”!