Prof. Dr. Vedat Yorucu

 

Kıbrıs Ekonomi Zirvesi’nde ekonomik entegrasyon irdelendi

26 May 2015, Tuesday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonrası hareketlenen müzakere süreci, Ada’yı yeniden birleştirme yönünde ciddi adımların atılacağına yönelik birtakım sinyaller vermektedir. Bu gelişmeler cereyan ederken, birdenbire iktisat çevreleri de çözümün ekonomik yansımalarının neler olacağı ve çözüm olması halinde iki toplumun kazançlı çıkacağı yönünde açıklamalar yapmaktadır. Bu görüşler henüz sığ olsa da, ülkenin tanınmış bankalarından Credit West Bank, Kıbrıs’ta Ekonomik Entegrasyon konulu bir toplantı düzenleyip, Türkiye’nin CNBC kanalında ekonomi sohbetleri gerçekleştiren Dr. Mahfi Eğilmez’i ve Servet Yıldırım’ı Kıbrıs’a davet ederek bu toplantıda konuşturdu. Türkiye’den gelen konukların yanında, Credit West Bank Yönetimi’nden Cengiz Biçer, Kıbrıs Türk Ticaret Odası Başkanı Fikri Toros ve DAÜ Dekan Vekili Doç. Dr. Mustafa Besim de yer aldı. Grand Pasha Hotel’de cuma akşamı saat 18.30-20.30 arasında gerçekleşen bu etkinliğe, çoğunluğu bankacı yaklaşık 200 kişi katıldı.
***
Konuşmaya ilk sözü alarak başlayan Fikri Toros, Kıbrıs’ta bir birinin mukayeseli avantajından yararlanamamış iki toplumunun varlığından söz ederek, küçük ve sınırlı sermayesi olan Kıbrıs’ın uzun süren bölünmüşlük nedeniyle yüksek risk taşıdığına dikkat çekti. Bölünmüşlük nedeniyle KKTC’nin AB uyum sürecinden istifade edemediğini, Turizm ve Yüksek öğretim sektörleri dışında rekabet edemediğini, AB’ye entegre olması halinde, uluslararası finans imkânlarına erişebileceği gibi, KKTC dışına çıkan sermayenin Kıbrıs’a geri döneceğini ifade etti. İş dünyası, olası bir birleşmeyle AB müktesebatına hazırlanarak birçok menfaatler elde edeceğine de dikkat çekti.
***
Oturumun moderatörlüğünü yürüten Servet Yıldırım’ın sorduğu, “ Çözüm öncesi KKTC’de nasıl hazırlıklar yapılmalıdır” sorusuna cevap veren Doç. Dr. Mustafa Besim, AB Uyum yasalarının acilen hazırlanması gerektiğine vurgu yaparak, AB standartlarının KKTC’deki sektörlere uyarlanmasına başlanmasının zamanının geldiğine işaret etti. Özellikle tarım ve sanayide olan üretimde standartların yükseltilmesinin gerekli olduğunun altını çizdi.
***
Moderatör Servet Yıldırım’ın,“Hangi sektörlerde birleşmeler öne çıkmalıdır” sorusuna ise, bir anlaşmada gelir
yakınsamasının sağlanabilmesi için federal hükümetin Kıbrıs Türk tarafına ayrı bir yatırım bütçesi ayırması gerektiğine dikkat çeken Doçent Besim,  altyapı yatırımlarını iyileştirmesinin önemli olduğunu, aksi halde gelir yakınsamasının gerçekleşmesinin zorlaşacağını ve uzun dönemde federal yapının bozulmasına neden olacağını söyledi. Güneyde Finans sektörü, muhasebe ve murakabe hizmetlerinin daha ileride olmuş olmasına rağmen, Kuzey’de de özel sektör odaklı bir yüksek öğretim sektörünün daha ileride oluğuna vurgu yaparak, birleşme gerçekleşmesi halinde iki ekonominin piyasalara erişim için yeni fırsatlar yakalayacaktır dedi. Kuzey’deki işletmecilerin bu oluşuma çabuk entegre olabileceğine de dikkat çeken Mustafa Besim, son zamanlarda ortaya çıkan enerjinin ve Türkiye’den gelecek suyun, yeni fırsatlar yaratacağını ifade etti. Bu açıdan değerlendirmek gerekirse, doğal kaynakların doğru yönetilmesi halinde birleşmenin katkısının daha ileri düzeyde olacağını da sözlerine ekledi.
