Prof. Dr. Vedat Yorucu

 

2016-2018 orta vadeli program taslağı -2

10 November 2015, Tuesday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Cuma günkü yazımda 2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağını derinlemesine ele almaya başlamıştım. O yazıyı sonlandırırken, Kamu borç stokunun düşürülmesinin hedeflendiğini belirtmiş, yeni öneri olarak gördüğüm “Mali Yönetim Yasası” ve “Kamu İç Mali Kontrol Yasası’nın” önümüzdeki 3 yıllık program döneminde hazırlanacağını, bu yazımda da konuyu detaylandırarak ele alacağımı belirtmiştim. Şöyle ki; Taslak metinde “Merkezi Devlet Yönetimi ve Sosyal Güvenlik Kurumları ile Yerel Yönetimleri de kapsayacak şekilde diğer tüm bağlı kurum ve kuruluşları ile bütçe dışı fonları kapsayan bütünlüklü bir mali yönetim yasası çıkarılacaktır” denmektedir. Ayrıca, “Devletin iç kontrol ortamlarını yeniden yapılandırması ve özellikle kamu sektörü kontrol sistemlerini uluslararası standartlar ve AB uygulamaları doğrultusunda güncellenebilmesi amacıyla Kamu İç Mali Kontrol Yasası” çıkarılacağı da taahhüt edilmektedir. Bence bu öngörü, son derece önemli ve toplumumuz için son derece yararlıdır. Taslağın bu kısmı, karne notu olarak benden olumlu puan almıştır.
***
Bir hatırlatma yapmayı da burada gerekli görüyorum. Bu taslağı hazırlatan CTP-UBP hükümetinin büyük ortağı CTP, hükümete gelmezden önce kendi kurmaylarına hazırlattığı “Ekonomik Vizyon +10 Raporu’nda, “Kamu Maliyesi Disiplininin Sağlanması ve Kamu Harcamalarına Yönelik Düzenlemeler” başlığının altında 9 maddelik hedeflere yer vermekteydi. Sonraki alt başlıkta da, “Kamuda Yapısal Düzenlemeler” öngörülerek, ayrıca 7 maddelik diğer hedefler dizilmişti. Bu saydıklarım, Ekonomik Vizyon +10 isimli Raporun 59’uncu ve 60’ıncı sayfalarında güzelce anlatılmıştı. Sonrasında, halk CTP’yi ezici bir çoğunlukla iktidara taşımıştı. CTP, seçim sonrasında Maliye’nin başına teknokrat Bakanı’nı getirmişti. Geçen 2 yıllık icraat döneminde, o günkü hedeflenenler bugünkü ile aynı olmasına rağmen, icraatta bu hedeflerin gerçekleşmesine doğrusu pek şahit olamamıştık. Çünkü bir şeyler eksikti. Eksik olan, CTP’yi yönetenlerde olmayan İRADE’ydi. Orta Vadelli Program Taslağı’nda da murat edilenler eskisiyle aynıdır. Yönetimin başında yine CTP’liler vardır. Öngörülenler acaba gerçekleşecek mi, ya da bu yöneticilerle gerçekleşebilir mi? Bu soruların yanıtı bence çok pozitif değildir. Benim taşıdığım endişe gibi, işin ehli olmayanların yönetici pozisyonlarında yer aldığını gördükçe, sanırım haklı olarak herkes benim gibi endişelenmektedir. 3 yıl önce yazılıp, söz verilenlerin yerine getirilmediğini takip edip sizlere bugün hatırlattığımız gibi, bu önerilenlerin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini de, yine ileride sizlere paylaşacağım.
***
Orta Vadeli Program Taslak metnin 39’uncu sayfasında, “Devlet borçlanma senedi, bono ve tahvil çıkarılması hususları, özellikle iç borçların çevrilebilmesi ve küçültülebilmesi yönüyle değerlendirilecektir” denmektedir. Bu konu, tamamen TC Merkez Bankası ile KKTC Merkez Bankası işbirliğinde ele alınacak bir konudur. Programda yer alsa bile, söz konusu tahvil çıkarma ve ihale etme, hükümetin hareket alanının dışında gerçekleşecektir. Bu konuda esas söz KKTC’de değil, Ankara’da olacaktır. Kamu harcama politikasına göz attığımda, uluslararası standartlarda muhasebe ve denetim, uluslararası bütçe, bunlara uygun mali yönetim oluşturulacağının öngörülmesi de, Taslağın olumlu karne notudur. Bir başka olumlu not da, kriptonizme (yani yandaş, aile, arkadaş, ahbab çavuş ilişkisine yer vermeyecek) fırsat yaratmayacak, başta hizmet alımları olmak üzere kamu harcamalarına ilişkin karar alma sürecinde, fayda-maliyet analizlerinden yararlanılacağının öngörülüyor olmasıdır (bkz sayfa 40). Bunlara ilave olarak, Belediyelerin, idari ve mali yönden yapılandırılacağı, tahsis edilen kaynakların daha etkili ve verimli kullanılabilmesi için Belediye Başkanları’na da, yaptırımlar getirilecek olması son derece sevindirici bir gelişmedir (Bkz sayfa 40). Bu da Taslağın olumlu olduğuna işarettir. Taslağın, Kamu gelir politikası hedeflerine baktığımda, DAÜ’ye hazırlattırılan sektör temelli çalışma raporundan da çağrıştırdığı gibi, “Ekonomik rekabet gücünü artırıcı üretim yapısının oluşturulmasına, yabancı yatırımların ülkeye girişinin kolaylaştırılmasına ve Ar-Ge faaliyetlerinin desteklenmesine yönelik ve yüksek katma değerli ürünlerin geliştirilmesini destekleyen politikalar uygulanacaktır” ifadesi yer almaktadır (bkz sayfa 41).
