Prof. Dr. Ata Atun

 

Atalarımızın kaybolan ramazan adetleri

17 June 2015, Wednesday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

“On Bir Ayın Sultanı” Rahmet ayı Ramazan’ın ilk günü de yarın. Oruç tutabilenlerin orucunu Allah kabul etsin. Bugün Yatsı namazından sonra mübarek Ramazan ayının ilk teravih namazı kılınacak. İlk sahuru ise bugünü yarına bağlayan gece yapacağız. Atalarımızın tabiri ile sahur vaktinin bittiği an, beyaz ipliğin siyah iplikten ayırt edilebildiği andır. Diğer bir tanımlama ile de sahur, sabaha karşı doğu ufkunda tan yeri boyunca genişleyerek yayılan dağınık ve enlemesine bir aydınlığın gözle görülebildiği an olan İmsak vaktinde bitiyor.
Tarih kitaplarımı karıştırarak eski ramazan adetlerini derlemeye çalıştım. Atalarımızın nasıl rafine birer insan olduklarını, dinlerine bağlı, mükemmel gelenek ve görenekleri olduğunu görüyoruz biraz araştırınca…
Güzel bir Ramazan adeti olarak “az yiyen melek olur, çok yiyen helak olur”, “az yiyen her gün yer, çok yiyen bir gün yer” gibi vurgulu sözler, hat sanatçılarına yazdırılıp yemek odalarına asılırdı. İftar sofralarında bunu görenler yemede ölçüyü kaçırmaz, doymadan sofradan kalkmayı bilir ve Peygamber Efendimizin (sav) sünnetini de yerine getirmiş olurdu.
Osmanlının en güzel âdetlerinden biri de Akşam Ezanı okununca adı “iftariye” olan hurma ve zemzem’e ilaveten çörek, hoşaf, komposto ve reçel gibi hafif yiyeceklerle orucun açılmasıydı. Oruç iftariye ile açıldıktan sonra akşam namazı kılınır daha sonra da asıl yemek faslı başlardı. Böylece akşama kadar boş duran mide birden tıka basa doldurulmamış olurdu.
Osmanlı’da fakirlerin gözdesi, zengin konakları idi. İsteyen istediği vakit hiç bir davet beklemeden, beğendiği bir konağın kapısını çalıp, “İftara Allah misafiri!” diyebilirdi ve bu asla o dönemde yadırganmazdı. Çünkü bu tür davetsiz misafirler için de ayrı ayrı sofralar hazırlanırdı. Evlerde iftar için 3 ayrı sofra kurulurdu. Birincisi evin beyi ve misafirleri, ikincisi evin hanımı ve misafirleri, üçüncüsü ise evin uşakları, misafirleri ve davetsiz misafirler içindi. Lakin her üç sofradaki yemekler de aynı olurdu. Orta halli ailelerde de yedi akşam komşulara iftar verilirdi.
Ramazanda evsizler, kimsesizler ve yoksullar unutulmaz, onların da iftar ve sahur yemekleri davulcular ve bekçiler eliyle zengin konaklardan gönderilirdi. Hatta ramazan başlamadan dileyen zenginlerin konakları numaralanır, sırası gelen iftarını sahurunu hazırlayıp bekçi veya davulcu vasıtasıyla yoksullara gönderirdi. Ramazanın sahavetinden hayvanlar da nasipsiz kalmaz, iftar ve sahur artıklarından başka, özel olarak kendileri için hazırlanan yiyeceklerden nasiplenirlerdi.
Ramazan’da halk, eşine-dostuna iftar vermeyi büyük bir ibadet kabul eder, misafir ağırlamak için çırpınılırdı. Ramazan boyunca iftar vakitlerinde kapılar açık tutulurdu. Böylece yolda kalan ve ihtiyacı olan herkes istediği eve girer iftar sofrasına dahil olurdu. Bunun için tanıdık olmaya gerek yoktu ve iftar için gelenin kim olduğu da asla sorulmazdı.
