Derviş Deniz

 

Görüşmeler iç siyaset ve döviz kurları

22 May 2015, Friday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Birleşmiş Milletler aracılığı ile Kıbrıs sorununa toplumlararası bir çözüm bulmak amacı ile toplum liderleri arasında yapılan görüşmeler geçtiğimiz hafta başlamış bulunmaktadır. Yapılan görüşme her iki toplumun beklentilerini acilen bir sonuçla çözme yönünde önemli sayılacak adımlar atmasa da bundan sonra yapılacak görüşmelerde olumlu gelişmeler olabileceği işaretini vermektedir.
Geçen haftaki görüşmelerde karşılıklı olarak güven artırıcı hamleler yapılmış olması önemli bir gelişmedir. Bu güven artırıcı önlemler içerisine zaman ile ekonomik alandaki beklentiler de katılırsa görüşmelerin olumlu havasına önemli katkı yapacaktır.
Bugün itibarı ile gerek Kıbrıs’ın kuzeyinde gerekse güneyinde ekonomik açıdan çok da umut verici durumlar mevcut değildir. Her iki taraf da ekonomik yönden sıkıntılarını açıkça belirtmektedir. Durum böyle iken güven artırıcı önlemler içerisine ekonomik açılımları da koymak her iki toplumun faydasına olacaktır.
Ekonomik hayatla ilgili olarak her iki toplumun da birbirlerine kolaylık sağlayacak önlemleri küçük küçük de olsa ortaya koymaları gerekmektedir.
Yeşil Hat Tüzüğü’nde yolcu beraberinde getirilecek mal miktarları belirtilmiş olmasına rağmen, Güney Kıbrıs’ta sınır geçişlerinde kuzeyden gelen her türlü yolcu beraberi mala çıkarılan sorunlar yapıcı değildir.
Nitekim Lefkoşa’nın Arasta bölgesindeki dükkan sahipleri Kıbrıslı Rumların buradan yaptıkları alışverişlerde Güney Kıbrıs’a geçişte sınır kapısında alınan malların geçişine izin verilmediği görülmektedir. Kıbrıslı Rumlar bu davranışı diğer sınır kapılarında da göstermektedir.
Toplumların güven artırıcı önlemler çerçevesinde ekonomik açılımları yavaş yavaş yayarak geliştirmeleri her iki toplumun ekonomik hayatına olumlu yansıyacaktır. Kıbrıslı Rumların Türkiye’den yaptıkları ithalatı Yunanistan yerine KKTC üzerinden gerçekleştirmeleri hem KKTC’deki işadamına ilave kapasite hem de Kıbrıslı Rum işadamlarına daha az maliyet yaratacaktır.
Aynı gelişme turizmde de uygulanabilir. İki bölgeyi içeren turların kuzeyden veya güneyden giriş yapıldığına bakılmaksızın yapılması her iki tarafın turizmine önemli katkılar yapacaktır.  Bu gibi önlemlerin örnekleri çoğaltılarak süreç daha geniş bir alana yayılabilir.
Toplumlararası görüşmeler devam ederken diğer taraftan iç siyasette de yeni gelişimler ortaya çıkmaktadır.
Görünen odur ki CTP kurultayının yapılacağı Haziran ayı ortasında mevcut hükümette bir değişiklik olacaktır.    Bu değişikliğin nasıl olacağı ile ilgili çeşitli spekülasyonlar yapılsa da da sadece bir ay sonra gerçeğin ne olacağını göreceğiz.
Bu arada Başbakan Yardımcısı ve Ekonomik, Turizm, Gençlik ve Spor Bakanı Serdar Denktaş’ın istifası da bu önümüzdeki bir aylık gelişmelerde önemli rol oynayabilir. Bu istifa sonrası gelişmeleri de bekleyip göreceğiz. Ancak Serdar Denktaş’ın istifası ne sebebe dayanılırsa dayanılsın bana göre zamansız olmuştur.  Koalisyonlarda denge önemlidir. Ekonomik hayattaki istikrar da bu denge üzerine kurulmaktadır. Ekonomiden sorumlu bakanın istifası da bu dengeler üzerinde çok da olumlu etki yapmaz. Umarım Serdar Denktaş Haziran ortasına kadar geçecek sürede görevini sürdürür.
Toplumlararası görüşmeler ve iç siyasette istifalar gündemi doldururken, vatandaşlar son haftalardaki döviz kur artışlarının sıkıntısını yaşamaktadırlar. Ekonomik yönden çok iyi durumda olmayan ülkede mevcut ekonomik yetersizlikler üzerine bir de döviz kurlarındaki artışın getirdiği sıkıntı eklenince moraller iyice azalmaktadır. Toplumun son yıllarda ekonomik nedenlerle yaşadığı sıkıntılar dolayısı ile gazetelerde sık sık manşetten verilen “moraller bozuk” cümlesinin literatürümüzden bir süre daha düşmeyeceği görülmektedir.
Döviz kurlarındaki artışlar ile ilgili olarak KKTC hükümetlerinin yapabileceği çok fazla bir şey yoktur.  Hükümetlerin Türk Lirası ile ilgili herhangi bir yetki kullanamaması onların vatandaşların mağduriyetini gidermek için önlem almasını engellemez.
KKTC’de yaşayan insanlar için önemli olan döviz kurlarındaki artışlar dolayısıyla kayba uğrayan satın alma güçlerinin muhafazasıdır. Bunun için de hem iş insanlarının hem de çalışanların kazançlarının artırılması gerekir. Bu kazanç artışı da ekonomideki büyüme ile olur.
Ekonomideki büyüme için de yatırım ortamının teşvik edilmesi ve artan yatırımların yarattığı refahtan toplumun tüm kesimlerinin pay almasıdır. Bunun dışında hükümetin döviz kur artışları ile mücadele etmesi  imkanı yoktur.
Döviz kur artışlarına karşı ekonomik hayatın daha iyi duruma gelmesinde yukarıda belirttiğim iki konunun  da önemli etkisi bulunmaktadır.
Toplumlararası görüşmelerin olumlu gitmesi ve güven artırıcı önlemlerin yürürlüğe konması ve iç siyasetteki istikrar hükümetin olumlu bir şeyler yapması için önemli katkılardır.

