Prof. Dr. Vedat Yorucu

 

Suriye gaz havzası

28 April 2015, Tuesday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Doğu Akdeniz coğrafyasında doğalgaz araştırmaları, bitmek bilmez bir enerjiyle kesintisiz devam etmektedir. Egemen güçlerin ilgisinin her geçen gün arttığı bölgemizde, her gün yeni bir araştırma sonucuna ulaşıyoruz. Bölgemizin uluslararası piyasalara yakınlığı, doğalgaz talebine aç 550 milyonluk Avurpa nüfusu ve hemen yanı başımızda bir enerji koridoru haline dönüşen Türkiye’nin, hidrokarbon siyasetinde gittikçe güçlenen konumu, Türkiye’nin yeni bir enerji merkezi (energy hub) haline dönüşeceğine işaret etmektedir.

***
Rumlar’ın ekonomik sıkıntıları nedeniyle, mevcut doğalgaz kaynaklarını biran önce paraya çevirebilme istenci, diğer yandan borçlandıkları Rusya’ya olan mali mükellefiyetleri, bir diğer yandan da bir Avrupa Birliği üyesi olmalarının getirdiği yükümlülükler, tam bir açmazlar tutsağı (prisoners dilemma veya game theory) içinde olduklarına işaret etmektedir. Yıllardan beridir devam eden Kıbrıs sorunu ve Türkiye ile GKRY arasındaki siyasi ve diplomatik uyuşmazlıklar, ne kendi yetki alanlarındaki, ne Kuzey Kıbrıs’ın yetki alanındaki, ne de komşu kıyıdaş ülkelerin yetki alanlarındaki doğal gaz kaynaklarının işletilebilmesine ve satılabilmesine imkân yaratmamaktadır. Bölgede yaşanan siyasi belirsizlikler, illa ki sorunun çözülebilmesi için diyalog kurulmasını zorunlu hale getirmektedir. Tam da müzakereler durmuşken, Navtex’in yayınlanmamış olması, Barbaros Hayrettin Paşa sismik araştırma gemisinin bakıma çekilmesi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı makamına yeni bir Cumhurbaşkanı’nın seçilmesi, diyalog kurulmasını ve belki yakın bir gelecekte de, AB Enerji Birliğinin kurulabilmesi için daha elverişlikoşulların olaşabileceği ve enerji müzakerelerinin başlamasına da imkân yaratacaktır.  Cumhurbaşkanlığı’na seçilen Mustafa Akıncı, siyasi propagandasını yürütürken, hep enerji odaklı bir siyasetin Kıbrıs sorununun çözümüne bir katalizör olacağını söylüyordu. Bu konunun önemini en iyi bilenlerden birisi olan Cumhurbaşkanı Akıncı, Rumlarla yapacağı pazarlıkta, bakalım nasıl bir tepkiyle karşılaşacaktır? Herkes bilmektedir ki, Akıncının dört boyutlu siyasetinin temeli, “Ne Çatışmacı, Ne de Teslimiyetçi” olunacağı yönündedir. Akıncı,”Uyuşmacı bir Politika” izleyeceğine vurgu yapmaktadır.
***
İsrail ve Kıbrıs doğalgazının Avrupa piyasası için önemli olduğunu, ancak bölgede yeni enerji kaynaklarının

