Prof. Dr. Vedat Yorucu

 

Belediyeler Bütçesi ve Birlik Başkanı’nın feveranı

03 March 2015, Tuesday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Kıbrıs Türk Belediyeler Birliği Başkanı Sayın Ahmet Benli, hükümetin 2014 yılında taahhüt ettiği ve halen yerine getirmediği devlet katkı paylarının arttırılması ile ilgili yasal düzenlemenin yapılmayışını kınayarak, feveran edip “CTP ile olan ilişkilerini askıya aldığını” açıklamıştır. Şimdiki yasa, Devlet Bütçesi’nin mahalli gelirlerinin yüzde 8.5’ini Yerel Yönetimlere katkı payı olarak verilmesini öngörmektedir. Kırsal kesim belediyeleri ile bazı büyük şehir belediyelerin büyük maddi sıkıntı içerisinde olmalarından ötürü çalışanların özlük haklarını, sosyal sigorta ve ihtiyat sandığı ödemelerini yapamadığını hepimiz biliyoruz. Bu soruna kısmi de olsa çözüm sağlayabilmek için, 2014 yılında hükümet katkı paylarını, nüfusu 5000’in altında olan Belediyelere yüzde 9,25, diğer büyük nüfuslu belediyelere de yüzde 9 oranında artırmayı söz vermişti. Hatta yanlış hatırlamıyorsam, UBP hükümeti, bu konuda kanun hükmünde bir kararname çıkarmıştı. CTP hükümete gelince, bu kararnameyi uygulamayacağını, yerine yasal düzenleme yapacağı sözünü vermişti. Aradan 15 ay geçti, CTP-DP hükümeti bu konuda bir santim yol almış değildir. DAÜ yasasına da sözler verildi, o konuda da ağırdan alınıyor. Daha başka acil yasalar da vardır. Örneğin seçim ve halk oylaması yasası, siyasi partiler yasası gibi, ancak bu hükümetten hiçbir tıs yok.
***
Biz konuyu dağıtmadan belediyelerin bütçe sorunlarını iktisatçı gözüyle burada değerlendirmeye devam edelim. Konuyla ilgili birinci ağızdan bilgi almak için İçişleri ve Yerel Yönetimler Bakanı Sayın Teberrüken Uluçay’ı telefonla arayıp görüştüm. Sayın Bakan’ın anlattığına göre tasarı Bakanlar Kurulu’nun gündemine gelmiş, ancak seçim sonrasına bırakılması yönünde kabinede bir karar üretilmiş. Oranlar konusunun henüz netleşmediğini de dile getiren Bakan Uluçay, teknik düzeyde bilgi için beni teknokratı Erkan Bey’le de görüştürmüştür.
***
Konu hakkında detaylı bilgi almak için Sayın Ahmet Benli ile de görüştüm. Sayın Benli, oranlar konusunun yüzde 9 ve 9,25 olduğunu teyit etti. Verilen sözlerin yerine getirilmediğine yakınan Başkan Benli, ‘Bu çıkışımı şahsi bir çıkış olarak algılamayın’ dedi. Benim hükümete olan serzenişlerim, daha çok Belediyeler Birliği Başkanı olarak taşıdığım sıfatla alakalıdır dedi. Bütçe detayları ile de sorduğum sorulara gizlenmeden direk cevaplar verdi. Ardından Çatalköy Belediye Başkanı Mehmet Hulisioğlu’nu aradım. Ondan da aldığım bilgiler, Ahmet Benli’nin verdikleri ile örtüşüyordu. Demek ki tasarı hazırlandı ve oranlar konusunda hemfikir olundu. Şimdi gelelim oranların parasal boyutunun ne olduğuna! Yani hükümetin irade gösterip Bakanlar Kurulu’ndan geçirmediği bu yasa tasarısının, Devlet Bütçe’sine yükü ne kadardır?