Yazarın Tüm Yazıları
G20 toplantısında hedefler 
Güncel 
Önümüzdeki aylarda vatandaşın ekonomik şartlarında kötüleşme olur mu? 
Toplumdaki özgüven eksikliği ekonomik atılımları da etkilemektedir 
Önümüzdeki aylarda ekonomide neler bekleniyor? 
Yabancı yatırım ama nasıl? 
Brexit sonrası Avrupa Birliği 
Brexit büyük hata 
Türkiye ekonomisinin durumu KKTC için çok önemli 
KKTC pahalılık yaratmada gelir düzeyine göre dünyada bir numara 
Ekonomik protokol maddeleri ve su anlaşması geciken icraatların sonucu 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (5) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (4) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (3) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (3) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (2) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması 
Yatırım ortamının iyileştirilmesi 
KKTC ile TC arasındaki ekonomik protokoller 
Terörizmin hedeflerinden biri ekonomik yıkım 
Önümüzdeki 15 yıl içerisinde en önemli sorun sürdürülebilir insan yaşamı 
Ekonomiye bir de yurt dışından bakmak 
Tüketim toplumu ve sosyal bozulma 
KKTC’de su krizi dünyada ekonomik durgunluk tehlikesi 
Devlet adamlığı, klasik anlamda işadamlığı ve fırsatçılık 
Göç dalgası, fakirlik ve yardım 
Gelir dağılımındaki aşırı farklılıklar sosyal krizler doğurabilir 
Planlama 
Rum Maliye Bakanı’nın Kıbrıs Türk ekonomisi ile ilgili sözleri 
2016’da neler bekleniyor? 
Siyah kuğuların uçuşu 
Siyasette ekonominin bütününü görmek 
Bugünlerde ekonomik hayatımız nasıl görünüyor 
Vergide zarar gösteren kişi veya kurumlar neden zarar gösteriyor 
Kıbrıs’ta toplumların uzlaşacağı ortak bir ekonomik yapı mı, etnik bir ekonomik yapı mı? 
Terör, ekonomik hayatın en büyük risklerinden biridir 
Hükümetler şeffaf muhasebe sistemine geçmeye başladılar 
Ortadoğu’da yaşananların ne olduğunu Avrupa şimdi anlamaya başladı. Ya biz? 
Dünya sınırları olmayan pazara dönüşüyor 
Mülkler konusu ve güncel sorun döviz kurları 
Bir ülkenin ekonomisindeki büyüme kişilerin refah seviyesine yansımazsa 
Söz su yönetiminden açılınca 
Ayakları üzerinde duran bir ülke 
Vergi yasa ve uygulamaları vergi kaçaklarını teşvik etmemeli 
Ticaret Odası genel kurulunda konuşulanlar 
Ticaret Odası genel kurulunda konuşulanlar 
Kuzey Kıbrıs’ta bağımsız denetçiliğin durumu 
Bağımsız denetim 
Ortadoğu değişimler bölgesi 
Bağımsız Denetci – Mali Müşavir – Muhasebeci 
DÜNYA ENERJİ KAVGALARI 
Kıbrıslıların kendilerine ait varlıkları yönetmesi 
G 20 ve uluslararası ticaret hizmet ve finansmanda vergi kaçağı 
Avrupa bankaları stres testi 
Avrupa bankaları stres testi 
Ortadoğu’da yaşamak 
Ekonomide daralma var mı? 
Ekonomik çıkarlar ülkeler ve insanlar 
Yeni dünya düzeni 
Şirketler yasasında artık değişim zamanı 
Siyasi gelişmeler ve ekonomi 
Siyasi çözümsüzlüğün ekonomik maliyeti 
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının önemi 
Ortadoğu ve bitmeyen çıkar kavgası 
İçinde bulunduğumuz bölgede ekonomik istikrar için büyük sorumluluk gerekir 
Avrupa Parlamentosu seçimleri bize ne mesaj veriyor? 
Hedefi olmayanların gelecek kaygısı büyük olur 
2014’ün ilk çeyreğinde dünya ve KKTC ekonomisi nerede? 
Kıbrıs sorunun çözümünde ekonomi 
Yatırımlar açısından Kıbrıs’’ta çözüm neden önemli 
Para akışındaki durgunluk mali tedbirlerle aşılabilir mi? 
Kayıt Dışı Ekonomi 
Uluslararası Kriz Grubu’nun Kıbrıs raporunun ekonomik yönü 
Kara Para ile Mücadele ve KKTC 
Tanınma veya Tanınmama ile dünya gerçekleri 
Günlük olaylarla uğraşırken 2014 Yılında olabileceklerin hesabını iyi yapmalıyız 
Kıbrıs sorunu ile ilgili hareketlenme ve ekonomi