tespit edilmesiyle, enerji şirketlerinin Doğu Akdeniz hidrokarbon çanağını tek bir leğen olarak değerlendirdiklerini, Lübnan ve Suriye doğal gazı ile belki Filistin ve daha sonra Mısır doğalgazını da, piyasalara ulaştırmak bakımından bölge coğrafyasına özel ilgi gösterdiklerini, son katıldığım Nobel Enerji Hilton Nicosia konferansında da öğrenmiştim.
***
Henüz çıkarılmayan, ancak var olduğundan emin olunan Lübnan münhasır ekonomik bölgesinde, yaklaşık 2,850 metre deniz derinliğinde, 26.6 trilyon ayakküp kapasitesinde doğal gaz rezervi bulunduğunu, Norveç Specturum Şirketi yaptığı üç boyutlu sismik araştırmasında doğrulanmıştır. Bu araştırma, 10 ayrı parselde yürütülen son sismik araştırmadır. Kıbrıs münhasır ekonomik bölgesiyle kesişen Blok 1, 3 5 ve 8 için, aynı zamanda Kıbrıs Türk münhasır bölgesine denk gelen Blok 2, 3’de (ENI ve SPA) de araştırmalar yapmışlar, Türk Petrolleri Anonim Ortaklığı’ı da E, F, G parsellerinde benzer araştırmaları yürütmüştür. Lübnan’a ait bölgenin yaklaşık 6,000 km karelik bir alanı kapsadığını da, burada belirtmekte yarar görürüm.
***
Suriye’ye gelince, 2011 yılı savaş öncesi Suriye’nin karadan birinci sınıf kalitede günlük 400 bin varil ham petrol çıkardığını, yaklaşık 2 buçuk milyar varil petrol rezervi bulunduğunun altını çizmenin de yararlı olacağını düşünürüm. Savaş nedeniyle üretimin günlük 25 bin varilin altına indiği yönünde bazı bilgilere ulaşıldığını ifade etmek doğru olur. 2013 yılında gaz üretiminin 200 milyar ayak küp seviyesine gerilediğini, ortalama rezervin de yaklaşık 8 buçuk trilyon küp olduğunu, bu rezervin Deir Ezzor havzasında karada tespit edilen bir kaynak rezerv olduğunu, ancak İŞİD’in bölgeyi kontrol altına aldığını hatırlatmakta yarar vardır. Suriye kıyılarında üç parsel

belirlenmiş olmasına rağmen, Kremlin yönetimine yakın SoyuzNefteGaz isimli Rus enerji şirketinin Suriye Yönetimi ile Aralık 2013 tarihinde bir anlaşma imzaladığını, 2200 kilometre karelik bir alanda, Tartous ve Banias kıyıları arasında 70 kilometre uzunluğundaki alandaki deniz münhasır bölgesinde yeni bir sismik araştırma yapacağını dikkatlere getirmekte fayda vardır.   ***
Tüm bunları alt alta koyduğumuzda, bölgenin jeopolitik, jeostratejik ve jeoekonomik çıkarlarının kesiştiği bu eksende, Türk tarafınca yürütülecek yeni enerji siyasetinde, Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı’ya büyük bir sorumluluk düşmektedir. Kıbrıs Türk Halkı’nın, yüzde 60.5 oy vererek Cumhurbaşkanlığı’na taşıdığı Mustafa Akıncı’ya olan güveni tamdır. Sayın Akıncı, donanımlı bir siyasetçi olduğu görüntüsüyle güven vermektedir.