***
Servet Yıldırım’ın“Enerji Fırsatları hakkında önümüzdeki dönem için ne söyleyeceksiniz” sorusunu yanıtlayan Cengiz Biçer de, KKTC’deki özel sektör iş dünyasının nerelerde iş fırsatları olduğuna bakıp değerlendirme yapması gerektiğini söyledi. Kıbrıs’ın eski yıllardan beridir bilinen bir ticaret merkezi olduğunu, ticaretin olduğu yerde de çok sağlam hukuki bir altyapısının olması gerektiğine vurgu yaptı.
***
Moderatör Servet Yıldırım’ın “Yeni bir ekonomi mi doğuyor?” sorusuna ise, otuma Türkiye’den katılan konuk katılımcı Dr Mahfi Eğilmez cevap vererek, dünyada küresel bir kriz olduğunu, 2011’de bu krizin biteceği yönünde beklentiler bulunduğunu, ancak hala krizin devam ettiğini ve yükselen ekonomilere de sıçradığını, en korkulanın da başa dönülmesi olduğunu vurguladı. Bu olayı yaratan en büyük hadisenin, Sovyetler Birliğinin çökmesiyle sermayenin serbestçe dolaşımı ve bollaşan sermaye olduğuna dikkat çekti. KKTC’de ortaya çıkan krizde küresel sermaye akışının etkili olmadığına da dikkat çeken Eğilmez, bunun nedeninin buraya küresel sermaye hiçbir zaman gelmemiş olmasıdır dedi. Buraya sadece Bankalarımızın koyduğu sermaye ve inşaat sektörü için akan bir sermeye akışı gerçekleşti diyerek, Annan Planı çıktığında büyük bir fırsatın kaçırıldığını,“Ben olsaydım kayıtsız şartsız bu plana hemen evet derdim, çünkü küresel sermaye akışına Kuzey Kıbrıs da dahil olacaktı” dedi. Doğu ve Batı Almanya birleşince çok sancılı bir durum oluştuğunu, ama sonunda Almanya’nın bu sorunu aştığını söyledi.“Annan Planı da kabul edilseydi ve birleşme gerçekleşmiş olsaydı, burada da bazı sancılar olacaktı, sonra da gelip geçecekti” dedi.
***
Daha sonra “KKTC ekonomisi doğrudan yabancı yatırımcı çekme potansiyeli nedir?” sorusunu söz alarak yanıtlayan Ticaret Odası Başkanı Fikri Toros, KKTC rekabet edebilirlik sıralamasında KKTC’nin çok alt sıralarda bulunduğunu ve uluslararası finansmana erişim sorununun önemine dikkat çekti. Özellikle Kuzey Kıbrıs’ın gayrimenkul yatırımı için avantajları bulunduğunu,  700 bin dönüm tarım arazisinin Türkiye’den gelecek su başka avantajlar yaratacağını, Kıbrıs’ı Türk tarafının doğrudan ticarete açılabilmesi için müktesebata hazırlanmasının önemli olduğunu ifade ederek, Türkiye ile olan ilişkileri geliştirmenin de önemine vurgu yaptı. Gazimağusa limanının standartlarının yükseltilmesi ve Maraş’ın ikamete ve kullanıma açılmasının da büyük fırsatlar yaratacağını sözlerine ekledi.  Mersin’e olan yakınlığın, Kıbrıs’ın bir hub olabileceğine imkân yaratacağına da dikkat çekti.
***
Soru cevap bölümünde sorulan sorulara verilen cevaplar arasında en dikkat çekici olanı Mahfi Eğilmez’in Kıbrıs’ın geleceğiyle ilgili söyledikleriydi. Mahfi Eğilmez, KKTC’nin bir tercih yapmasının şart olduğunu söyleyerek, “Ya bu küreselleşmeye dahil olacaksınız, ya da Türkiye’nin desteğine muhtaç kalarak izole olmuş bir ülke olarak kaderinize mahkum olacaksınız” dedi. Mahfi Eğilmez sözlerine devam ederek, “Almanya Doğu’yu aldığında, neredeyse batıyordu. Sancılar çekildi ama Almanya bakınız kurtuldu.  İki taraf da bu birleşmede büyük yol aldı, ayrı ayrı olmaktansa, şimdi çok daha iyi durumda bir Almanya yaratılmıştır” dedi. “Birinin kuzusu, ötekinin keçisiyle bire bir tazminatlarla konuşursanız, bu işin içinden çıkamazsınız. Sancılar olsa bile, küresel sermayeye dahil olunduğunda, eninde sonunda sıkıntıdan çıkılacaktır” diyerek sözünü tamamladı.

Yazarın Tüm Yazıları
Dış ticaret gelişmeleri (2016 Ocak-Mayıs) 
KKTC Merkez Bankası 2016 yılı ikinci çeyreği bülteni: Bütçe gelişmeleri 
Türk akımı doğalgaz boru hattı hayat buluyor 
Amerikan Merkez Bankası ışığı yaktı: Eylül’de faizleri arttıracak gibi 
Devlet Planlama örgütü bilgilendirdi: Poly Peck PLC’yi hatırlattı       
Kıbrıs’ta genel sağlık sigortası tamam 
Sterlin neden düştü? 
