Prof. Dr. Vedat Yorucu

 

Millî Direnme Ekonomisi

24 April 2015, Friday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Türkiye’de milletvekilliği seçimine sayılı günler kala, solda CHP’den kopanların oluşturduğu yeni Vatan Partisi, ekonomi manifestosunu kamuoyuna açıklamıştır. Diğer siyasi partilerin az çok ekonomi politiği üzerine geliştirdikleri siyasi görüşleri hemen hemen hepimiz biliyoruz. Önemli olan, ortaya yeni çıkan ve kendisini Atatürkçülerin partisi diye niteleyen Vatan Partisi’nin ekonomi manifestosunun ne olduğunu kavrayabilmektir. Bugünkü yazımız bu görüşlerin kısa bir sentezi olacaktır.

***
Serbest Piyasa modeli yerine, “Karma Ekonomik Modeli” benimsediğini ortaya koyan Vatan Partisi, Devlet Planlama Teşkilatı’nın yeniden örgütleneceğini, Asya ülkelerinin 70’li 80’li yıllarda uyguladığı gibi beş yıllık genel ve yıllık özel kalkınma planlarının hazırlanıp uygulanacağı “Asya Kalkınma Modeli’ni” savunmaktadır. Benzer model 1976 yılında, dönemin ileri gelenleri ve LSE mezunları diye bilinen genç Kıbrıslı iktisatçılar, Prof Özay Mehmet, Ragıp Kenan ve Özalp Sarıca tarafından da Kıbrıs Türk Liderliği’ne sunulmuş, ancak bu görüş, Anglo- Saxson kapitalist sistemine dayalı bir model olarak -“Asian Development Model”, o dönemde kabul görmemişti. Aradan geçen süre 40 yıllık süre bize göstermiştir ki, o dönem kabul gören “Devletçi Karma Ekonomik Model”, bugünkü yapısal ekonomik sorunları yaşamamızın esas nedenidir.
***
Vatan Partisi, Millî ekonominin lokomotifi olan kamu kesimi ile piyasa mekanizmaları arasındaki ilişkinin düzenlenmesinde, çalışmanın ve üretimin özendirilmesini, ekonominin etkin işleyişini ve üretim ile hizmetlerin halkın gerçek ihtiyaçlarının karşılamasını esas alacağını, böylelikle yeni bir ekonomik manifesto olarak ortaya çıktıklarını vurgulamaktadır.
***
İç borçların erteleneceğini, küçük tasarruf sahiplerine olan borçların düzenli olarak ödeneceğini, ülkenin faiz batağından kurtarılarak, kamu kaynaklarının büyük bir yatırım planı uygulanarak, üretimi artırmayı hedeflediklerini, dış borçlar için alacaklı ülke ve kuruluşlarla görüşülerek, dış borç anapara ve faizlerinin, Türkiye ekonomisinin gelişme olanaklarını tahrip etmeyen, yıllara yayılan yeni bir ödeme planına bağlanmasını sağlanacakları öngörmektedir. Yani, “Debt Overhang” dediğimiz borç yükü nedeniyle kamusal yatırımların olumsuz büyüme sorunu yaratmasını halledeceklerini iddia etmektedir.
***
IMF’nin dayattığı tarım destekleri, gümrükleri, KİT’leri, kamu hizmetini ve paranın giriş çıkışına kontrolü kaldıran politikalara son verileceği, Vatan Partisi’nin iddialı diğer bir ekonomik taahhüdüdür. Para politikalarında son derece tartışmalı, bana göre de çok yanlış bir öngörüde bulunan Vatan Partisi, sıkı bir kambiyo rejimi uygulanacağını, açık kambiyo rejiminden vaz geçileceğini, kapalı kambiyo rejimine geçilerek döviz üzerinden işlem, ya da sözleşme yapılmasının izne bağlanacağını ve denetim altına alınacağını; bankaların dövizle borçlanma ve döviz pozisyonu tutma yetkilerinin sınırlandırılacağı da öngörülmektedir. Döviz tevdiat hesaplarının Türk Lirası mevduat hesaplarına çevrileceğini, döviz büfelerinin kapatılacağını, 1980 öncesi ekonomik yapıya dönüleceği bir model öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Bence bu durum, dışa açık Türkiye ekonomisi için oldukça tehlikeli bir durum yaratmaktadır.
