Av. Hasan Sözmener

 

Topluluk malı

02 February 2015, Monday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Son günlerde “topluluk malı” diye bir maldan söz edilmektedir. Topluluk malının ne olduğuna ilişkin olarak sorularla karşılaşmaktayım.

1946 yılına kadar Kıbrıs’taki taşınmaz malların sınıflandırılması, Osmanlı yasalarına göre yapılmakta idi. Sömürge döneminde yürürlüğe konmuş olan taşınmaz mallara ilişkin yasa, Osmanlı yasalarına göre yapılmakta olan taşınmaz mal sınıflandırmalarını yürürlükten kaldırdı. Sömürge döneminde geçirilmiş olan bu yasa, “arazi-i metruk olarak bilinen ve bir kent, köy veya mahalle halkı tarafından topluluk olarak yasal şekilde elde bulundurulan veya kullanılan tüm taşınmaz malların, ilgili kent, köy veya mahallenin topluluk malı olarak elde bulundurulmasına veya kullanılmasına devam edileceğini hükme bağlamıştır. Yani Osmanlı döneminde arazi-i metruk diye bilinen malların adı, “topluluk malı” olarak değiştirilmiştir.

Halen yürürlükte olan bu sömürge dönemine ait olan Fasıl 224 Taşınmaz Mal (Tasarruf, Kayıt ve Kıymet Takdiri) yasasının 19. maddesi, bu mallara ilişkin düzenlemeler yapmaktadır. Bu düzenlemelerin bir topluluk malına uygulanabilmesi için, böyle bir malın, yasalar veya örf ve adet uyarınca herhangi bir kent, köy veya mahalle halkı tarafından elde bulundurulması veya kullanılması gerekmektedir.

Bu düzenlemelerin uygulanması halinde ise ortaya çıkan durum şu şekilde özetlenebilir:

1Kent, köy veya mahalle sakinleri, topluluk malının yasa veya örf ve adet gereğince elde bulundurulduğu veya kullanıldığı herhangi bir koşula bağlı olarak, o topluluk malını, elde bulundurmak ve kullanmak ortak hakkına sahip olurlar.

2. Herhangi bir kişi, topluluk malı veya bir kısmı üzerinde hiçbir zaman, özel veya münhasır hakka sahip olamaz veya böyle bir hakkı elde edemez.

3. Bakanlar Kurulu, yasada sayılmakta olan nedenlerin varlığı halinde, resmi gazetede yayınlayacağı bir bildiri ile, topluluk malının veya bir kısmının topluluk malı olmaktan çıkarıldığını ilan edebilir.

4. Topluluk malının kullanım amacının kamunun yararına olmadığı konusunda bakanlar kurulu, ilgili kent, mahalle veya köy sakinlerinin 21 yaşını doldurmuş erkek sakinlerinin en az 2/3’ünün isteği ile, tatmin edilirse, kullanım şeklini değiştirebilir veya malı uygun bir şekilde elden çıkarabilir.

İddialara göre, bir köye ait bir topluluk malı, birkaç sene önce bir şirkete kiralanmış. Topluluk malını kiraya veren o köyde kurulmuş olan belediye imiş. Şimdilerde bu belediyenin meclisi, bu malı kiralama yetkisi olmadığı, yani kiralanan malın kendilerine ait değil de topluluğa ait olduğu gerekçesi ile, yapılmış olan kira sözleşmesini feshetmiş. Kiracı şirket ise, kiralamış olduğu mal içerisine hatırı sayılır bir yatırım yaptığı iddiasında imiş. Böylelikle ortaya hukuki bir ihtilaf çıkmıştır. Herhalde bu ihtilafın çözüleceği yer mahkemedir. Bu konuda bir şey söylemek istemiyorum.