***
Bütçe verilerine dikkatle baktım. 2014 yılında öngörülen mahalli gelirler 1 milyar 876 milyon 22 bin TL idi. Bu rakamın yüzde 8,5’uğunu alırsanız, belediyelere ödenen rakam 159 milyon 461 bin 870 TL eder. Bu rakamlar nominal rakamlardır. Yani diğer bir deyişle enflasyondan arındırılmamış rakamlardır. Açıklanan 2014 yılı enflasyon rakamına göre (%6,49), aslında belediyelerin reel olarak aldığı rakam 149 milyon 743 bin 516 TL’dir. Yani reel olarak daha azdır. Belediyeler, birçok ihale ve hizmet alımını döviz olarak ödediği için, devletten aldıkları katkıyı bir yerde dövize çevirip, mütaahhitlere döviz olarak ödeme yapmaktadırlar. Beton, asfalt, parke gibi işlerin metreküp veya metrekare hesabı hep sterlin üzerinden fiyatlanmaktadır. Aldıkları rakamı reel olarak hesapladığımızda, önemli bir mağduriyet yaşadıkları anlaşılmaktadır. Bir başka yaşadıkları mağduriyet de, devlet katkısının mahalli gelirlerin öngörülen rakamlar üzerinden ödeniyor olmasıdır. Oysa bütçe rakamlarına göre, 2014 yılında gerçekleşen mahalli gelirler yüzde 1,84 artarak 1 milyar 910 milyon 593 bin 145 TL olmuştu. Bence, bu artıştan ortaya çıkan farkı da, Maliye Bakanlığı belediyelere ödemelidir.
***
İçişleri Bakanlığı fonksiyonel bütçe kalemlerine baktığımda, 2014 Bütçe ödeneği olarak(07-01-06-2-0-20) nolu kaleme 10 milyon TL’lik bir kaynak konmuştu. Daha sonra bu kalem tadil edilerek 99 milyon TL’ye yükseltilmişti. Ne olduysa, 2015 yılı bütçesinde aynı kalem için Maliye Bakanlığı 69 milyon 990 bin 227 TL’lik kesinti yaparak, bu rakamı 29 milyon 9 bin, 773 TL’ye düşürmüştür. Bu da göstermektedir ki, Maliye Bakanlığı belediyelere öksüz çocuk muamelesi yapmaktadır. Bu eleştiriyi yaparken Sayın Mungan lütfen kusura bakmasın. Bence İçişleri Bakanlığı’nın yerel yönetimlerin kalkınmasına harcayacağı rakamı kısması, belediyelerin feveran etmesinin haklılığını bir kez daha kanıtlamaktadır.
***
Gelelim 2015 yılı bütçe rakamlarına. 2015 yılı için öngörülen mahalli gelirleri rakamı yüzde 10,89 artışla2 milyar 80 milyon 380 bin TL olarak belirlenmiştir. Bu rakam üzerinde belediyelere ödenecek rakam, yüzde 8,5 ile hesaplandığında 176 milyon 832 bin 300 TL eder. Eğer siz bu rakamın yüzde 9’unu alırsanız, belediyelerin alacağı 187 milyon 234 bin 200 TL olur. Aradaki fark sadece 10 milyon 401 bin 900 TL eder. Belki 9,25 üzerinden de bir kısım farkı eklerseniz bu rakam bir iki milyon TL daha fark edebilir. Yani özetleyecek olursak, topu topu yaklaşık 4 milyon dolarlık bir yük, devletin bütçesine yansıyacaktır. 4 milyar 95 milyon TL bütçesi olan bir hükümet, eğer 4 milyon dolar için tufan koparıyorsa, sosyalist bir parti olan CTP’nin bu hükümette ne işi vardır? Olmuyor Özkan Bey, olmuyor.

Yazarın Tüm Yazıları
Dış ticaret gelişmeleri (2016 Ocak-Mayıs) 
KKTC Merkez Bankası 2016 yılı ikinci çeyreği bülteni: Bütçe gelişmeleri 
Türk akımı doğalgaz boru hattı hayat buluyor 
Amerikan Merkez Bankası ışığı yaktı: Eylül’de faizleri arttıracak gibi 
Devlet Planlama örgütü bilgilendirdi: Poly Peck PLC’yi hatırlattı       
Kıbrıs’ta genel sağlık sigortası tamam 
Sterlin neden düştü? 
Esnaf ile alay mı ediliyor? 
Türk Hava Limanları’nda iç hatlara yönlendirilmemizin ekonomik zararları 
Türkiye’deki yabancılar 420 milyon dolarlık bonoyu sattı 
Olağanüstü Hal ilanı Türkiye Ekonomisine nasıl etki eder? 