Esnaf ile alay mı ediliyor? 
Türk Hava Limanları’nda iç hatlara yönlendirilmemizin ekonomik zararları 
Türkiye’deki yabancılar 420 milyon dolarlık bonoyu sattı 
Olağanüstü Hal ilanı Türkiye Ekonomisine nasıl etki eder? 
Askeri darbe girişiminin ekonomik sonuçları 
Güney Kıbrıs Ekonomisi’nde sevinç           
Borsalarda ve kambiyo piyasalarında son durum 
Düşünce Taslağı: Sosyo-ekonomik – politik(2/2) 
Sosyo - ekonomik - politik  (1/2) 
Bayram yerleri    
İsrail ve Rusya ile normalleşen ilişkilerin ekonomik faydaları 
İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar 
Genel Gıda ve Yem Yasası neden yürürlüğe sokulmuyor? 
Küçük esnaf ve zanaatkârlar dertli: Mali desteğe ihtiyaç var 
Brexit Gerçekleşirse Sterlin’in dümeni kopmaz 
23 Nisan İlkokulu neden başarılı? Kolej sınavlarında önemli başarı 
2016-2018 Yapısal Dönüşüm Programı’nda yüksek öğretimin yeri 
Alo Alo!......Telefon 
Ekonomik protokol neden sessiz sedasız imzalandı? Telefon ve elektrik satılacak mı? 
İşadamı, KKTC’ye neden yatırım yapmaz? 
Seyrüsefer harçları konulu yazıma gelen okuyucu yorumları 
Bakan Serdar Denktaş’a: 
Avrasya Araştırmaları Enstitüsü ve Kazakistan Kongresi’nden çıkardığım sonuçlar 
Kazakistan’da uluslararası ekonomi, finans ve enerji kongresi 
Dünya Borsaları’ndaki düşüşlere dikkat 
ODTÜ Enerji Konferansı’ndan anekdotlar 
Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği Konferansı 
UBP-DP hükümet programı – (3): Ekonomi ve özelleştirmeler olumsuz, enerji ve hidrokarbonlar olumlu 
UBP-DP hükümet programı -2 
UBP-DP hükümet programı (1) 
Amerika çözümü finanse edecek-miş !!! 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 yılı raporu 
Arif Feridun – “Yazgı” 
Kıbrıs ekonomi zirvesi yazılarıma gelen okuyucu mektubu 
CTP-UBP hükümeti, gerçekleri bal gibi biliyordu 
Sanat ile ekonominin arakesitinde bir yıldız: İlde Atik 
DPÖ’ye dikkat ediniz 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (3/3) 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (2/3) 
Kıbrıs ekonomi zirvesi (1/3) 
Hani turizm örgütü nerede? 
Dış ticaret bilançosu ne durumda? 
DAÜ’de, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz hidrokarbon konulu konferans 
KKTC’deki bütçe gelişmeleri 
Parasal ve finansal gelişmeler (2015 IV. Çeyrek Bülteni) 
KKTC’de kara para aklanıyor mu? Maliye Bakanı Özgür’e düşen yükümlülükler 
Ercan Havalimanı’na neden 11 milyon dolar? 
Kat sınırı emirnamesi işe yarar mı? 
Brüt krediler’de ki düşüşe dikkat ediniz 
Türkiye angajman kurallarını uyguluyor 
Görüşme süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk ekonomisi raporu hakkında 
Yerel sanatçılara da yer verilsin 
Hükümet düğümünü atacak olan da, bozacak olan da Kıb-Tek olacaktır 
Kürt Amerikan Enerji Koridoru: Hatay’a dikkat ediniz 
Radar Reşat’ın KKTC ekonomisine bakışı 
Yükselen ekonomilerin hepsi zorda 
KIB-TEK, vatandaşı tiftikliyor 
Güney Kıbrıs ekonomisi ne durumda? 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (2/2) 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (1/2) 
Halkın Partisi’nin ekonomik vizyonu 
2016’da bizleri nasıl bir ekonomi bekliyor? 
Sosyal güvenlik sistemi battı  
Sosyal Güvenlik ağı güçlendirilip genişletilmelidir 
Emeklilik sistemini düzeltmenin tek yolu iradedir 
İsrail-Türkiye yakınlaşmasının temeli doğalgaz 
Kumarhanelerin ekonomik faydası artık tartışılır oldu 
Amerika Merkez Bankası ve faiz artışı beklentisi  
Doğalgaz ittifakı, görüşmelere zarar verir 
Akdeniz enerji halkası 
Kıbrıs Türk Turizm Örgütü ne zaman? 
