Derviş Deniz

 

Mülkler konusu ve güncel sorun döviz kurları

03 August 2015, Monday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Güncel olarak geçtiğimiz haftada en çok konuşulan iki konu, Kıbrıs’ta bulunacak bir çözümde mülk sorununun nasıl çözümleneceği, diğeri de dövizdeki artışın hızlanması olmuştur. Her iki konu da insanlarımızın ekonomik durumlarını yakından ilgilendirmektedir.

Kıbrıs’ta bulunacak bir çözümün bana göre en karmaşık konularından biri de mülk konusudur. Gerek Kıbrıs’ın güneyinde gerekse kuzeyinde yaşayan insanlar 1974 yılında terk ettikleri mülklerinin nasıl bir çözümle kesinlik kazanacağının merakı içerisindedirler. Bugünlerde gazetelerde yayınlanan haberlerde yer alan resmi olmayan bilgiler dışında resmi olarak bu konudaki görüşler henüz taraflar tarafından kamuoyunun bilgisine getirilmemiştir. Bu nedenle mülk konusunda varılan bir anlaşma olmadığından kesinleşmemiş bir konuda detaylı fikir ileri sürmek doğru olmaz.

Mülk konusunda resmi bir açıklama olmaması dolayısı ile bize düşen, spekülatif haberler üzerine yorum yapmak yerine mevcut durumun ekonomik açıdan bir analizini yapmaktır.

1974 Temmuz’u sonrasında Kıbrıslı Türkler ve Rumların adanın kuzey ve güneyine yerleşmeleri dolayısı ile terk etmek zorunda kaldıkları mülkler yıllarca her iki toplum bireyleri için geçici olarak kaybedilmiş mülkler
olarak kabul edilmiştir. Kıbrıs’ın kuzeyinde Rumlardan kalan mülklerin tapusunun KKTC tarafından kişilere verilmiş olması dolayısı ile bunun kesin bir sonuç olduğunu ve güneyde bırakılan mülklerin de Rumlara kalacağını kabullenen çok sayıda insan vardır. Ancak Rum mülklerinin tapusunu almalarına rağmen Kıbrıs'ın güneyindeki mülklerinin hala kendilerinin olduğunu da söyleyen bir yığın insan da bulmak mümkündür.
Hatta Kıbrıs’ın güneyindeki mallar için kuzeyde aldıklarından feragat edecek çok sayıda da insan vardır.

Kıbrıs’ın güneyindeki Kıbrıs Rum yönetimi Kıbrıs’ın kuzeyinde uygulananlardan farklı olarak Kıbrıslı Türklerin güneyde bıraktıkları mülkler için kullanıcılara tapu vermemiştir. Ancak tapu vermemiş olması Kıbrıs Rum Yönetimi’nin Kıbrıslı Türklere ait mülkleri keyfi olarak kullanmadığını anlatmamaktadır. Nitekim Kıbrıs’ın güneyindeki Kıbrıslı Türklere ait bir yığın mülk zorunluluk gösterilerek istimlak edilmiş veya içerisine inşaat yapılması için izin verilmiştir. İki taraf arasındaki fark birinin göstere göstere diğerinin de saklayarak mülkleri başkaları üzerine geçirmiş olmalarıdır.

Kıbrıs’ta bulunacak bir çözümde her iki tarafta da bırakılmış mülklerin iadesi söz konusu olmadığı durumlarda ki büyük ölçüde iadesinin olmayacağını tahmin ediyorum, tazmin edilecek mülklerin bedelini kim ödeyeceği konusu bence en önemli konulardan birisidir.

Söz konusu tazminatların bedeli çok büyük bir miktardır ve bu miktarı Kıbrıs’ta yaşayan Türk ve Rumlar dışındakiler ödeme mecburiyetinde değildir. Böyle olunca da ortaya çıkacak milyarlarca Euro bedelindeki mülk tazminatının muhatabı toplumun bütünü mü yoksa kullanıcılar mı olacağı önemli bir sorudur. Yıllardır adanın kuzeyinde mülk dağıtımı konusunda yaşanan adaletsizliğin ortadan kaldırılmasını sağlayacak en önemli önlem, gerek kuzeyde gerekse güneyde alınan mülklerin kullanıcılarının bireysel olarak tazminatları ödemesidir.