Askeri darbe girişiminin ekonomik sonuçları 
Güney Kıbrıs Ekonomisi’nde sevinç           
Borsalarda ve kambiyo piyasalarında son durum 
Düşünce Taslağı: Sosyo-ekonomik – politik(2/2) 
Sosyo - ekonomik - politik  (1/2) 
Bayram yerleri    
İsrail ve Rusya ile normalleşen ilişkilerin ekonomik faydaları 
İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar 
Genel Gıda ve Yem Yasası neden yürürlüğe sokulmuyor? 
Küçük esnaf ve zanaatkârlar dertli: Mali desteğe ihtiyaç var 
Brexit Gerçekleşirse Sterlin’in dümeni kopmaz 
23 Nisan İlkokulu neden başarılı? Kolej sınavlarında önemli başarı 
2016-2018 Yapısal Dönüşüm Programı’nda yüksek öğretimin yeri 
Alo Alo!......Telefon 
Ekonomik protokol neden sessiz sedasız imzalandı? Telefon ve elektrik satılacak mı? 
İşadamı, KKTC’ye neden yatırım yapmaz? 
Seyrüsefer harçları konulu yazıma gelen okuyucu yorumları 
Bakan Serdar Denktaş’a: 
Avrasya Araştırmaları Enstitüsü ve Kazakistan Kongresi’nden çıkardığım sonuçlar 
Kazakistan’da uluslararası ekonomi, finans ve enerji kongresi 
Dünya Borsaları’ndaki düşüşlere dikkat 
ODTÜ Enerji Konferansı’ndan anekdotlar 
Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği Konferansı 
UBP-DP hükümet programı – (3): Ekonomi ve özelleştirmeler olumsuz, enerji ve hidrokarbonlar olumlu 
UBP-DP hükümet programı -2 
UBP-DP hükümet programı (1) 
Amerika çözümü finanse edecek-miş !!! 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 yılı raporu 
Arif Feridun – “Yazgı” 
Kıbrıs ekonomi zirvesi yazılarıma gelen okuyucu mektubu 
CTP-UBP hükümeti, gerçekleri bal gibi biliyordu 
Sanat ile ekonominin arakesitinde bir yıldız: İlde Atik 
DPÖ’ye dikkat ediniz 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (3/3) 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (2/3) 
Kıbrıs ekonomi zirvesi (1/3) 
Hani turizm örgütü nerede? 
Dış ticaret bilançosu ne durumda? 
DAÜ’de, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz hidrokarbon konulu konferans 
KKTC’deki bütçe gelişmeleri 
Parasal ve finansal gelişmeler (2015 IV. Çeyrek Bülteni) 
KKTC’de kara para aklanıyor mu? Maliye Bakanı Özgür’e düşen yükümlülükler 
Ercan Havalimanı’na neden 11 milyon dolar? 
Kat sınırı emirnamesi işe yarar mı? 
Brüt krediler’de ki düşüşe dikkat ediniz 
Türkiye angajman kurallarını uyguluyor 
Görüşme süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk ekonomisi raporu hakkında 
Yerel sanatçılara da yer verilsin 
Hükümet düğümünü atacak olan da, bozacak olan da Kıb-Tek olacaktır 
Kürt Amerikan Enerji Koridoru: Hatay’a dikkat ediniz 
Radar Reşat’ın KKTC ekonomisine bakışı 
Yükselen ekonomilerin hepsi zorda 
KIB-TEK, vatandaşı tiftikliyor 
Güney Kıbrıs ekonomisi ne durumda? 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (2/2) 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (1/2) 
Halkın Partisi’nin ekonomik vizyonu 
2016’da bizleri nasıl bir ekonomi bekliyor? 
Sosyal güvenlik sistemi battı  
Sosyal Güvenlik ağı güçlendirilip genişletilmelidir 
Emeklilik sistemini düzeltmenin tek yolu iradedir 
İsrail-Türkiye yakınlaşmasının temeli doğalgaz 
Kumarhanelerin ekonomik faydası artık tartışılır oldu 
Amerika Merkez Bankası ve faiz artışı beklentisi  
Doğalgaz ittifakı, görüşmelere zarar verir 
Akdeniz enerji halkası 
Kıbrıs Türk Turizm Örgütü ne zaman? 
Türk Rus gerginliği ve olası ekonomik sonuçları 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim (3 - son) 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim-(2) 
Böyle bütçe mi olur?  