***
Yine CTP’nin Ekonomik Vizyon +10 Raporu’nda da olduğu gibi (o raporda sayfa 56-58), bu Orta Vadeli Program Taslak metinde de, vergi sisteminin sadeleştirileceğine vurgu yapılmaktadır (bkz sayfa 42). Aynı zamanda, aynı başlık altında çok genel kavramlara da yer verilmiştir. Örneğin, “Bireysel ve kurumsal tasarruflar teşvik edilecek, sermaye birikimi özendirilecektir” denmektedir. Bunlar çok yuvarlak laflardır. Kamu borçlanmalarında, ağırlıklı olarak Türk Lirası cinsinden ve sabit faizli enstrümanlarla yapılması, uygulanacak politikaların temel unsuru olacaktır” ifadesiyle (bks sayfa 43), kamunun borçlanmalarda izleyeceği yeni siyasetini de öğrenmiş oluyoruz.  Ödemeler dengesi ile ilgili kaleme alınan 12 paragraflık metin içerisinde, en az 8 paragrafını (bkz sayfa 44) çok olumlu bulduğumu belirtmeliyim. Fazla ayrıntıya girmeden özetle, uluslararası doğrudan yatırımlar,  dış ticaret, KOBİ’ler, turizm sektöründe çeşitlendirme, charter uçuşlara teşvikler, yüksek öğretimin desteklenmesi ve üniversitelerin endüstri ile işbirliğinin desteklenmesi ve teşvik edilmesi hususundaki öngörülenlerin hepsi çok olumludur. Bunlar da taslağın karne hanesine hep geçer not olarak not edilmelidir.
***
Artısıyla eksisiyle, DPÖ, Orta Vadeli Program Taslağı’nı hazırlayarak kamuoyu ile paylaşarak 3 yıllık yol haritasını belirlemiştir. DPÖ, Makroekonomik politikalarını ve hedeflerini öngörü olarak bizlerle paylaşırken, Sivil Toplum Örgütleri’nden, Üniversitelerden, Akademisyenlerden ve ilgili Kurum ve Kuruluşlar ile icraatın esas muhatabı ilgili Bakanlıklardan görüş ve önerilerini yazılı olarak beklemektedir. Gelen öneriler doğrultusunda Taslak metin tadil edilerek nihai şeklini alacaktır. Yaklaşan Bütçe görüşmeleri de dikkate alındığında, Bütçe’nin oylanmasından önce, Orta Vadeli Program’ın son şeklini alması iyi olur diye düşünüyorum. Sonrasında ise, siyasiler uzlaşılan ve kesinleşen hedefler doğrultusunda, Türkiye ile protokol görüşmelerine başlamalıdır. Orta Vadeli Program’ı da destekleyen taleplerini Ankara’ya ilettikleri takdirde, büyüme hedefine paralel yapılabilecek projelerin finansal desteği Ankara’dan istenebilir. Bu istek de, daha ayakları yere basabilen bir istek olacaktır.
***
Bir sonraki yazımda, Orta Vadeli Program Taslağı’nın dördüncü bölümünü ele alacağım. Büyük eksiklik olarak gördüğüm ve özelikle finansal sistemin geliştirilmesi için öngörülenler arasında, temerrüt faizinin uygulamadan kaldırılmasının yer almaması, bu konuyla ilgili hiçbir hedefin öngörülmemiş olması, ülkenin en ciddi sorununun bir üç yıl daha çözümsüz kalacağına işaret etmektedir. Bu konuyu hayli yadırgadığımı, burada üzülerek ifade etmek istiyorum. Dördüncü bölümle ilgili yorumlarımı bir sonraki yazıda takip edebilirsiniz.

