Prof. Dr. Vedat Yorucu

 

Amerika faizi artırmadı...Dolar şimdi ne olacak?

19 June 2015, Friday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

17 Haziran akşamı, dünyanın gözü kulağı Amerikan Merkez Bankası Başkanı Janet Yellen’in yapacağı açıklamaya kilitlenmişti. Bütün beklentiler, Amerika Merkez Bankası’nın faizi arttırması halinde Dolar’ın diğer para birimleri karşısında değer kazanacağı yönündeydi.

Hatta Dolar, diğer para birimleri karşısında önceden ortaya çıkan belirsizlik nedeniyle peşinen fiyatlanmıştı; yani değeri zaten spekülatif olarak yükseltilmişti. Eğer faiz artışı kararı çıkmış olsaydı, bugün bu artış daha da devam edecekti. Bir diğer beklenti de, henüz Amerikan ekonomisi ile ilgili makroekonomik göstergelerin istenen düzeyde olmayışı, bunun sonucunda da faiz artırımının daha ileri bir tarihe ötelenişi idi. İkinci beklenti gerçek oldu ve Amerika Merkez Bankası faiz artırımını şimdilik ileri bir tarihe erteledi.

***

Bu kararın arkasında Amerika Merkez Bankası Para Kurulu’nun yaptığı başka hesaplar da elbette vardır. Bildiğiniz gibi, Dolar dünyanın en çok rağbet ettiği para birimidir. Dünya emtia ve petrol fiyatları Dolar üzerinden fiyatlanmaktadır. Hemen hemen dünya devletlerinin yüzde doksanı, Merkez Bankalarındaki para rezervlerini nakit olarak Dolar ve Dolar endeksli hazine bonosu olarak tutmaktadır. Örneğin sadece Çin’in rezervlerinde 3 trilyon Dolar’ın üzerinde bir kaynak vardır. Dolar’ın değerlenen bir para birimi olması, rezervi fazla olan ülkenin işine gelmekte, rezervi düşük olan ülkenin de aleyhine bir durum yaratmaktadır. Mesela Türkiye ekonomisinde kur atışlarını kontrol etmek için, TC Merkez Bankası’nın kullandığı enstrümanlardan bir tanesi de, elindeki Dolar rezervi ile piyasalara Dolar satıp kuru bir miktar düşürmektir. Tabii ki bu elindeki enstrümanlarından sadece bir tanesidir. Elbette başka enstrümanları da kullanarak kurlara müdahale edebilmektedir. Yine de yüksek miktarda Dolar rezervine sahip olmak, o ülkenin pozisyonunun güçlü olmasını sağlıyor.

***

Avrupa ekonomisinde de durumlar maalesef hiç iyi gitmiyor. Avrupa ekonomisinin en büyük baş ağrısı Yunanistan’dır. Yunanistan bir AB üyesi ve Avro Kullanım Alanının (Eurozone) içinde olan bir devlettir. Yunanistan’ın Avrupa Merkez Bankası’ndan ve IMF’den aldığı borçların geri ödeme süreleri gelmiştir. Ancak Yunanistan bu borçları ödemeyi ertelemek istemektedir. Bu da Euro’nun Dolar karşısında güç kaybetmesine neden olmaktadır. Oysa Yunanistan ekonomisi düzelebilse ve AB’nin ortalama ekonomik büyüme oranında artışlar görülebilse, Euro değer kazanmaya başlayabilecektir. Mevcut durum hem Euro’nun değer artışına mani olmakta, hem de güçlü AB ülkesi Almanya’nın Avrupa ekonomisi içindeki hakimiyetine baş ağrısı yaratmaktadır.