Osmanlıdan gelen hoş bir âdet de Zimem defteridir. Bakkal, manav, kasap gibi esnafların tuttuğu borç defteri. Ramazan’da zengin biri bakkala gelir ve zenginliği ölçüsünde “İlk 20 kişinin borcunu hesapla” der ve bu şahısların borcunu öderdi. Bazen de tek bir şahıs tarafından bu borç defteri kapatılırdı. Böylece fakirler borçlarından kurtarılırdı. Burada bir başka letâfet daha vardı ki, o da ne borçlu borcunu kimin ödediğini bilir, ne de ödeyen kimin borcunu ödediğini bilirdi. Böylece ne zenginde gurur, ne fakirde minnet olurdu. Büyük bir incelik gerçekten…
Osmanlı’da Ramazan-ı Şerif’in yaklaşmasından dolayı gerek ekmek, gerekse eşya fiyatlarının inip çıkmaması konusunda devlet tarafından sabit fiyatlar belirleniyor ve belgelerde kayda geçiyordu. Bu çıkan fiyat belgelerine narh defteri deniliyordu. Bu fiyat belgelerini mahalle imamlarının bakkallara iletmeleri emrediliyordu. Bu şekilde Ramazan ayında özellikle gıda maddelerinin fiyatları düşük tutulması ve fakir ailelerin de Ramazan’da rahat alış veriş yapması sağlanırdı…
Teknolojik gelişmeler ve sosyolojik değişim bu güzel adetlerin birçoğunu unutturmuş, bir kısmını da -toplum olarak yozlaştığımızdan- biz unutmayı tercih etmişiz maalesef…

Yazarın Tüm Yazıları
Görüşmeler konusunda manipülasyon mu yapılıyor? 
ABD Nükleer bombalarını geri istiyor 
ABD, Rusya ve Türkiye’deki darbe 
Dört Rum’a bir Türk 
Yalvaçlı olmak 
Rumların hükmü ne kadar 
Rum’un çirkin yüzü 
Rumlar iştaha geldi 
Barış Harekâtı ve adadaşlarımız Rumlar 
15 Temmuz darbesi ve PKK terörü 
Citta Slow Yalvaç’ta yaşamak 
Bir çınar daha göçtü 
Neler olmuş bize (2) 
Neler olmuş bize (1) 
Rumların tek bildiği Türkiye’yi suçlamak 
Rum Mahkemeleri ne kadar güvenilirdir 
Politik dengeler altüst oldu 
Rumların güvendiği dağlar eriyor 
Hıristiyan dünyasındaki İslamofobi 
Yunanistan ve garantiler 
KTBK ve GKK asker sayısını arttırmalı 
Rumların profesyonel ordu hayali 
AB ve TC Koordinasyon Ofisi 
Bankalar yasası ve faiz mağdurları 
ELAM, Rum Ulusal Konseyi’nde   
Rumlarla adadaş olmak böyle bir şey 
Anastasiadis’in sinsi hesapları 
Kırım Tatar’larından ders almalıyız 
Sağcı Rum siyasi partiler 
Rum Siyasi partileri tanımak 
Rum siyasiler 
Rumların yeni Kıbrıs stratejisi (1) 
Rumların Ortak Devlet Rüyası (2) 
Rumların ortak devlet rüyası (1) 
Mülkiyet konusunda Vakıflar Depremi (12) 
Mülkiyet konusunda Vakıflar Depremi (11) 
Mülkiyet konusunda Vakıflar Depremi (10) 
Mülkiyet konusunda Vakıflar Depremi (9) 
Mülkiyet konusunda Vakıflar Depremi (8) 
Mülkiyet konusunda vakıflar depremi (7) 
Mülkiyet konusunda Vakıflar Depremi (6) 
Mülkiyet konusunda vakıflar depremi (5) 
Mülkiyet konusunda Vakıflar Depremi (4) 
Mülkiyet konusunda Vakıflar Depremi (3) 
Mülkiyet Konusunda Vakıflar Depremi (2) 
Mülkiyet konusunda Vakıflar depremi (1) 
Ayrıcalıklı azınlık olmak 
Katil Devlette azınlık olmak (1) 
KKTC’deki paralel yapı (2) 
KKTC’deki paralel yapı (1) 
Rum tarafı kara para ustası (2) 
Rum tarafı karapara ustası (1) 
Aramızdaki saftorikler 
Masada azınlık olmamız mı konuşuluyor? 