Bu ihtilafın basına yansıması üzerine yukarıda da belirttiğim gibi, topluluk malı hakkında bana gelmiş olan sorular nedeni ile bu yazıyı kaleme aldım. Bu konudaki hukuki durum göstermektedir ki, topluluk malları, yasalara ve en önemlisi örf ve adete uygun olarak elde bulundurulabilir veya kullanılabilir. Dikkat çekici bir diğer husus ise, topluluk malının kullanım şeklinin ancak, ilgili kent, köy veya mahalle halkının 21 yaşını doldurmuş olan erkeklerinin isteği ile değiştirilebileceğidir. Topluluk mallarında yalnızca erkeklerin söz sahibi olması herhalde eşitlik ilkesi ile yani şimdiki anayasanın düzenlemeleri ile bağdaşmamaktadır.

Yeri gelmişken sırf halkı bilinçlendirmek açısından taşınmaz malların kira sözleşmelerine ilişkin de birkaç söz edeyim diyorum. Bu söyleyeceklerim, çıkmış olan ihtilafa ilişkin olarak değil tamamen genel olarak anlaşılmalıdır. Bir gerçek veya tüzel kişinin bir taşınmaz malı kiraya verebilmesi için, illa ki o taşınmaz malın kayıtlı mal sahibi olması gerekmemektedir. Bir kira sözleşmesi yaparak kiraya veren, kiraya verdiği malın tasarrufunu, kiracıya devredebiliyorsa, kiraya veren, o taşınmaz malın kayıtlı mal sahibi olmasa dahi, böyle bir kira sözleşmesi hukuken, kiraya verenle, kiracı arasında geçerlidir. Kiraya veren, gerçek mal sahibinden habersiz olarak veya onun izni olmaksızın böyle bir kira sözleşmesi yapmışsa, böyle bir sözleşme, kiraya veren ve kiracı açısından değil, gerçek mal sahibi açısından geçersiz olur. Böyle bir durumda, kiraya verenin sözleşmeyi feshetme hak ve yetkisi yoktur. Böyle bir sözleşmeyi geçersiz kabul ederek, malı geri isteme hak ve yetkisi yalnızca, malın kayıtlı mal sahibine aittir.