***

Bir tarafta İngiltere’nin AB üyeliğinde kalıp kalmayacağı yönünde referanduma gideceğini açıklaması ve bunu AB ile yaptığı görüşmelerde pazarlık konusu yapması, bir diğer tarafta da Yunanistan’ın IMF’ye olan borcunu 30 Hazirana kadar ödemeyi reddetmesi ve temrrüte (batık ülke) düşmesi halinde,  Euro’nun Dolar karşısında alacağı durumun belirsizliğidir? İşte bu ikilem içersinde, Amerika Merkez Bankası’nın Avrupa’daki gelişmeleri bekleyip görelim ve ona göre pozisyon belirleyelim dediğini düşünüyorum. Tabii ki bu sadece dış gelişmelerle ilgili olarak Amerika Merkez Bankasının ihtiyatlı iyimserlik davranışıdır. Amerika’nın kendi iç sorunları ve
kendi ekonomisinin yakın bir zamanda göstereceği performansı da, Amerika’da faiz artırımında dikkate alacağı diğer hususlardır.

***

Peki bundan sonra neler olacaktır? Bu sorunun cevabını vermezden önce, Amerika’da Eylül ayına kadar geçecek dönemde, ekonomik büyüme, endüstri gelişim endeksi ve işsizlik oranındaki gelişmeler izlenecektir. Eğer koşullar uygun olursa, bir miktar faiz artırımı Eylül’de olabilir.
Eğer ikinci ve üçüncü çeyrekle ilgili gelişmeler pek olumlu olmazsa, faiz artırımı için en iyimser tarih, Aralık 2015 olacaktır. Türkiye ekonomisindeki gelişmeler de, oluşması muhtemel koalisyon modellerine göre gelişme gösterecektir. Eğer yakın bir zamanda koalisyon hükümeti kurulur ve iş dünyasından destek görürse, hedeflenen enflasyon, büyüme ve işsizlik oranlarında şaşma olmaz, Dolar olduğu yerlerde seyretmeye devam eder, ya da dönem dönem düşer, azar azar yükselir. Eğer hükümet kurma yönünde sıkıntılar yaşanırsa, TL’nin hızlı değer kaybı devam edecektir. Görünen resim şimdilik bu kadarla sınırlıdır.