Kamuyu tıkayan sistem bir an önce düzeltilmeli 
Sahte rapor ve izinle tatil 
Turizme “Touch down” dokunuşu 
Brüksel’den mesaj var 
Batı’nın çöküşü Türkiye’nin yükselişi (5) 
Batı’nın çöküşü Türkiye’nin yükselişi (4) 
Batı’nın çöküşü Türkiye’nin yükselişi (3) 
Batı’nın çöküşü Türkiye’nin yükselişi (2) 
Batı'nın çöküşü Türkiye'nin yükselişi (1) 
Bu nasıl çözüm süreci 
İran’la ilişkiler değişiyor  
Rumların ABD’deki yenilgisi 
KKTC’de çirkin bir oyun oynanıyor (2) 
KKTC’de çirkin bir oyun oynanıyor (1) 
Kıbrıs’ta insan harası (4) 
Kıbrıs’ta insan harası (3) 
Kıbrıs’ta “insan harası” (2) 
Kıbrıs’ta insan harası (1) 
Makarios’lu anılarım (3) 
Makarios’lu Anılarım (2) 
Makarios’lu anılarım (1) 
Siyasi eşitliğe Rum tepkisi (3) 
Siyasi eşitliğe Rum tepkisi (2) 
Siyasi eşitliğe Rum tepkisi (1) 
Rumun Kıbrıs hayali 
Çözüm ne kadar yakın 
Ülkeye ihanetin elektrikçesi 
Cyprus-On-Road (2) 
Cyprus-On-Road (1) 
Anastasiadis’ten sözde Türkçe jesti (2) 
Anastasiadis’ten sözde Türkçe jesti (1) 
Anadolu suyunun gerçekleri (2) 
Anadolu suyunun gerçekleri (1) 
Beyaz kimlik yanlışlığı 
Rus Patriği ve Osmanlı Azınlıkları 
Hâlâ daha Türk düşmanlığı 
21 Aralık 1963 (9) 
21 Aralık 1963 (8) 
21 Aralık 1963 (7) 
21 Aralık 1963 (6) 
21 Aralık 1963 (5) 
21 Aralık 1963 (4) 
21 Aralık 1963 (3) 
1 Aralık 1963 (2) 
21 Aralık 1963 (1) 
“Evin en öksüzü babalardır” 
Tavizler olursa çözüm yarın olabilir 
Eğitim sistemimiz gözden geçirilmeli 
Rusya iflasa sürükleniyor (2) 
Rusya iflasa sürükleniyor (3) 
Rusya iflasa sürükleniyor (1) 
Su konusunda neler biliyoruz (4) 
Su konusunda neler biliyoruz (3) 
Rusya’nın amacı belli 
Su konusunda neler biliyoruz (2) 
Su konusunda neler biliyoruz (1) 
Kıbrıs Su Çalıştayı 
İz Bırakanlardan: Babam Hakkı Atun (3) 
İz bırakanlardan: Babam Hakkı ATUN (2) 
İz Bırakanlardan: Babam Hakkı Atun (1) 
İz Bırakanlardan: Babam Hakkı Atun (1) 
Mülkiyet sorununu çözme çabaları yoğunlaştı 
Hem suçlu, hem de haklı olmak 
Bazı dairelerin kapatılma zamanı geldi 
Bazı dairelerin kapatılma zamanı geldi 
Öğrencilerin KKTC Hükümetinden beklentileri var 
AB’de azınlıklara her boy kısıtlama 
Resmi dili Türkçe olan 3 ülkedeki seçimler 
Müzakereler 2018’e sarkacak 
Fotos Fotiadis’e Yanıt 
Müzakereler aleyhimize mi gelişiyor 
Arap Baharı Azerbaycan’a mı yöneliyor 
AB’de azınlık olmak 
AB’de azınlık olmak 
Bunca yıl yapamadıklarımız 
Rum anıt açar, biz anıt yıkarız 
Toplu mezarlar yok edilmek mi isteniyor 
Gerçek Kıbrıslı 
Gerçek Kıbrıslı 
Derinya kapısındaki çirkin oyun  
Kıbrıs’ta AB, NATO veya BM Garantisi 
Rumların gerçek Kıbrıs stratejisi 
Sivil Toplum Örgütlerinde ayırımcılık yapmak 
Yol yapmak bu kadar zor mu? 