Yazarın Tüm Yazıları
Dış ticaret gelişmeleri (2016 Ocak-Mayıs) 
KKTC Merkez Bankası 2016 yılı ikinci çeyreği bülteni: Bütçe gelişmeleri 
Türk akımı doğalgaz boru hattı hayat buluyor 
Amerikan Merkez Bankası ışığı yaktı: Eylül’de faizleri arttıracak gibi 
Devlet Planlama örgütü bilgilendirdi: Poly Peck PLC’yi hatırlattı       
Kıbrıs’ta genel sağlık sigortası tamam 
Sterlin neden düştü? 
Esnaf ile alay mı ediliyor? 
Türk Hava Limanları’nda iç hatlara yönlendirilmemizin ekonomik zararları 
Türkiye’deki yabancılar 420 milyon dolarlık bonoyu sattı 
Olağanüstü Hal ilanı Türkiye Ekonomisine nasıl etki eder? 
Askeri darbe girişiminin ekonomik sonuçları 
Güney Kıbrıs Ekonomisi’nde sevinç           
Borsalarda ve kambiyo piyasalarında son durum 
Düşünce Taslağı: Sosyo-ekonomik – politik(2/2) 
Sosyo - ekonomik - politik  (1/2) 
Bayram yerleri    
İsrail ve Rusya ile normalleşen ilişkilerin ekonomik faydaları 
İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar 
Genel Gıda ve Yem Yasası neden yürürlüğe sokulmuyor? 
Küçük esnaf ve zanaatkârlar dertli: Mali desteğe ihtiyaç var 
Brexit Gerçekleşirse Sterlin’in dümeni kopmaz 
23 Nisan İlkokulu neden başarılı? Kolej sınavlarında önemli başarı 
2016-2018 Yapısal Dönüşüm Programı’nda yüksek öğretimin yeri 
Alo Alo!......Telefon 
Ekonomik protokol neden sessiz sedasız imzalandı? Telefon ve elektrik satılacak mı? 
İşadamı, KKTC’ye neden yatırım yapmaz? 
Seyrüsefer harçları konulu yazıma gelen okuyucu yorumları 
Bakan Serdar Denktaş’a: 
Avrasya Araştırmaları Enstitüsü ve Kazakistan Kongresi’nden çıkardığım sonuçlar 
Kazakistan’da uluslararası ekonomi, finans ve enerji kongresi 
Dünya Borsaları’ndaki düşüşlere dikkat 
ODTÜ Enerji Konferansı’ndan anekdotlar 
Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği Konferansı 
UBP-DP hükümet programı – (3): Ekonomi ve özelleştirmeler olumsuz, enerji ve hidrokarbonlar olumlu 
UBP-DP hükümet programı -2 
UBP-DP hükümet programı (1) 
Amerika çözümü finanse edecek-miş !!! 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 yılı raporu 
Arif Feridun – “Yazgı” 
Kıbrıs ekonomi zirvesi yazılarıma gelen okuyucu mektubu 
CTP-UBP hükümeti, gerçekleri bal gibi biliyordu 
Sanat ile ekonominin arakesitinde bir yıldız: İlde Atik 
DPÖ’ye dikkat ediniz 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (3/3) 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (2/3) 
Kıbrıs ekonomi zirvesi (1/3) 
Hani turizm örgütü nerede? 
Dış ticaret bilançosu ne durumda? 
DAÜ’de, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz hidrokarbon konulu konferans 
KKTC’deki bütçe gelişmeleri 
Parasal ve finansal gelişmeler (2015 IV. Çeyrek Bülteni) 
KKTC’de kara para aklanıyor mu? Maliye Bakanı Özgür’e düşen yükümlülükler 
Ercan Havalimanı’na neden 11 milyon dolar? 
Kat sınırı emirnamesi işe yarar mı? 
Brüt krediler’de ki düşüşe dikkat ediniz 
Türkiye angajman kurallarını uyguluyor 
Görüşme süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk ekonomisi raporu hakkında 
Yerel sanatçılara da yer verilsin 
Hükümet düğümünü atacak olan da, bozacak olan da Kıb-Tek olacaktır 
Kürt Amerikan Enerji Koridoru: Hatay’a dikkat ediniz 
Radar Reşat’ın KKTC ekonomisine bakışı 
Yükselen ekonomilerin hepsi zorda 
KIB-TEK, vatandaşı tiftikliyor 
Güney Kıbrıs ekonomisi ne durumda? 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (2/2) 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (1/2) 
Halkın Partisi’nin ekonomik vizyonu 
2016’da bizleri nasıl bir ekonomi bekliyor? 
Sosyal güvenlik sistemi battı  
Sosyal Güvenlik ağı güçlendirilip genişletilmelidir 
Emeklilik sistemini düzeltmenin tek yolu iradedir 
İsrail-Türkiye yakınlaşmasının temeli doğalgaz 
Kumarhanelerin ekonomik faydası artık tartışılır oldu 
Amerika Merkez Bankası ve faiz artışı beklentisi  
Doğalgaz ittifakı, görüşmelere zarar verir 
