Prof. Dr. Vedat Yorucu

 

FED Eylül’de faiz’i artırır mı?

28 August 2015, Friday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Döviz dalga dalga her geçen gün katlanarak artmaya devam etmektedir. Nerede o güçlü TC Merkez Bankası? Nerede o krizlerden etkilenmeyen AKP Hükümeti? Nerede o güçlü Türkiye ekonomisi? AKP’nin tek başına iktidar olamaması ve hükümet kurma başarısızlığı, mal ve hizmet fiyatlarını iyice arttırmıştır. Dövize endeksli ne varsa, iğneden ipliğe pahalılanmıştır. Emlak piyasası tamamen durmuştur. Pek yakında yeni bir emlak balonu da Türkiye’de patlayacaktır. Turizmde beklenen gelişme, terör, askeri çatışma ve Rusya ekonomisindeki kriz yüzünden maalesef beklenen gelişmeyi gösterememiştir. Ortadoğu’da da ekonomik daralma halen devam etmektedir. Düşen akaryakıt fiyatları nedeniyle Suudi Arabistan, Kuweit ve Katar da ekonomik sıkıntı baş göstermiştir. Ortadoğu’dan Türkiye’ye sıcak para girişi (petro dolar) durmuştur. Hatta geri çıkış başlamıştır. Rezervler azalmaya başladığından, TC Merkez Bankası ekonomiye müdahalede korkak davranmaktadır. Ne yeni faiz artışı öngörebilmekte, ne de piyasalara yeteri miktarda dolar satabilmektedir. Türkiye ekonomisi üzerinde olumsuz etkiler kesintisiz devam etmektedir. Borsa endeksi 90 binlerden 70 binli rakamlara gerilemiştir. Euro 3.30, Dolar 3.0, Sterlin de 4.65 TL’yi görmüştür. Bu yazı yayına girdiği gün, kurlar daha da artmış olabilir. Aradan geçen 6 aylık dönemde ithal malların fiyatlarında önemli artışlar olduğunu zaten gözlemliyoruz. Belli ki enflasyon artışına bağlı bozulan fiyat istikrarından, şimdiki AKP kurmayları da oldukça rahatsızdır. AKP ekonomi kurmayları yanında, TC Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı da, bu durumdan oldukça tedirgindir. 1 Kasım 2015 tarihinde, bu gerçeklerle erken seçime gitmiş olacağız. İktidar Partisi AKP, bu durumdan oldukça endişelidir. Telaş başlamıştır.
***
Her geçen gün yükselen kur baskıları, beklenilenin çok altında gerçekleşen büyüme oranı, Euro bölgesinin ve Avrupa ekonomisinin halen düze çıkamaması, ister istemez Türkiye’nin Avrupa ile olan ticaretini de olumsuz etkilemektedir. Rusya’nın ve Ortadoğu’nun yaşadığı ekonomik kriz, hızla düşen doğalgaz ve petrol fiyatları, Rus ve Arap turistlerin Türkiye’ye gelişini de olumsuz etkilemiştir. Türkiye’ye döviz girişlerinde önemli miktarda azalma görülmektedir. Özelleştirilecek kayda değer bir şey kalmadığından, sıcak petro dolar girişi de durmuştur. Sermaye piyasasındaki daralma, Nobelli İktisatçı ve FED Başkan Yardımcısı Prof Dr. Stanley Fisher’in,“FED’in Eylül’de faiz artırımına gitmemesi için hiçbir neden yoktur” mealinden açıklama yapması, altı çizilmesi gereken önemli ekonomik gelişmelerdir. Azalan döviz girişleri, TL üzerinde daha da baskı yaratmakta, kur artışı her ne halse engellenememektedir. Merkez Bankası elindeki enstrümanları kullanmasına karşın, kur artışlarına müdahale edememektedir. Bu durum nereye kadar devam edecektir?