Program olumlu ve desteklenmeli 
2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -3 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -2 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -1 
Orta vadeli program 
Euro’ya geçmek mümkün mü? 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Şeytanca alınan karar: KIBTEK’in görev zararları halka ödettirilecek 
Yeni bir faiz yasasına ihtiyaç vardır 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası bir çözüm sonrası, muhtemel ekonomik endişelerim 
Direk ticaret tüzüğü olmadı Çözüm bize ne kazandırır? 
ASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ BİR OKUYUCU MEKTUBU 
CTP hizaya geldi!!! 
Eğitimdeki sorunların temeli irade ve ekonomik çıkmazdır 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
Kıbrıs’ın havası da, ekonomisi de toz duman içinde 
B20 Zirvesi ve Ankara 
Dış ticaretimiz ne durumda 
Bütçe gelişmeleri 
Eylül’de fedfaiz’i artırır mı? 
FED Eylül’de faiz’i artırır mı? 
Dümeni kopan Türkiye ekonomisi 
Çin Devalüasyona gitti: Dolar ve Euro’nun durumu 
Güney Kıbrıs’ın ekonomik durumu 
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Doğalgaz Ticareti’ndeki önemi 
Doğalgaz piyasasına Avrupa’dan bakınca 
Döviz dalga dalga 
Güney Enerji Koridoru’nda enerji denklemi değişti 
CTP-UBP koalisyonu hükümet programı  
Yeni kabine 
Avrupa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazına göz dikti 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 Yılı Birinci Çeyreği Bülteni  
Yunanistan’daki radikal sol, çok erken çark etti 
“Su Yönetimi Projesi” başlıklı yazıma, eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Kemal Deniz cevap verdi 
Amerika faizi artırmadı...Dolar şimdi ne olacak? 
Amerika Merkez Bankası Faiz’i artırır mı? 
Su yönetimi projesi 
Döviz şimdi ne olacak? 
İstatistik Dairesi’nde nihayet iyi işler yapılmaya başlandı 
24’üncü Dünya İşletmecilik Kongresi 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi’nde ekonomik entegrasyon irdelendi 
Transit Ticaret Merkezi – Kıbrıs (Cyprus As A Transit Trade Centre) 
TRT modeli özerklik 
Suriye gaz havzası 
Millî Direnme Ekonomisi  
CTP 
BRT’de doğru işler yapılmaya başlandı: Mete Tümerkan’la uğraşmayı bırakınız 
Kıbrıslı Rumların ekonomisi battı 
Dragon çayı, KKTC’nin stratejik konumunu güçlendirecektir 
Barcelona kıyı ötesi (offshore) protokolü 
Kıbrıs patatesi 
İstanbul’dan ekonomi gözlemi 
Amaranta Vadisi’ndeki yabancılara müjde 
Ne kadar ayakları üzerinde duran ekonomi yarattınız ki? 
Kıbrıs doğalgazı açmazda: Sıkıştırılmış doğalgaz revaçta 
Çamlıbel birinci Ekogünü Yerli üretim ve kültürel miras’ın korunması 
Genel Sağlık Sigortası’na geçilecek: GSS Koordinatörü Dr. Aykut Üretici’nin anlattıkları 
Taksiciler çok dertli 
Türkiye’de konut satışları 
Lübnan gaz havzası 
Yerli üretim desteklenmeli 
Dolar’ın ateşi düşmüyor 
Nobelli Ekonomist Stiglitz’in yeni önerileri: “İç talebe bağlı büyüme modeline geçilmeli” 
Yunan halkını acaba neler bekliyor? 
Kolej sınavları hakkında okuyucu yorumları 
Bir acayip kolej sınavı 
Yunanistan’daki radikal sol’un zaferi ve ekonomik beklentiler 
Kur ve faiz hareketlerinin 2015 beklentileri 
İstatistiğin önemi 
Turizm örgütü  
Dünya ham petrol fiyatlarını doğru okuyabilmek 
Sağlık Bakanlığı 2014 yılı icraatları 
Gelir eşitsizliğinin bedeli 
Siber Hanım’ın işi zor! 
KKTC’de Euro’ya geçiş mümkün müdür? 
Dünya petrol fiyatları 
Ada ekonomileri için denk bütçe uygun değildir 
Mevduat neden bu kadar hızlı artıyor? 
2015 yılı bütçesi ile reform olmaz 
Emtia, metal ve enerji piyasaları’nda son durum