***
İktidara gelmeleri halinde, bankacılıkta yabancı sermayeye izin verilmeyeceğini, bankacılık sektörünün millileştirileceğini, Devletin ekonomiyi toplum yararına yönlendirmesinin sağlanacağını, millî planın uygulanması, tefeciliğe son verilmesi, gelir dağılımında adaletin sağlanması için, bankacılık ve kredi sisteminin etkin bir biçimde kullanılacağı düzenlemeler öngörülmektedir. Kooperatifçiliği geliştiren özel kredi yöntemlerinin uygulanacağı, Devletçi bir yapının egemen olacağı sosyalist ilkelerle yönetilen bir model öngörülmektedir. Ayrıca tefeciliğe izin vermemek amacıyla etkin faiz politikası izleyeceklerini de tezlerine ekleyen Vatan Partisi, oldukça radikal değişiklikler öngörmektedir. -Tekelci sermaye bankacılığının önleneceğini, bankacılığın belli sermaye gruplarının denetimi altına girmesine, bankaların ticari ve sınai holdinglerle bütünleşmesine izin verilmeyeceğini, bu amaçla kamulaştırma dahil her türlü önlemin alınacağını öngörmektedir.
***
Vergi kanununda da, seçilmeleri halinde reformların yapılacağını taahhüt eden Vatan Partisi, dar ve sabit gelirliler, ücretli ve maaşlılar, esnaf ve zanaatkâr üzerinde doğrudan ve dolaylı vergi yükünü azaltıp, yatırımı özendireceklerini, istihdamı artırmak için, vergi mevzuatını değiştireceklerini, ülke ekonomisine ve milletlerarası ölçülere göre yeniden düzenleyecekleri öngörüsünde bulunmaktadır. Kaldırılan “Servet beyanı ve gider bildirimi” esasını da yeniden getirilecekleri sözünü vermektedir.
***
Tamamen özelleştirme karşıtı bir ekonomik yapı öngören Vatan Partisi, İktisadi Devlet Teşekkülleri, Kamu İktisadi Kuruluşları ve bunların iştiraklerini yeniden kamulaştırılacaklarını öngörmektedir. Önceden özelleştirilen kurumların, özelleştirme işlemlerini de ayrıca soruşturulacaklarını vurgulamaktadır.
***
Reel sektörün desteklenmesi dahil, enerji ve kamu kaynakları ile doğal kaynakların kullanımıyla ilgili olarak, tamamen Devletçiliğe dayanan düzenlemeleri içeren Vatan Partisi ekonomi manifestosu, sanırım önerilen yöntem olarak “Karma Ekonomik Model’den” ziyade, eski Sovyet Dönemi Sosyalizmin öngördüğü “Devletçiliğe dayalı Planlı Ekonomik Model’i” içermektedir.
***
Vatan Partisi’nin ekonomik vizyonu, benim görüşlerimle örtüşmemesine rağmen, Türk kamuoyu tarafından benimsenen bir görüş olabilir. Bunu da saygı ve anlayışla karşılamak gerekmektedir.  Türk halkı sandığa giderken, bu modeli benimseyip benimsemediğini oylarıyla gösterecektir. Sizleri ilerleyen zamanlarda yine bilgilendirmeye devam edeceğim.

Yazarın Tüm Yazıları
Dış ticaret gelişmeleri (2016 Ocak-Mayıs) 
KKTC Merkez Bankası 2016 yılı ikinci çeyreği bülteni: Bütçe gelişmeleri 
Türk akımı doğalgaz boru hattı hayat buluyor 
Amerikan Merkez Bankası ışığı yaktı: Eylül’de faizleri arttıracak gibi 
Devlet Planlama örgütü bilgilendirdi: Poly Peck PLC’yi hatırlattı       
Kıbrıs’ta genel sağlık sigortası tamam 
Sterlin neden düştü? 
Esnaf ile alay mı ediliyor? 
Türk Hava Limanları’nda iç hatlara yönlendirilmemizin ekonomik zararları 
Türkiye’deki yabancılar 420 milyon dolarlık bonoyu sattı 
Olağanüstü Hal ilanı Türkiye Ekonomisine nasıl etki eder? 