***
Eylül 2015 tarihlerinde Amerika Merkez Bankası (FED) Para Kurulu’nun, faiz artırımı hususunda alacağı karar, bundan sonraki kur seyrini de önemli oranda belirleyecektir. İki seçenek yaygın olarak konuşulmaktadır. Genel beklenti, faiz oranlarının, 25 ile 50 baz puan arasında artacağı yönündedir. Bu beklentiler piyasada şimdiden oluşmuş ve fiyatlanmış durumdadır. En azından piyasalar bu beklentiler nedeniyle, kurları şimdiden fiyatlamaya başlamıştır. Eğer Amerika Merkez Bankası Başkanı Janet Yellen, sıkı para politikasına geçileceği yönünde belirtiler verirse, Dolar yeni rekorlara koşacaktır. TL’nin Dolar karşısında 3.00 - 3.50, Euro karşısında 3.50 – 4.00, Sterlin karşısında da 4.50 – 5.00 TL aralığından işlem görmesine neden olacaktır. TL’nin bu denli değer kaybetmesi halinde, ekonomik dengelerin bir anda tamamen değişmesi kuvvetle muhtemeldir. FED’in Eylül’de gösterge faizlerini arttırması halinde, İngiltere Merkez Bankası ve AB Merkez Bankaları da, aynı paralelde kendi faizlerini akabinde arttıracaklardır.

***

Kurların artabileceği ve buna bağlı olarak enflasyonun da paralel artışlar sergileyebileceği ikilemi şu anda piyasalardaki hakim görüştür. Eğer Amerika’daki gösterge faizi şimdilik artmaz ve Aralık ayına ertelenir ise, yeni beklentiler yıllık enflasyon hedefinden şaşmamamızı sağlayabilecektir. Bu durumda Uluslararası Derecelendirme Kuruluşları, Türkiye’nin kredi derecelendirme notunu tekrardan gözden geçirecektir. Kasım ayında benzer seçim sonuçlarına ulaşılması, sınırda ve Güney Doğu bölgesinde olağanüstü hal ilan edilmesi, siyasi ve ekonomik riskin yükselmesine neden olacak ve Türkiye’nin ülke kredi notu daha da aşağılara düşecektir. Bu durum yeni faiz artışı ile birleştirilince, döviz kurunun yükselişi asla dizginlenemeyecektir. Önce Eylül’ü ve FED’in kararını, sonrasında da 1 Kasım’daki Türkiye Milletvekilliği erken seçimlerini bekleyip görmekte yarar vardır. Gerçek olan bir şey var ki, 2015 yılı çıkana kadar ekonomide kayda değer bir iyileşme beklememeliyiz. Kur dalgalanmaları, fiyat istikrarında ve gelir dağılımında bozulma devam edecektir. İhtiyatlı olunmasına da yarar görürüm. Dövizle araba ve ev taksiti ödeyenleri, dövizle ev kiralayan ve okul harcı ödeyenleri zor günler beklemektedir.

Yazarın Tüm Yazıları
Dış ticaret gelişmeleri (2016 Ocak-Mayıs) 
KKTC Merkez Bankası 2016 yılı ikinci çeyreği bülteni: Bütçe gelişmeleri 
Türk akımı doğalgaz boru hattı hayat buluyor 
Amerikan Merkez Bankası ışığı yaktı: Eylül’de faizleri arttıracak gibi 
Devlet Planlama örgütü bilgilendirdi: Poly Peck PLC’yi hatırlattı       
Kıbrıs’ta genel sağlık sigortası tamam 
Sterlin neden düştü? 
Esnaf ile alay mı ediliyor? 
Türk Hava Limanları’nda iç hatlara yönlendirilmemizin ekonomik zararları 
Türkiye’deki yabancılar 420 milyon dolarlık bonoyu sattı 
Olağanüstü Hal ilanı Türkiye Ekonomisine nasıl etki eder? 
Askeri darbe girişiminin ekonomik sonuçları 
Güney Kıbrıs Ekonomisi’nde sevinç           
Borsalarda ve kambiyo piyasalarında son durum 
Düşünce Taslağı: Sosyo-ekonomik – politik(2/2) 
Sosyo - ekonomik - politik  (1/2) 
Bayram yerleri    
İsrail ve Rusya ile normalleşen ilişkilerin ekonomik faydaları 
İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar 
Genel Gıda ve Yem Yasası neden yürürlüğe sokulmuyor? 