Yazarın Tüm Yazıları
Halk oylaması 
İlmi olmasın 
Anlaşılmak ve anlatmak 
Ölüm cezası ve koordinasyon ofisi 
Hap bölme (kırma) makinası 
İlk soruşturma 
Keşke bu iş yargıya bırakılmasaydı 
Yasal düzenlemedeki karışıklıklar 
Egemenlik duyarlılığı 
Kantarın topuzu kaçtı 
Cumhurbaşkanı topu Anayasa Mahkemesi’ne attı 
Girne kayasından aşağıya atsalar dahi 
Kızıyoruz ama… 
Yargıda teamül 
Beşinci kitabım 
Söylemiştim boşanmaların artacağını 
Eğri gemi, sefer de eğri 
YÖDAK Başkanı 
Suç kimdedir? 
Rüstem Sefer (21.1.1943-7.4.2016) 
Türkiye yargıda reform istiyor 
Beraat kararı ne demektir? Ya vicdan? 
Türkiye yargıda reform istiyor 
Denetimli serbestlik hakkında 
Bekle be annem 
Şartlı tahliye şikayetleri 
Şartlı tahliye nedir? 
Hangi canlı öldürülürse cinayet olur? 
Sınır dışı kararları 
Hisseli mal satışlarındaki tin gözlükler 
Hisseli taşınmaz mallar 
Taşınmaz mallarla ilgili bazı sorunlar 
“Cahil adam, ne zarar verebilir ki?” 
Unutulma hakkı 
Lütfen bulaştırmayalım 
Yüksek ökçeler 
Kalp sağlığı 2  
Kalp sağlığı 2 
Kalp sağlığı 
Mahkeme kararları 
Cinayet suçları 
Amerika’nın Kıbrıs’ı kaptırmaya niyeti yok 
Acamı Deli 
Kiminle iş yaptığınıza dikkat  
Kudret Özersay 
Kudret Özersay 
Koruma emri (Aile Yasası altında) 
Koruma emri (Aile Yasası altında) 
Yargıç atamaları 
İletişim böyle mi olmalıdır? 
İletişim böyle mi olmalıdır? 
Tutukluluk 
Kıbrıs sorunu çözülünce 
Kıbrıs sorunu çözülünce 
Bir de sen yaz dediler 
Sabah kahvaltısı  
2015-2016 Adli Yılı başlarken  
Boşanmada paylaşılmayacak mallar 
Boşanmada paylaşılmayacak mallar 
Boşanmada paylaşılmayacak mallar 
Yargı sallanmadan boşanma sebebi  
Yargı sallanmadan boşanma sebebi 
Nişanlanma ve evlenme 
Boşanmada koçan değişikliği 
Sabit görüntülü radarlar 
Napan be yeğen? 
CÜBBE 
YÖDAK ve İyi İdare Yasası 
1 yıl ve 2 yıl hapis cezası tartışması 
Avukat/hukukçu milletvekilleri ve siyasetçiler 
Belesbite devam 
Belesbit 
Almak ve vermek  
Irza geçmek (Cinsel tecavüz)  
Aile Değişiklik Yasa Tasarısı (3)  
Aile Değişiklik Yasa Tasarısı  
Polis terfilerinde son durum 
Cumhurbaşkanlığı seçimleri yaklaşırken 
Faks numarası  
Eleştiri 
Yüksek Mahkeme “acil” dedi 
Beytambal galsın yok ki 
Dönülmez akşamın ufkundayız 
Fırsat yine kaçırıldı 
Avukata müdahale  
İki vahim durum ve dram 
Biline ki padişah seçilmeyecektir  
Dördüncü kitabım 
Tekrar nafaka borçlularına  
Nafaka borçlusuna ve anlayanına  
Yanlışı doğru zannetmek  
Tazminat hakkı  
Yargıdaki tehlikeli rekabet 
Emrullah Bey 
Göç Yasası’na devam 
Sayın yargıçlara duyurulur 
İmam yellenirse  
Ne istediğimizi galiba biz de bilmiyoruz 
Cezaevinden telefon var 
Olmadı müdür bey olmadı 
Hukukumuzda yargıcın konumu (2) 
Hukukumuzda yargıcın konumu (1)  
Kamulaştırmada Tazminat 
Hellada, bullada, uyusun da, büyüsün  
Resmi dil Türkçe 
İcar-satış 
Mahkemelerimizi bir daha deneyelim 
Eskiden de eskiler aranırdı 
Tıs yok gık yok, çıkart da görelim 
GK Komutanından rica ediyorum 
Cinayetle su yüzüne çıkanlar 
Tutuklama polisi zora sokabilir 
Oybirliği ile ret vacip olmuştur 
Genç yargıç adayları mülakatta 
Eğitim, denetim ve ceza 
Saat 21.53 
Polis terfilerinde top mahkemede 
Fermuarınız açık kalmış 
Anladığımı yazamıyorum 
Üçte bir 
Zorunluluk değil, mecburiyet vardır 
Kurbağanın nal hikayesi 
Bizimkiler yine coşabilir 
Bırakınız böyle kalsın  
Serhat Bey çok güzeldi 
Yargı, yargıç ve bina istiyor, bildiriyor ve talep ediyorum 
Sade sen mi Ersin Bey hepimiz da 
Polis terfileri konusunda iktidarı göreve çağırıyorum 
Lo lo lo 
Ah bir de rezillerden korkmasam 
Okul seçeceklere ihbar 
Kadın Eli 
İdam cezası ve hukuk reformu hakkında 
Felaketname olmasın 
İşte, işte söylemeye çalıştığım bu idi 
Allah aşkına çağrıda bulunuyorum 
Bizimkisi anglo 
Bazı trafik suçlarında niçin apar topar mahkemeye 
Ölüm getirmişti