Askeri darbe girişiminin ekonomik sonuçları 
Güney Kıbrıs Ekonomisi’nde sevinç           
Borsalarda ve kambiyo piyasalarında son durum 
Düşünce Taslağı: Sosyo-ekonomik – politik(2/2) 
Sosyo - ekonomik - politik  (1/2) 
Bayram yerleri    
İsrail ve Rusya ile normalleşen ilişkilerin ekonomik faydaları 
İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar 
Genel Gıda ve Yem Yasası neden yürürlüğe sokulmuyor? 
Küçük esnaf ve zanaatkârlar dertli: Mali desteğe ihtiyaç var 
Brexit Gerçekleşirse Sterlin’in dümeni kopmaz 
23 Nisan İlkokulu neden başarılı? Kolej sınavlarında önemli başarı 
2016-2018 Yapısal Dönüşüm Programı’nda yüksek öğretimin yeri 
Alo Alo!......Telefon 
Ekonomik protokol neden sessiz sedasız imzalandı? Telefon ve elektrik satılacak mı? 
İşadamı, KKTC’ye neden yatırım yapmaz? 
Seyrüsefer harçları konulu yazıma gelen okuyucu yorumları 
Bakan Serdar Denktaş’a: 
Avrasya Araştırmaları Enstitüsü ve Kazakistan Kongresi’nden çıkardığım sonuçlar 
Kazakistan’da uluslararası ekonomi, finans ve enerji kongresi 
Dünya Borsaları’ndaki düşüşlere dikkat 
ODTÜ Enerji Konferansı’ndan anekdotlar 
Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği Konferansı 
UBP-DP hükümet programı – (3): Ekonomi ve özelleştirmeler olumsuz, enerji ve hidrokarbonlar olumlu 
UBP-DP hükümet programı -2 
UBP-DP hükümet programı (1) 
Amerika çözümü finanse edecek-miş !!! 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 yılı raporu 
Arif Feridun – “Yazgı” 
Kıbrıs ekonomi zirvesi yazılarıma gelen okuyucu mektubu 
CTP-UBP hükümeti, gerçekleri bal gibi biliyordu 
Sanat ile ekonominin arakesitinde bir yıldız: İlde Atik 
DPÖ’ye dikkat ediniz 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (3/3) 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (2/3) 
Kıbrıs ekonomi zirvesi (1/3) 
Hani turizm örgütü nerede? 
Dış ticaret bilançosu ne durumda? 
DAÜ’de, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz hidrokarbon konulu konferans 
KKTC’deki bütçe gelişmeleri 
Parasal ve finansal gelişmeler (2015 IV. Çeyrek Bülteni) 
KKTC’de kara para aklanıyor mu? Maliye Bakanı Özgür’e düşen yükümlülükler 
Ercan Havalimanı’na neden 11 milyon dolar? 
Kat sınırı emirnamesi işe yarar mı? 
Brüt krediler’de ki düşüşe dikkat ediniz 
Türkiye angajman kurallarını uyguluyor 
Görüşme süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk ekonomisi raporu hakkında 
Yerel sanatçılara da yer verilsin 
Hükümet düğümünü atacak olan da, bozacak olan da Kıb-Tek olacaktır 
Kürt Amerikan Enerji Koridoru: Hatay’a dikkat ediniz 
Radar Reşat’ın KKTC ekonomisine bakışı 
Yükselen ekonomilerin hepsi zorda 
KIB-TEK, vatandaşı tiftikliyor 
Güney Kıbrıs ekonomisi ne durumda? 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (2/2) 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (1/2) 
Halkın Partisi’nin ekonomik vizyonu 
2016’da bizleri nasıl bir ekonomi bekliyor? 
Sosyal güvenlik sistemi battı  
Sosyal Güvenlik ağı güçlendirilip genişletilmelidir 
Emeklilik sistemini düzeltmenin tek yolu iradedir 
İsrail-Türkiye yakınlaşmasının temeli doğalgaz 
Kumarhanelerin ekonomik faydası artık tartışılır oldu 
Amerika Merkez Bankası ve faiz artışı beklentisi  
Doğalgaz ittifakı, görüşmelere zarar verir 
Akdeniz enerji halkası 
Kıbrıs Türk Turizm Örgütü ne zaman? 
Türk Rus gerginliği ve olası ekonomik sonuçları 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim (3 - son) 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim-(2) 
Böyle bütçe mi olur?  