Akdeniz enerji halkası 
Kıbrıs Türk Turizm Örgütü ne zaman? 
Türk Rus gerginliği ve olası ekonomik sonuçları 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim (3 - son) 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim-(2) 
Böyle bütçe mi olur?  
Program olumlu ve desteklenmeli 
2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -3 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -2 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -1 
Orta vadeli program 
Euro’ya geçmek mümkün mü? 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Şeytanca alınan karar: KIBTEK’in görev zararları halka ödettirilecek 
Yeni bir faiz yasasına ihtiyaç vardır 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası bir çözüm sonrası, muhtemel ekonomik endişelerim 
Direk ticaret tüzüğü olmadı Çözüm bize ne kazandırır? 
ASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ BİR OKUYUCU MEKTUBU 
CTP hizaya geldi!!! 
Eğitimdeki sorunların temeli irade ve ekonomik çıkmazdır 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
Kıbrıs’ın havası da, ekonomisi de toz duman içinde 
B20 Zirvesi ve Ankara 
Dış ticaretimiz ne durumda 
Bütçe gelişmeleri 
Eylül’de fedfaiz’i artırır mı? 
FED Eylül’de faiz’i artırır mı? 
Dümeni kopan Türkiye ekonomisi 
Çin Devalüasyona gitti: Dolar ve Euro’nun durumu 
Güney Kıbrıs’ın ekonomik durumu 
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Doğalgaz Ticareti’ndeki önemi 
Doğalgaz piyasasına Avrupa’dan bakınca 
Döviz dalga dalga 
Güney Enerji Koridoru’nda enerji denklemi değişti 
CTP-UBP koalisyonu hükümet programı  
Yeni kabine 
Avrupa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazına göz dikti 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 Yılı Birinci Çeyreği Bülteni  
Yunanistan’daki radikal sol, çok erken çark etti 
“Su Yönetimi Projesi” başlıklı yazıma, eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Kemal Deniz cevap verdi 
Amerika faizi artırmadı...Dolar şimdi ne olacak? 
Amerika Merkez Bankası Faiz’i artırır mı? 
Su yönetimi projesi 
Döviz şimdi ne olacak? 
İstatistik Dairesi’nde nihayet iyi işler yapılmaya başlandı 
24’üncü Dünya İşletmecilik Kongresi 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi’nde ekonomik entegrasyon irdelendi 
Transit Ticaret Merkezi – Kıbrıs (Cyprus As A Transit Trade Centre) 
TRT modeli özerklik 
Millî Direnme Ekonomisi  
CTP 
BRT’de doğru işler yapılmaya başlandı: Mete Tümerkan’la uğraşmayı bırakınız 
Kıbrıslı Rumların ekonomisi battı 
Dragon çayı, KKTC’nin stratejik konumunu güçlendirecektir 
Barcelona kıyı ötesi (offshore) protokolü 
Kıbrıs patatesi 
İstanbul’dan ekonomi gözlemi 
Amaranta Vadisi’ndeki yabancılara müjde 
Ne kadar ayakları üzerinde duran ekonomi yarattınız ki? 
Kıbrıs doğalgazı açmazda: Sıkıştırılmış doğalgaz revaçta 
Çamlıbel birinci Ekogünü Yerli üretim ve kültürel miras’ın korunması 
Genel Sağlık Sigortası’na geçilecek: GSS Koordinatörü Dr. Aykut Üretici’nin anlattıkları 
Taksiciler çok dertli 
Belediyeler Bütçesi ve Birlik Başkanı’nın feveranı 
Türkiye’de konut satışları 
Lübnan gaz havzası 
Yerli üretim desteklenmeli 
Dolar’ın ateşi düşmüyor 
Nobelli Ekonomist Stiglitz’in yeni önerileri: “İç talebe bağlı büyüme modeline geçilmeli” 
Yunan halkını acaba neler bekliyor? 
Kolej sınavları hakkında okuyucu yorumları 
Bir acayip kolej sınavı 
Yunanistan’daki radikal sol’un zaferi ve ekonomik beklentiler 
Kur ve faiz hareketlerinin 2015 beklentileri 
İstatistiğin önemi 
Turizm örgütü  
Dünya ham petrol fiyatlarını doğru okuyabilmek 
Sağlık Bakanlığı 2014 yılı icraatları 
Gelir eşitsizliğinin bedeli 
Siber Hanım’ın işi zor! 
KKTC’de Euro’ya geçiş mümkün müdür? 
Dünya petrol fiyatları 
Ada ekonomileri için denk bütçe uygun değildir 
Mevduat neden bu kadar hızlı artıyor? 
2015 yılı bütçesi ile reform olmaz 
Emtia, metal ve enerji piyasaları’nda son durum