Yazarın Tüm Yazıları
Dış ticaret gelişmeleri (2016 Ocak-Mayıs) 
KKTC Merkez Bankası 2016 yılı ikinci çeyreği bülteni: Bütçe gelişmeleri 
Türk akımı doğalgaz boru hattı hayat buluyor 
Amerikan Merkez Bankası ışığı yaktı: Eylül’de faizleri arttıracak gibi 
Devlet Planlama örgütü bilgilendirdi: Poly Peck PLC’yi hatırlattı       
Kıbrıs’ta genel sağlık sigortası tamam 
Sterlin neden düştü? 
Esnaf ile alay mı ediliyor? 
Türk Hava Limanları’nda iç hatlara yönlendirilmemizin ekonomik zararları 
Türkiye’deki yabancılar 420 milyon dolarlık bonoyu sattı 
Olağanüstü Hal ilanı Türkiye Ekonomisine nasıl etki eder? 
Askeri darbe girişiminin ekonomik sonuçları 
Güney Kıbrıs Ekonomisi’nde sevinç           
Borsalarda ve kambiyo piyasalarında son durum 
Düşünce Taslağı: Sosyo-ekonomik – politik(2/2) 
Sosyo - ekonomik - politik  (1/2) 
Bayram yerleri    
İsrail ve Rusya ile normalleşen ilişkilerin ekonomik faydaları 
İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar 
Genel Gıda ve Yem Yasası neden yürürlüğe sokulmuyor? 
Küçük esnaf ve zanaatkârlar dertli: Mali desteğe ihtiyaç var 
Brexit Gerçekleşirse Sterlin’in dümeni kopmaz 
23 Nisan İlkokulu neden başarılı? Kolej sınavlarında önemli başarı 
2016-2018 Yapısal Dönüşüm Programı’nda yüksek öğretimin yeri 
Alo Alo!......Telefon 
Ekonomik protokol neden sessiz sedasız imzalandı? Telefon ve elektrik satılacak mı? 
İşadamı, KKTC’ye neden yatırım yapmaz? 
Seyrüsefer harçları konulu yazıma gelen okuyucu yorumları 
Bakan Serdar Denktaş’a: 
Avrasya Araştırmaları Enstitüsü ve Kazakistan Kongresi’nden çıkardığım sonuçlar 
Kazakistan’da uluslararası ekonomi, finans ve enerji kongresi 
Dünya Borsaları’ndaki düşüşlere dikkat 
ODTÜ Enerji Konferansı’ndan anekdotlar 
Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği Konferansı 
UBP-DP hükümet programı – (3): Ekonomi ve özelleştirmeler olumsuz, enerji ve hidrokarbonlar olumlu 
UBP-DP hükümet programı -2 
UBP-DP hükümet programı (1) 
Amerika çözümü finanse edecek-miş !!! 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 yılı raporu 
Arif Feridun – “Yazgı” 
Kıbrıs ekonomi zirvesi yazılarıma gelen okuyucu mektubu 
CTP-UBP hükümeti, gerçekleri bal gibi biliyordu 
Sanat ile ekonominin arakesitinde bir yıldız: İlde Atik 
DPÖ’ye dikkat ediniz 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (3/3) 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (2/3) 
Kıbrıs ekonomi zirvesi (1/3) 
Hani turizm örgütü nerede? 
Dış ticaret bilançosu ne durumda? 
DAÜ’de, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz hidrokarbon konulu konferans 
KKTC’deki bütçe gelişmeleri 
Parasal ve finansal gelişmeler (2015 IV. Çeyrek Bülteni) 
KKTC’de kara para aklanıyor mu? Maliye Bakanı Özgür’e düşen yükümlülükler 
Ercan Havalimanı’na neden 11 milyon dolar? 
Kat sınırı emirnamesi işe yarar mı? 
Brüt krediler’de ki düşüşe dikkat ediniz 
Türkiye angajman kurallarını uyguluyor 
Görüşme süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk ekonomisi raporu hakkında 
Yerel sanatçılara da yer verilsin 
Hükümet düğümünü atacak olan da, bozacak olan da Kıb-Tek olacaktır 
Kürt Amerikan Enerji Koridoru: Hatay’a dikkat ediniz 
Radar Reşat’ın KKTC ekonomisine bakışı 
Yükselen ekonomilerin hepsi zorda 
KIB-TEK, vatandaşı tiftikliyor 
Güney Kıbrıs ekonomisi ne durumda? 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (2/2) 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (1/2) 
Halkın Partisi’nin ekonomik vizyonu 
2016’da bizleri nasıl bir ekonomi bekliyor? 
Sosyal güvenlik sistemi battı  
Sosyal Güvenlik ağı güçlendirilip genişletilmelidir 
Emeklilik sistemini düzeltmenin tek yolu iradedir 
İsrail-Türkiye yakınlaşmasının temeli doğalgaz 
Kumarhanelerin ekonomik faydası artık tartışılır oldu 
Amerika Merkez Bankası ve faiz artışı beklentisi  
Doğalgaz ittifakı, görüşmelere zarar verir 