Küçük esnaf ve zanaatkârlar dertli: Mali desteğe ihtiyaç var 
Brexit Gerçekleşirse Sterlin’in dümeni kopmaz 
23 Nisan İlkokulu neden başarılı? Kolej sınavlarında önemli başarı 
2016-2018 Yapısal Dönüşüm Programı’nda yüksek öğretimin yeri 
Alo Alo!......Telefon 
Ekonomik protokol neden sessiz sedasız imzalandı? Telefon ve elektrik satılacak mı? 
İşadamı, KKTC’ye neden yatırım yapmaz? 
Seyrüsefer harçları konulu yazıma gelen okuyucu yorumları 
Bakan Serdar Denktaş’a: 
Avrasya Araştırmaları Enstitüsü ve Kazakistan Kongresi’nden çıkardığım sonuçlar 
Kazakistan’da uluslararası ekonomi, finans ve enerji kongresi 
Dünya Borsaları’ndaki düşüşlere dikkat 
ODTÜ Enerji Konferansı’ndan anekdotlar 
Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği Konferansı 
UBP-DP hükümet programı – (3): Ekonomi ve özelleştirmeler olumsuz, enerji ve hidrokarbonlar olumlu 
UBP-DP hükümet programı -2 
UBP-DP hükümet programı (1) 
Amerika çözümü finanse edecek-miş !!! 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 yılı raporu 
Arif Feridun – “Yazgı” 
Kıbrıs ekonomi zirvesi yazılarıma gelen okuyucu mektubu 
CTP-UBP hükümeti, gerçekleri bal gibi biliyordu 
Sanat ile ekonominin arakesitinde bir yıldız: İlde Atik 
DPÖ’ye dikkat ediniz 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (3/3) 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (2/3) 
Kıbrıs ekonomi zirvesi (1/3) 
Hani turizm örgütü nerede? 
Dış ticaret bilançosu ne durumda? 
DAÜ’de, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz hidrokarbon konulu konferans 
KKTC’deki bütçe gelişmeleri 
Parasal ve finansal gelişmeler (2015 IV. Çeyrek Bülteni) 
KKTC’de kara para aklanıyor mu? Maliye Bakanı Özgür’e düşen yükümlülükler 
Ercan Havalimanı’na neden 11 milyon dolar? 
Kat sınırı emirnamesi işe yarar mı? 
Brüt krediler’de ki düşüşe dikkat ediniz 
Türkiye angajman kurallarını uyguluyor 
Görüşme süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk ekonomisi raporu hakkında 
Yerel sanatçılara da yer verilsin 
Hükümet düğümünü atacak olan da, bozacak olan da Kıb-Tek olacaktır 
Kürt Amerikan Enerji Koridoru: Hatay’a dikkat ediniz 
Radar Reşat’ın KKTC ekonomisine bakışı 
Yükselen ekonomilerin hepsi zorda 
KIB-TEK, vatandaşı tiftikliyor 
Güney Kıbrıs ekonomisi ne durumda? 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (2/2) 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (1/2) 
Halkın Partisi’nin ekonomik vizyonu 
2016’da bizleri nasıl bir ekonomi bekliyor? 
Sosyal güvenlik sistemi battı  
Sosyal Güvenlik ağı güçlendirilip genişletilmelidir 
Emeklilik sistemini düzeltmenin tek yolu iradedir 
İsrail-Türkiye yakınlaşmasının temeli doğalgaz 
Kumarhanelerin ekonomik faydası artık tartışılır oldu 
Amerika Merkez Bankası ve faiz artışı beklentisi  
Doğalgaz ittifakı, görüşmelere zarar verir 
Akdeniz enerji halkası 
Kıbrıs Türk Turizm Örgütü ne zaman? 
Türk Rus gerginliği ve olası ekonomik sonuçları 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim (3 - son) 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim-(2) 
Böyle bütçe mi olur?  
Program olumlu ve desteklenmeli 
2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -3 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -2 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -1 
Orta vadeli program 
Euro’ya geçmek mümkün mü? 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Şeytanca alınan karar: KIBTEK’in görev zararları halka ödettirilecek 
Yeni bir faiz yasasına ihtiyaç vardır 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası bir çözüm sonrası, muhtemel ekonomik endişelerim 
Direk ticaret tüzüğü olmadı Çözüm bize ne kazandırır? 
ASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ BİR OKUYUCU MEKTUBU 
CTP hizaya geldi!!! 
Eğitimdeki sorunların temeli irade ve ekonomik çıkmazdır 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
Kıbrıs’ın havası da, ekonomisi de toz duman içinde 
B20 Zirvesi ve Ankara 
Dış ticaretimiz ne durumda 
Bütçe gelişmeleri 
Eylül’de fedfaiz’i artırır mı? 
Dümeni kopan Türkiye ekonomisi 
Çin Devalüasyona gitti: Dolar ve Euro’nun durumu 
Güney Kıbrıs’ın ekonomik durumu 
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Doğalgaz Ticareti’ndeki önemi 
Doğalgaz piyasasına Avrupa’dan bakınca 
Döviz dalga dalga 
Güney Enerji Koridoru’nda enerji denklemi değişti 
CTP-UBP koalisyonu hükümet programı  
Yeni kabine 
Avrupa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazına göz dikti 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 Yılı Birinci Çeyreği Bülteni  
Yunanistan’daki radikal sol, çok erken çark etti 
“Su Yönetimi Projesi” başlıklı yazıma, eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Kemal Deniz cevap verdi 
Amerika faizi artırmadı...Dolar şimdi ne olacak? 
Amerika Merkez Bankası Faiz’i artırır mı? 
Su yönetimi projesi 
Döviz şimdi ne olacak? 
İstatistik Dairesi’nde nihayet iyi işler yapılmaya başlandı 
24’üncü Dünya İşletmecilik Kongresi 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi’nde ekonomik entegrasyon irdelendi 
Transit Ticaret Merkezi – Kıbrıs (Cyprus As A Transit Trade Centre) 
TRT modeli özerklik 
Suriye gaz havzası 
Millî Direnme Ekonomisi  
CTP 
BRT’de doğru işler yapılmaya başlandı: Mete Tümerkan’la uğraşmayı bırakınız 
Kıbrıslı Rumların ekonomisi battı 
Dragon çayı, KKTC’nin stratejik konumunu güçlendirecektir 
Barcelona kıyı ötesi (offshore) protokolü 
Kıbrıs patatesi 
İstanbul’dan ekonomi gözlemi 
Amaranta Vadisi’ndeki yabancılara müjde 
Ne kadar ayakları üzerinde duran ekonomi yarattınız ki? 
Kıbrıs doğalgazı açmazda: Sıkıştırılmış doğalgaz revaçta 
Çamlıbel birinci Ekogünü Yerli üretim ve kültürel miras’ın korunması 
Genel Sağlık Sigortası’na geçilecek: GSS Koordinatörü Dr. Aykut Üretici’nin anlattıkları 
Taksiciler çok dertli 
Belediyeler Bütçesi ve Birlik Başkanı’nın feveranı 
Türkiye’de konut satışları 
Lübnan gaz havzası 
Yerli üretim desteklenmeli 
Dolar’ın ateşi düşmüyor 
Nobelli Ekonomist Stiglitz’in yeni önerileri: “İç talebe bağlı büyüme modeline geçilmeli” 
Yunan halkını acaba neler bekliyor? 
Kolej sınavları hakkında okuyucu yorumları 
Bir acayip kolej sınavı 
Yunanistan’daki radikal sol’un zaferi ve ekonomik beklentiler 
Kur ve faiz hareketlerinin 2015 beklentileri 
İstatistiğin önemi 
Turizm örgütü  
Dünya ham petrol fiyatlarını doğru okuyabilmek 
Sağlık Bakanlığı 2014 yılı icraatları 
Gelir eşitsizliğinin bedeli 
Siber Hanım’ın işi zor! 
KKTC’de Euro’ya geçiş mümkün müdür? 
Dünya petrol fiyatları 
Ada ekonomileri için denk bütçe uygun değildir 
Mevduat neden bu kadar hızlı artıyor? 
2015 yılı bütçesi ile reform olmaz 
Emtia, metal ve enerji piyasaları’nda son durum