Bu tazminatın ödenmesinde kullanıcının mülke yaptığı yatırım ve iyileştirmenin de dikkate alınması şarttır. Bir de Kıbrıs’ın kuzeyinde devletin verdiği tapunun ilk sahibinden mülkü satın alanların hakları da dikkate alınmalı, tazminat ödemelerinde mülkü satın alan yerine ilk tapu sahibi sorumlu tutulmalıdır.

Yukarıda da belirttiğim şekilde her iki tarafta bırakılan mülklerin toplumların bütünü tarafından karşılanması doğru bir hareket  değildir.
Böyle yapıldığı takdirde yıllarca Rum mülklerinden hiçbir hak elde edemeyenler, toplumun ödemek zorunda bırakılacağı  tazminata kaynak teşkil edecek vergiyi haksız olarak ödemek zorunda kalacaklardır. Neticede bazı
kişilerin dediği gibi “Bu bir savaştır, bunun kazananı da olur kaybedeni de” mantığı ile adaletsizlik daha da pekiştirilmiş olacaktır.

Kıbrıs’taki mülk sorunun çözümü ekonomik açıdan hem kuzeyde hem de güneyde büyük bir ekonomik gelişme sağlayacaktır. Bu konuda yapılacak çalışmalarda çok önemli faktörler büyük sıkıntılar yaratsa da çözülmesi halinde yaratılacak imkanlar çok büyük olacaktır.

KKTC’de halkın bu yıl en çok konuştuğu konu döviz kurlarındaki artış olmuştur. Bu konuda geçmiş yazılarımda da belirttiğim gibi Kıbrıs’ın kuzeyinde Türk Lirası kullanır olmamız, bizlere paranın yabancı paralara karşı değerine müdahale etme hakkı tanımamaktadır. Bu hak Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’ndadır. Türkiye ekonomisindeki gelişmeler Türk Lirası’nın yabancı paralar karşısındaki değerini etkilemektedir. Bunun dışında Türkiye’nin döviz borçları da kurlar üzerinde etkili olmaktadır.

Son yıllarda Türkiye iş sahiplerinin döviz borçlanmaları büyük ölçüde artmıştır. Bu borçlanmalardaki artış oranı Gayri Safi Milli Hasıla’nın artış oranının üstünde olduğu müddetçe Türk Lirası’nın yabancı paralar
karşısındaki kırılganlığı artmaktadır. Bu nedenle Türkiye ekonomisindeki pozitif gelişmelerin döviz kurlarına istikrar getirmesi olasıdır. Ancak Türkiye’nin mücadele etmek zorunda kaldığı terörizm ile ülke ekonomisinin
pozitif etkilenmesi olasılığı yoktur. Bu nedenle de döviz kurlarındaki dalgalanmanın bir süre daha devam edeceğini söyleyebiliriz.

KKTC’de yaşayan bizler, Türkiye’nin ekonomik açıdan güçlü olmasının her yönden faydasını görmekteyiz. Bu döviz kurları için de geçerlidir. Ancak hükümetlerimiz ekonomideki büyümeyi döviz kur artışı üzerine çıkaramazsa biz Türkiye’den daha fazla döviz kur artışlarından etkileneceğiz.

 