Akdeniz enerji halkası 
Kıbrıs Türk Turizm Örgütü ne zaman? 
Türk Rus gerginliği ve olası ekonomik sonuçları 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim (3 - son) 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim-(2) 
Böyle bütçe mi olur?  
Program olumlu ve desteklenmeli 
2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -3 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -2 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -1 
Orta vadeli program 
Euro’ya geçmek mümkün mü? 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Şeytanca alınan karar: KIBTEK’in görev zararları halka ödettirilecek 
Yeni bir faiz yasasına ihtiyaç vardır 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası bir çözüm sonrası, muhtemel ekonomik endişelerim 
Direk ticaret tüzüğü olmadı Çözüm bize ne kazandırır? 
ASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ BİR OKUYUCU MEKTUBU 
CTP hizaya geldi!!! 
Eğitimdeki sorunların temeli irade ve ekonomik çıkmazdır 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
Kıbrıs’ın havası da, ekonomisi de toz duman içinde 
B20 Zirvesi ve Ankara 
Dış ticaretimiz ne durumda 
Bütçe gelişmeleri 
Eylül’de fedfaiz’i artırır mı? 
FED Eylül’de faiz’i artırır mı? 
Dümeni kopan Türkiye ekonomisi 
Çin Devalüasyona gitti: Dolar ve Euro’nun durumu 
Güney Kıbrıs’ın ekonomik durumu 
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Doğalgaz Ticareti’ndeki önemi 
Doğalgaz piyasasına Avrupa’dan bakınca 
Döviz dalga dalga 
Güney Enerji Koridoru’nda enerji denklemi değişti 
CTP-UBP koalisyonu hükümet programı  
Yeni kabine 
Avrupa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazına göz dikti 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 Yılı Birinci Çeyreği Bülteni  
Yunanistan’daki radikal sol, çok erken çark etti 
“Su Yönetimi Projesi” başlıklı yazıma, eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Kemal Deniz cevap verdi 
Amerika Merkez Bankası Faiz’i artırır mı? 
Su yönetimi projesi 
Döviz şimdi ne olacak? 
İstatistik Dairesi’nde nihayet iyi işler yapılmaya başlandı 
24’üncü Dünya İşletmecilik Kongresi 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi’nde ekonomik entegrasyon irdelendi 
Transit Ticaret Merkezi – Kıbrıs (Cyprus As A Transit Trade Centre) 
TRT modeli özerklik 
Suriye gaz havzası 
Millî Direnme Ekonomisi  
CTP 
BRT’de doğru işler yapılmaya başlandı: Mete Tümerkan’la uğraşmayı bırakınız 
Kıbrıslı Rumların ekonomisi battı 
Dragon çayı, KKTC’nin stratejik konumunu güçlendirecektir 
Barcelona kıyı ötesi (offshore) protokolü 
Kıbrıs patatesi 
İstanbul’dan ekonomi gözlemi 
Amaranta Vadisi’ndeki yabancılara müjde 
Ne kadar ayakları üzerinde duran ekonomi yarattınız ki? 
Kıbrıs doğalgazı açmazda: Sıkıştırılmış doğalgaz revaçta 
Çamlıbel birinci Ekogünü Yerli üretim ve kültürel miras’ın korunması 
Genel Sağlık Sigortası’na geçilecek: GSS Koordinatörü Dr. Aykut Üretici’nin anlattıkları 
Taksiciler çok dertli 
Belediyeler Bütçesi ve Birlik Başkanı’nın feveranı 
Türkiye’de konut satışları 
Lübnan gaz havzası 
Yerli üretim desteklenmeli 
Dolar’ın ateşi düşmüyor 
Nobelli Ekonomist Stiglitz’in yeni önerileri: “İç talebe bağlı büyüme modeline geçilmeli” 
Yunan halkını acaba neler bekliyor? 
Kolej sınavları hakkında okuyucu yorumları 
Bir acayip kolej sınavı 
Yunanistan’daki radikal sol’un zaferi ve ekonomik beklentiler 
Kur ve faiz hareketlerinin 2015 beklentileri 
İstatistiğin önemi 
Turizm örgütü  
Dünya ham petrol fiyatlarını doğru okuyabilmek 
Sağlık Bakanlığı 2014 yılı icraatları 
Gelir eşitsizliğinin bedeli 
Siber Hanım’ın işi zor! 
KKTC’de Euro’ya geçiş mümkün müdür? 
Dünya petrol fiyatları 
Ada ekonomileri için denk bütçe uygun değildir 
Mevduat neden bu kadar hızlı artıyor? 
2015 yılı bütçesi ile reform olmaz 
Emtia, metal ve enerji piyasaları’nda son durum