Program olumlu ve desteklenmeli 
2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -3 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -2 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -1 
Orta vadeli program 
Euro’ya geçmek mümkün mü? 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Şeytanca alınan karar: KIBTEK’in görev zararları halka ödettirilecek 
Yeni bir faiz yasasına ihtiyaç vardır 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası bir çözüm sonrası, muhtemel ekonomik endişelerim 
Direk ticaret tüzüğü olmadı Çözüm bize ne kazandırır? 
ASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ BİR OKUYUCU MEKTUBU 
CTP hizaya geldi!!! 
Eğitimdeki sorunların temeli irade ve ekonomik çıkmazdır 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
Kıbrıs’ın havası da, ekonomisi de toz duman içinde 
B20 Zirvesi ve Ankara 
Dış ticaretimiz ne durumda 
Bütçe gelişmeleri 
Eylül’de fedfaiz’i artırır mı? 
FED Eylül’de faiz’i artırır mı? 
Dümeni kopan Türkiye ekonomisi 
Çin Devalüasyona gitti: Dolar ve Euro’nun durumu 
Güney Kıbrıs’ın ekonomik durumu 
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Doğalgaz Ticareti’ndeki önemi 
Doğalgaz piyasasına Avrupa’dan bakınca 
Döviz dalga dalga 
Güney Enerji Koridoru’nda enerji denklemi değişti 
CTP-UBP koalisyonu hükümet programı  
Yeni kabine 
Avrupa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazına göz dikti 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 Yılı Birinci Çeyreği Bülteni  
Yunanistan’daki radikal sol, çok erken çark etti 
“Su Yönetimi Projesi” başlıklı yazıma, eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Kemal Deniz cevap verdi 
Amerika faizi artırmadı...Dolar şimdi ne olacak? 
Amerika Merkez Bankası Faiz’i artırır mı? 
Su yönetimi projesi 
Döviz şimdi ne olacak? 
İstatistik Dairesi’nde nihayet iyi işler yapılmaya başlandı 
24’üncü Dünya İşletmecilik Kongresi 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi’nde ekonomik entegrasyon irdelendi 
Transit Ticaret Merkezi – Kıbrıs (Cyprus As A Transit Trade Centre) 
TRT modeli özerklik 
Suriye gaz havzası 
CTP 
BRT’de doğru işler yapılmaya başlandı: Mete Tümerkan’la uğraşmayı bırakınız 
Kıbrıslı Rumların ekonomisi battı 
Dragon çayı, KKTC’nin stratejik konumunu güçlendirecektir 
Barcelona kıyı ötesi (offshore) protokolü 
Kıbrıs patatesi 
İstanbul’dan ekonomi gözlemi 
Amaranta Vadisi’ndeki yabancılara müjde 
Ne kadar ayakları üzerinde duran ekonomi yarattınız ki? 
Kıbrıs doğalgazı açmazda: Sıkıştırılmış doğalgaz revaçta 
Çamlıbel birinci Ekogünü Yerli üretim ve kültürel miras’ın korunması 
Genel Sağlık Sigortası’na geçilecek: GSS Koordinatörü Dr. Aykut Üretici’nin anlattıkları 
Taksiciler çok dertli 
Belediyeler Bütçesi ve Birlik Başkanı’nın feveranı 
Türkiye’de konut satışları 
Lübnan gaz havzası 
Yerli üretim desteklenmeli 
Dolar’ın ateşi düşmüyor 
Nobelli Ekonomist Stiglitz’in yeni önerileri: “İç talebe bağlı büyüme modeline geçilmeli” 
Yunan halkını acaba neler bekliyor? 
Kolej sınavları hakkında okuyucu yorumları 
Bir acayip kolej sınavı 
Yunanistan’daki radikal sol’un zaferi ve ekonomik beklentiler 
Kur ve faiz hareketlerinin 2015 beklentileri 
İstatistiğin önemi 
Turizm örgütü  
Dünya ham petrol fiyatlarını doğru okuyabilmek 
Sağlık Bakanlığı 2014 yılı icraatları 
Gelir eşitsizliğinin bedeli 
Siber Hanım’ın işi zor! 
KKTC’de Euro’ya geçiş mümkün müdür? 
Dünya petrol fiyatları 
Ada ekonomileri için denk bütçe uygun değildir 
Mevduat neden bu kadar hızlı artıyor? 
2015 yılı bütçesi ile reform olmaz 
Emtia, metal ve enerji piyasaları’nda son durum