Yazarın Tüm Yazıları
G20 toplantısında hedefler 
Güncel 
Önümüzdeki aylarda vatandaşın ekonomik şartlarında kötüleşme olur mu? 
Toplumdaki özgüven eksikliği ekonomik atılımları da etkilemektedir 
Önümüzdeki aylarda ekonomide neler bekleniyor? 
Yabancı yatırım ama nasıl? 
Brexit sonrası Avrupa Birliği 
Brexit büyük hata 
Türkiye ekonomisinin durumu KKTC için çok önemli 
KKTC pahalılık yaratmada gelir düzeyine göre dünyada bir numara 
Ekonomik protokol maddeleri ve su anlaşması geciken icraatların sonucu 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (5) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (4) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (3) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (3) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (2) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması 
Yatırım ortamının iyileştirilmesi 
KKTC ile TC arasındaki ekonomik protokoller 
Terörizmin hedeflerinden biri ekonomik yıkım 
Önümüzdeki 15 yıl içerisinde en önemli sorun sürdürülebilir insan yaşamı 
Ekonomiye bir de yurt dışından bakmak 
Tüketim toplumu ve sosyal bozulma 
KKTC’de su krizi dünyada ekonomik durgunluk tehlikesi 
Devlet adamlığı, klasik anlamda işadamlığı ve fırsatçılık 
Göç dalgası, fakirlik ve yardım 
Gelir dağılımındaki aşırı farklılıklar sosyal krizler doğurabilir 
Planlama 
Rum Maliye Bakanı’nın Kıbrıs Türk ekonomisi ile ilgili sözleri 
2016’da neler bekleniyor? 
Siyah kuğuların uçuşu 
Siyasette ekonominin bütününü görmek 
Bugünlerde ekonomik hayatımız nasıl görünüyor 
Vergide zarar gösteren kişi veya kurumlar neden zarar gösteriyor 
Kıbrıs’ta toplumların uzlaşacağı ortak bir ekonomik yapı mı, etnik bir ekonomik yapı mı? 
Terör, ekonomik hayatın en büyük risklerinden biridir 
Hükümetler şeffaf muhasebe sistemine geçmeye başladılar 
Ortadoğu’da yaşananların ne olduğunu Avrupa şimdi anlamaya başladı. Ya biz? 
Dünya sınırları olmayan pazara dönüşüyor 
Bir ülkenin ekonomisindeki büyüme kişilerin refah seviyesine yansımazsa 
Söz su yönetiminden açılınca 
Görüşmeler iç siyaset ve döviz kurları 
Ayakları üzerinde duran bir ülke 
Vergi yasa ve uygulamaları vergi kaçaklarını teşvik etmemeli 
Ticaret Odası genel kurulunda konuşulanlar 
Ticaret Odası genel kurulunda konuşulanlar 
Kuzey Kıbrıs’ta bağımsız denetçiliğin durumu 
Bağımsız denetim 
Ortadoğu değişimler bölgesi 
Bağımsız Denetci – Mali Müşavir – Muhasebeci 
DÜNYA ENERJİ KAVGALARI 
Kıbrıslıların kendilerine ait varlıkları yönetmesi 
G 20 ve uluslararası ticaret hizmet ve finansmanda vergi kaçağı 
Avrupa bankaları stres testi 
Avrupa bankaları stres testi 
Ortadoğu’da yaşamak 
Ekonomide daralma var mı? 
Ekonomik çıkarlar ülkeler ve insanlar 
Yeni dünya düzeni 
Şirketler yasasında artık değişim zamanı 
Siyasi gelişmeler ve ekonomi 
Siyasi çözümsüzlüğün ekonomik maliyeti 
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının önemi 
Ortadoğu ve bitmeyen çıkar kavgası 
İçinde bulunduğumuz bölgede ekonomik istikrar için büyük sorumluluk gerekir 
Avrupa Parlamentosu seçimleri bize ne mesaj veriyor? 
Hedefi olmayanların gelecek kaygısı büyük olur 
2014’ün ilk çeyreğinde dünya ve KKTC ekonomisi nerede? 
Kıbrıs sorunun çözümünde ekonomi 
Yatırımlar açısından Kıbrıs’’ta çözüm neden önemli 
Para akışındaki durgunluk mali tedbirlerle aşılabilir mi? 
Kayıt Dışı Ekonomi 
Uluslararası Kriz Grubu’nun Kıbrıs raporunun ekonomik yönü 
Kara Para ile Mücadele ve KKTC 
Tanınma veya Tanınmama ile dünya gerçekleri 
Günlük olaylarla uğraşırken 2014 Yılında olabileceklerin hesabını iyi yapmalıyız 
Kıbrıs sorunu ile ilgili hareketlenme ve ekonomi