Yazarın Tüm Yazıları
Dış ticaret gelişmeleri (2016 Ocak-Mayıs) 
KKTC Merkez Bankası 2016 yılı ikinci çeyreği bülteni: Bütçe gelişmeleri 
Türk akımı doğalgaz boru hattı hayat buluyor 
Amerikan Merkez Bankası ışığı yaktı: Eylül’de faizleri arttıracak gibi 
Devlet Planlama örgütü bilgilendirdi: Poly Peck PLC’yi hatırlattı       
Kıbrıs’ta genel sağlık sigortası tamam 
Sterlin neden düştü? 
Esnaf ile alay mı ediliyor? 
Türk Hava Limanları’nda iç hatlara yönlendirilmemizin ekonomik zararları 
Türkiye’deki yabancılar 420 milyon dolarlık bonoyu sattı 
Olağanüstü Hal ilanı Türkiye Ekonomisine nasıl etki eder? 
Askeri darbe girişiminin ekonomik sonuçları 
Güney Kıbrıs Ekonomisi’nde sevinç           
Borsalarda ve kambiyo piyasalarında son durum 
Düşünce Taslağı: Sosyo-ekonomik – politik(2/2) 
Sosyo - ekonomik - politik  (1/2) 
Bayram yerleri    
İsrail ve Rusya ile normalleşen ilişkilerin ekonomik faydaları 
İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar 
Genel Gıda ve Yem Yasası neden yürürlüğe sokulmuyor? 
Küçük esnaf ve zanaatkârlar dertli: Mali desteğe ihtiyaç var 
Brexit Gerçekleşirse Sterlin’in dümeni kopmaz 
23 Nisan İlkokulu neden başarılı? Kolej sınavlarında önemli başarı 
2016-2018 Yapısal Dönüşüm Programı’nda yüksek öğretimin yeri 
Alo Alo!......Telefon 
Ekonomik protokol neden sessiz sedasız imzalandı? Telefon ve elektrik satılacak mı? 
İşadamı, KKTC’ye neden yatırım yapmaz? 
Seyrüsefer harçları konulu yazıma gelen okuyucu yorumları 
Bakan Serdar Denktaş’a: 
Avrasya Araştırmaları Enstitüsü ve Kazakistan Kongresi’nden çıkardığım sonuçlar 
Kazakistan’da uluslararası ekonomi, finans ve enerji kongresi 
Dünya Borsaları’ndaki düşüşlere dikkat 
ODTÜ Enerji Konferansı’ndan anekdotlar 
Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği Konferansı 
UBP-DP hükümet programı – (3): Ekonomi ve özelleştirmeler olumsuz, enerji ve hidrokarbonlar olumlu 
UBP-DP hükümet programı -2 
UBP-DP hükümet programı (1) 
Amerika çözümü finanse edecek-miş !!! 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 yılı raporu 
Arif Feridun – “Yazgı” 
Kıbrıs ekonomi zirvesi yazılarıma gelen okuyucu mektubu 
CTP-UBP hükümeti, gerçekleri bal gibi biliyordu 
Sanat ile ekonominin arakesitinde bir yıldız: İlde Atik 
DPÖ’ye dikkat ediniz 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (3/3) 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (2/3) 
Kıbrıs ekonomi zirvesi (1/3) 
Hani turizm örgütü nerede? 
Dış ticaret bilançosu ne durumda? 
DAÜ’de, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz hidrokarbon konulu konferans 
KKTC’deki bütçe gelişmeleri 
Parasal ve finansal gelişmeler (2015 IV. Çeyrek Bülteni) 
KKTC’de kara para aklanıyor mu? Maliye Bakanı Özgür’e düşen yükümlülükler 
Ercan Havalimanı’na neden 11 milyon dolar? 
Kat sınırı emirnamesi işe yarar mı? 
Brüt krediler’de ki düşüşe dikkat ediniz 
Türkiye angajman kurallarını uyguluyor 
Görüşme süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk ekonomisi raporu hakkında 
Yerel sanatçılara da yer verilsin 
Hükümet düğümünü atacak olan da, bozacak olan da Kıb-Tek olacaktır 
Kürt Amerikan Enerji Koridoru: Hatay’a dikkat ediniz 
Radar Reşat’ın KKTC ekonomisine bakışı 
Yükselen ekonomilerin hepsi zorda 
KIB-TEK, vatandaşı tiftikliyor 
Güney Kıbrıs ekonomisi ne durumda? 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (2/2) 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (1/2) 
Halkın Partisi’nin ekonomik vizyonu 
2016’da bizleri nasıl bir ekonomi bekliyor? 
Sosyal güvenlik sistemi battı  
Sosyal Güvenlik ağı güçlendirilip genişletilmelidir 
Emeklilik sistemini düzeltmenin tek yolu iradedir 
İsrail-Türkiye yakınlaşmasının temeli doğalgaz 
Kumarhanelerin ekonomik faydası artık tartışılır oldu 
Amerika Merkez Bankası ve faiz artışı beklentisi  
Doğalgaz ittifakı, görüşmelere zarar verir 
Akdeniz enerji halkası 
Kıbrıs Türk Turizm Örgütü ne zaman? 