Yol kesmek 
Hayır ise Ceza var(mış) 
Garantileri sulandırmak 
Garantileri sulandırmak 
Müzakerelerde çirkin tezgah 
Sadece Hristiyan göçmen kabul etmek (2) 
Sadece Hıristiyan göçmen kabul etmek (1) 
Sadece Hıristiyan göçmen kabul etmek (1) 
Mülkiyet konusu tedirgin ediyor 
Kıbrıs’taki gizli işgalciler 
Kıbrıs’taki gizli işgalciler 
Bazı ekonomik tedbirler alınabilir 
Anastasiadis helen milliyetçilerini seçti 
Türkiye’de korkutucu gelişmeler (2) 
Türkiye’de korkutucu gelişmeler (2) 
Türkiye’de korkutucu gelişmeler (1) 
Rum Basını Sahte Haber Üretiyor 
Elektriği kullanan ödeyecek 
Vatandaş elektrik zammına karşı 
“Kesin Yolu” demek kolay 
Müzakerelerde neler oluyor (4) 
Müzakerelerde neler oluyor (3/4) 
Müzakerelerde neler oluyor (1/3) 
Bellapais felaket yaşıyor (2/2) 
Bellapais felaket yaşıyor (1/2) 
Vatandaşlık Yasasını Durdurmak 
Kıbrıs’ın Aslanları ve Fareleri (2/2) 
Kıbrıs’ın Aslanları ve Fareleri (1/2) 
Bayram hatıralarım 
Yunanistan’ı kim batırdı 
KKTC’de insan hakları yerlerde 
Kendi kendimize yeterli miyiz? 
KKTC’dekileri kandıramayan Rum’a koşuyor 
AB müzakerelere katılmaya kararlı  
Vatandaşım olamayan vatandaşlarım (2/3) 
Vatandaşım olamayan vatandaşlarım (2/3) 
Vatandaşım Olamayan Vatandaşlarım (1/3) 
Yaşamımdaki Süleyman Demirel  
Eli öpülesi yaşlılarımız 
AB’ye ne kadar güvenilir  
Vatandaşlık ve yurttaşlık eziyeti 
Suyu belediyeler dağıtırsa 
Garantiler iyi ki vardı 
Derinya Kapısı (2/2) 
Derinya Kapısı (1/2) 
Annan Planı dönemini hatırladım 
Yurttaş Yapmama Yasası 
KKTC Ulaştırma Bakanı’na çağrı-2  
KKTC Ulaştırma Bakanına çağrı-1  
Çözümü isteyen taraf hangisi 
Kaybeden Biz Olduk 
Akıncı’nın işi zor 
41 yıldır büyüyemeyen yavru (5) 
41 yıldır büyüyemeyen yavru (4) 
41 yıldır büyüyemeyen yavru (3) 
41 yıldır büyüyemeyen yavru (2) 
Türkiye’nin garantörlüğünden niye gocunuyorlar 
KKTC’de nöbet değişimi 
Annan Planı kabul edilseydi  
Rum tarafında neler oluyor? 
Yeni bir cumhurbaşkanlığı seçimi 
Ayrımcılık böyle bir şey 
Mersin’deki gümrük duvarı 
Rum Meclisi İnkâr Yasası 
Anastasiadis’in hatalar zinciri  
Hammond’un Kıbrıs ziyareti (2/2) 
Hammond’un Kıbrıs ziyareti (1/2) 
Mare Monte beceriksizliği (2/2) 
Mehmet Altan’ın Kıbrıs yanılgısı (3/3) 
Mehmet Altan’ın Kıbrıs yanılgısı (2/3) 
Mehmet Altan’ın Kıbrıs Yanılgısı (1/3) 
Vatandaşlık uygulaması yanlış yolda (2/2) 
Vatandaşlık uygulaması yanlış yolda (1/2) 
Halkın grevlere desteği yok  
Rum tarafında kaos başlıyor  
Rumlar ipin ucunu kaçırdı  
SUDAK  
Anastasiadis başarısızlığını örtmeye çalışıyor (2/2) 
Anastasiadis başarısızlığını örtmeye çalışıyor (1/2) 
Tutuculuk nereye kadar  
KIB-TEK Batış Yolunda (3/3)  
KIB-TEK Batış Yolunda (2/3)  
KIB-TEK batış yolunda (1/3)  
Ankara izlenimlerim (1/2) 
Yunanistan Savunma Bakanı Uçtu  
Yunan Baharı sona geliyor-2  
Girne’ye köklü değişim gerekli  
Çipras’ın verdiği mesaj açık  
Çipras, AB’de çıbanbaşı olacak 
Vatandaşı sayan ayakta kalır  
Çipras’ın işi zor 
Gaz yok avanta para var 
Uçaklarda yolcu rahatlığı sağlanmalı 
Elektrik fiyatları kandırmacası 
KKTC’de ayrıcalıklı sınıf kaldırılmalı 
Rumlara yaptığımız süreğen katkı  
Rumlar uçakları saklıyor  
Anastasiadis kendisini köşeye sıkıştırdı  
Öldürürsen bir gün öldürülürsün  
Hrisostomos doğruyu ağzından kaçırdı  
Türkiye’nin KKTC girişimleri  
Yeni yıl kavramı  
Petrol fiyatları ve kalitesi 
Başbakan Yorgancıoğlu’na açık çağrı  
Akaryakıt ve elektrik fiyatları düşmeli 
Kumsal katliamı nasıl oldu 
Türk askeri Baf’a mı gitmiş? 