Türk Rus gerginliği ve olası ekonomik sonuçları 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim (3 - son) 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim-(2) 
Böyle bütçe mi olur?  
Program olumlu ve desteklenmeli 
2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -3 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -2 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -1 
Orta vadeli program 
Euro’ya geçmek mümkün mü? 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Şeytanca alınan karar: KIBTEK’in görev zararları halka ödettirilecek 
Yeni bir faiz yasasına ihtiyaç vardır 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası bir çözüm sonrası, muhtemel ekonomik endişelerim 
Direk ticaret tüzüğü olmadı Çözüm bize ne kazandırır? 
ASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ BİR OKUYUCU MEKTUBU 
CTP hizaya geldi!!! 
Eğitimdeki sorunların temeli irade ve ekonomik çıkmazdır 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
Kıbrıs’ın havası da, ekonomisi de toz duman içinde 
B20 Zirvesi ve Ankara 
Dış ticaretimiz ne durumda 
Bütçe gelişmeleri 
Eylül’de fedfaiz’i artırır mı? 
FED Eylül’de faiz’i artırır mı? 
Dümeni kopan Türkiye ekonomisi 
Çin Devalüasyona gitti: Dolar ve Euro’nun durumu 
Güney Kıbrıs’ın ekonomik durumu 
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Doğalgaz Ticareti’ndeki önemi 
Doğalgaz piyasasına Avrupa’dan bakınca 
Döviz dalga dalga 
Güney Enerji Koridoru’nda enerji denklemi değişti 
CTP-UBP koalisyonu hükümet programı  
Yeni kabine 
Avrupa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazına göz dikti 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 Yılı Birinci Çeyreği Bülteni  
Yunanistan’daki radikal sol, çok erken çark etti 
“Su Yönetimi Projesi” başlıklı yazıma, eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Kemal Deniz cevap verdi 
Amerika faizi artırmadı...Dolar şimdi ne olacak? 
Amerika Merkez Bankası Faiz’i artırır mı? 
Su yönetimi projesi 
Döviz şimdi ne olacak? 
İstatistik Dairesi’nde nihayet iyi işler yapılmaya başlandı 
24’üncü Dünya İşletmecilik Kongresi 
Transit Ticaret Merkezi – Kıbrıs (Cyprus As A Transit Trade Centre) 
TRT modeli özerklik 
Suriye gaz havzası 
Millî Direnme Ekonomisi  
CTP 
BRT’de doğru işler yapılmaya başlandı: Mete Tümerkan’la uğraşmayı bırakınız 
Kıbrıslı Rumların ekonomisi battı 
Dragon çayı, KKTC’nin stratejik konumunu güçlendirecektir 
Barcelona kıyı ötesi (offshore) protokolü 
Kıbrıs patatesi 
İstanbul’dan ekonomi gözlemi 
Amaranta Vadisi’ndeki yabancılara müjde 
Ne kadar ayakları üzerinde duran ekonomi yarattınız ki? 
Kıbrıs doğalgazı açmazda: Sıkıştırılmış doğalgaz revaçta 
Çamlıbel birinci Ekogünü Yerli üretim ve kültürel miras’ın korunması 
Genel Sağlık Sigortası’na geçilecek: GSS Koordinatörü Dr. Aykut Üretici’nin anlattıkları 
Taksiciler çok dertli 
Belediyeler Bütçesi ve Birlik Başkanı’nın feveranı 
Türkiye’de konut satışları 
Lübnan gaz havzası 
Yerli üretim desteklenmeli 
Dolar’ın ateşi düşmüyor 
Nobelli Ekonomist Stiglitz’in yeni önerileri: “İç talebe bağlı büyüme modeline geçilmeli” 
Yunan halkını acaba neler bekliyor? 
Kolej sınavları hakkında okuyucu yorumları 
Bir acayip kolej sınavı 
Yunanistan’daki radikal sol’un zaferi ve ekonomik beklentiler 
Kur ve faiz hareketlerinin 2015 beklentileri 
İstatistiğin önemi 
Turizm örgütü  
Dünya ham petrol fiyatlarını doğru okuyabilmek 
Sağlık Bakanlığı 2014 yılı icraatları 
Gelir eşitsizliğinin bedeli 
Siber Hanım’ın işi zor! 
KKTC’de Euro’ya geçiş mümkün müdür? 
Dünya petrol fiyatları 
Ada ekonomileri için denk bütçe uygun değildir 
Mevduat neden bu kadar hızlı artıyor? 
2015 yılı bütçesi ile reform olmaz 
Emtia, metal ve enerji piyasaları’nda son durum