Türk Rus gerginliği ve olası ekonomik sonuçları 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim (3 - son) 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim-(2) 
Böyle bütçe mi olur?  
Program olumlu ve desteklenmeli 
2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -3 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -1 
Orta vadeli program 
Euro’ya geçmek mümkün mü? 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Şeytanca alınan karar: KIBTEK’in görev zararları halka ödettirilecek 
Yeni bir faiz yasasına ihtiyaç vardır 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası bir çözüm sonrası, muhtemel ekonomik endişelerim 
Direk ticaret tüzüğü olmadı Çözüm bize ne kazandırır? 
ASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ BİR OKUYUCU MEKTUBU 
CTP hizaya geldi!!! 
Eğitimdeki sorunların temeli irade ve ekonomik çıkmazdır 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
Kıbrıs’ın havası da, ekonomisi de toz duman içinde 
B20 Zirvesi ve Ankara 
Dış ticaretimiz ne durumda 
Bütçe gelişmeleri 
Eylül’de fedfaiz’i artırır mı? 
FED Eylül’de faiz’i artırır mı? 
Dümeni kopan Türkiye ekonomisi 
Çin Devalüasyona gitti: Dolar ve Euro’nun durumu 
Güney Kıbrıs’ın ekonomik durumu 
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Doğalgaz Ticareti’ndeki önemi 
Doğalgaz piyasasına Avrupa’dan bakınca 
Döviz dalga dalga 
Güney Enerji Koridoru’nda enerji denklemi değişti 
CTP-UBP koalisyonu hükümet programı  
Yeni kabine 
Avrupa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazına göz dikti 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 Yılı Birinci Çeyreği Bülteni  
Yunanistan’daki radikal sol, çok erken çark etti 
“Su Yönetimi Projesi” başlıklı yazıma, eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Kemal Deniz cevap verdi 
Amerika faizi artırmadı...Dolar şimdi ne olacak? 
Amerika Merkez Bankası Faiz’i artırır mı? 
Su yönetimi projesi 
Döviz şimdi ne olacak? 
İstatistik Dairesi’nde nihayet iyi işler yapılmaya başlandı 
24’üncü Dünya İşletmecilik Kongresi 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi’nde ekonomik entegrasyon irdelendi 
Transit Ticaret Merkezi – Kıbrıs (Cyprus As A Transit Trade Centre) 
TRT modeli özerklik 
Suriye gaz havzası 
Millî Direnme Ekonomisi  
CTP 
BRT’de doğru işler yapılmaya başlandı: Mete Tümerkan’la uğraşmayı bırakınız 
Kıbrıslı Rumların ekonomisi battı 
Dragon çayı, KKTC’nin stratejik konumunu güçlendirecektir 
Barcelona kıyı ötesi (offshore) protokolü 
Kıbrıs patatesi 
İstanbul’dan ekonomi gözlemi 
Amaranta Vadisi’ndeki yabancılara müjde 
Ne kadar ayakları üzerinde duran ekonomi yarattınız ki? 
Kıbrıs doğalgazı açmazda: Sıkıştırılmış doğalgaz revaçta 
Çamlıbel birinci Ekogünü Yerli üretim ve kültürel miras’ın korunması 
Genel Sağlık Sigortası’na geçilecek: GSS Koordinatörü Dr. Aykut Üretici’nin anlattıkları 
Taksiciler çok dertli 
Belediyeler Bütçesi ve Birlik Başkanı’nın feveranı 
Türkiye’de konut satışları 
Lübnan gaz havzası 
Yerli üretim desteklenmeli 
Dolar’ın ateşi düşmüyor 
Nobelli Ekonomist Stiglitz’in yeni önerileri: “İç talebe bağlı büyüme modeline geçilmeli” 
Yunan halkını acaba neler bekliyor? 
Kolej sınavları hakkında okuyucu yorumları 
Bir acayip kolej sınavı 
Yunanistan’daki radikal sol’un zaferi ve ekonomik beklentiler 
Kur ve faiz hareketlerinin 2015 beklentileri 
İstatistiğin önemi 
Turizm örgütü  
Dünya ham petrol fiyatlarını doğru okuyabilmek 
Sağlık Bakanlığı 2014 yılı icraatları 
Gelir eşitsizliğinin bedeli 
Siber Hanım’ın işi zor! 
KKTC’de Euro’ya geçiş mümkün müdür? 
Dünya petrol fiyatları 
Ada ekonomileri için denk bütçe uygun değildir 
Mevduat neden bu kadar hızlı artıyor? 
2015 yılı bütçesi ile reform olmaz 
Emtia, metal ve enerji piyasaları’nda son durum