Tembel memura ceza gelmeli (2/3) 
Tembel memura ceza gelmeli (1/2) 
Osmanlıca öğrenmek  
Memur devletinin batışı (2/2)  
Memur devletinin batışı (1/2)  
Zenciler ve beyazlar  
Türk malları kasten istimlak ediliyor  
Polis örgütüne siyaset karıştırmak  
Askerlik değişiklik yasasında oynanan oyun (2/2) 
Askerlik Değişiklik Yasası’nda oynanan oyun (1/2) 
Türk Dünyası Medya Forumu (2/2) 
Türk Dünyası Medya Formu (1/2) 
İşler istendiği gibi gitmiyor  
KKTC üniversitelerinin fikir babası 
Aklın ve ilmin yolu bir  
Rumların aklındaki harita 
Yıkılan doğalgaz hayali  
Rumların yanlış stratejisi (4/4)  
Rumların yanlış stratejisi (3/4)  
Rumların yanlış stratejisi (2/3)  
Rumların yanlış stratejisi (1/4)  
Pile’de Rumların yanlış uygulaması (2/2) 
Rumların alacakları önlemler  
Petroldeki düşüş yapay  
Halk grevlerden bıkmış  
Bizim kaçırdığımız fırsatı Rumlar yakaladı  
Anastasiadis ve Makarios 
‘Huzur Evi’ yürekler acısı 
IŞİD mi, Esad mı?  
AB'nin çifte standardı  
Rum AP milletvekili sapıttı  
Rusya-AB-Doğalgaz üçgeni  
Rum siyasiler arasındaki zıtlaşmalar  
Rumlar Eide'yi işletmişler 
Kıbrıslı Rumların yeni stratejisi 
BM'nin Kıbrıs görüşü değişiyor mu?  
Rumlar ezeli hedeflerine ulaşmış  
Lapta-Girne minibüsleri  
İntiharların ne kadarı önlenebilir 
Rumların Kıbrıs konusuna bakışı 
Batı medyasının yeni manipülasyonu  
Vasiliu hikaye anlatıyor  
KKTC'nin Bıktıran Bürokrasisi (7-Son) 
KKTC'nin Bıktıran Bürokrasisi (6) 
KKTC'nin Bıktıran Bürokrasisi (5) 
KKTC'nin bıktıran bürokrasisi (4) 
KKTC'nin bıktıran bürokrasisi (3) 
KKTC'nin bıktıran bürokrasisi (2/2) 
KKTC'nin bıktıran bürokrasisi (1/2) 
Rumlara güvenmek 
Rum ekonomisi batma yolunda 
Papa'nın çifte standardı  
Rum-Yunan Ortak Politikası (2/2) 
Rum-Yunan Ortak Politikası (1/2) 
BM Güvenlik Konseyi’nin UNFICYP Raporu  
AB'nin Kıbrıs garantörlüğü 
Söyleyene değil söyletene bakmak lazım  
T.C. Lefkoşa Büyükelçiliği (3)  
T.C. Lefkoşa Büyükelçiliği (2/3)  
T.C. Lefkoşa Büyükelçiliği (1/3) 
Rumların tehdidi artmaya başladı  
NATO, Türkiye ve Kıbrıs  
Anastasiadis'in güven yaratıcı önerileri 
Görevden istifa ederim  
Rumların gerçek yüzü 
Yeni geçiş kapıları talebi 
Büyük partiler doğurgandır  
Dünya değişim sürecine mi giriyor  
AB’de değişim 
IŞİD kim ve ne yapmak istiyor (2) 
IŞİD kim ve ne yapmak istiyor (1) 
Tarihin tekrarı 
Ortadoğu’da Tsunami 
AP Seçimlerinin Verdiği Mesaj (2/3) 
AP Seçimlerinin Verdiği Mesaj (1/3) 
ABD, Rusya ve Kıbrıs Rum Cumhuriyeti (2) 
ABD, Rusya ve Kıbrıs Rum Cumhuriyeti (1) 
Müzakereler nasıl gidiyor 
Anastasiadis görüşmemek için görüşüyor 
Kimin eli Rumların boğazında 
TMK'ya başvuruları azaltmayı kim başardı 
Rumları tanımak ayrıcalıktır 
Biden’in çantasında ne var (2/2) 
Biden'in çantasında ne var (1/2) 
ABD'nin 2. adamının Kıbrıs ziyareti 
AB’nin aracılığı kabul edilemez 
AİHM’nin yüzkarası kararı 
Doğru söyleyeni kovarlar 
Büyük Ermenistan Ülküsü 
Benim çıkarım mı öncelikli devletinki mi?  
Felç edilmiş KKTC 
Bir polisin anlattıkları 
Annan Planı bizi nelerden kurtardı? 
Eroğlu'nun Ban'la görüşmesi 
Eşitliğe inanmak 
Almadan vermek 
Doğalgaz planları değişiyor 
KKTC-TC Gümrük Birliği Antlaşması (2) 
KKTC-TC Gümrük Birliği Antlaşması (1) 
Maraş konusunun perde arkası 
Rumların Maraş beklentileri  
Maraş'a ilgi yoğunlaştı 
Doğalgaz nereye koşuyor 
20 Nisan önemli bir gün 
Rum tarafındaki taş ocakları 
Doğalgaz Türkiye'den AB'ye gidecek 
ABD elçisinin öngörüsü 
Halkın desteklediği kararlar uzun vadelidir 
Dini liderler ve barış yolu 
Medya ve hapis cezası 
Beyaz Saray ve KKTC 
Vicdani ret ve cezaevi 
Soğuk savaş kapıda 
Ukrayna ve Kıbrıs 
Türkiye'nin Garantörlüğü AB'ye taşındı (2/2) 
Türkiye'nin garantörlüğü AB'ye taşındı (1/2) 
Ankara, Atina ve Lefkoşa’daki görüşmeler (2/2) 
Ankara, Atina ve Lefkoşa'daki görüşmeler (1/2) 
Türkiye'nin Kıbrıs'taki tavizi 
Ortak metin ne diyor? 
Rum siyasileri tanımak (8/9) 7. bölümün devamı... 
Rum Siyasileri Tanımak (6/9) 
Rum siyasileri tanımak (5/9) 
Rum siyasileri tanımak (4/9) 
Rum Siyasileri Tanımak (3/9)  
Rum siyasileri tanımak (2/9)  
Rum Siyasileri Tanımak (1/9) 
Rumların mülkiyet korkusu 
Yunanistan'ın AB Başkanlığı 
Türkiye'yi tanıyor muyuz? (7/7) 
Türkiye'yi tanıyor muyuz (6/7) 
Türkiye'yi tanıyor muyuz (5/7) 
Türkiye’yi tanıyor muyuz (4/7) 
Türkiye’yi tanıyor muyuz (3/7) 
Türkiye'yi tanıyor muyuz (2) 
Rumların silahları 
Rumların Egemenlik Israrı (2/2) 
Rumların egemenlik ısrarı (1/2) 
Müzakereler Plana Doğrumu Gidiyor (3/3) 
Müzakereler plana doğru mu gidiyor (1/3) 
Askerlik nasıl kısalır 
Kathimerini'deki yazım (2/3) 
Anastasiades’in yeni stratejisi