Prof. Dr. Vedat Yorucu

 

Program olumlu ve desteklenmeli

17 November 2015, Tuesday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -4 (son):


Orta Vadeli Program Taslağı hakkındaki değerlendirmelerime bugün de devam edip, bu konuyu sonlandıracağız. Sektörel gelişmeleri değerlendirmeye başlamıştık ve son yazıda Tarım sektörünü değerlendirmiştik. Sanayi sektörüne gelince, öngörülenler arasında Sanayi Envanteri’nin tamamlanacağı, KOBİ Strateji Belgesi’nin sonuçlandırılacağı, Sanayi-Üniversite işbirliğinin kuvvetlendirileceği, AR-GE ve teknopark merkezlerinin destekleneceği, markalaşmanın sağlanacağı, Patent ve Tescil işlemlerine ilişkin mevzuatın düzenleneceği, enerjinin yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanmasının destekleneceği, Organize Sanayi Bölgeleri yasasının çıkarılacağı, Sanayi İşletmeleri Pazarlama Strateji Belgesi’nin hazırlanacağı, Serbest Liman ve Bölgeleri idari ve yasal düzenlemesinin yapılacağı, Maden ve Taşocakları yasasının çıkarılacağı, yeni taşocağı izninin verilmeyeceği, mevcut taşocaklarının büyütülmesine engel olunacağı, Teknik Nezaretçilik Sistemi’nin oluşturulması için yeni mevzuat hazırlanacağını ve Doğal Kaynak Haritası’nın hazırlanacağı bulunmaktadır (bkz sayfa 54).
***
En çok dikkat çeken konulardan birisi de, Enerji Sektörü başlığı altında yer alan KIBTEK için özerk bir kurum olarak yeniden yapılandırılacağının (bkz Sayfa 55) Orta Vadeli Program Taslağı’nda öngörülmesidir. Güneş ve Rüzgâr olmak üzere, doğal kaynaklara yöneleceği vurgulanırken, Yenilenebilir Enerji Yasası ve tüzüklerinin gözden geçirileceği de hedefler arasında yer almaktadır denmektedir. İleride doğal gaz rezervlerinden yararlanmamız söz konusu olacaksa, belki elektrik üretimini doğal gaza dönüştürebiliriz çalışmasını da yapacaklarını bu kısıma ekleyen DPÖ uzmanları, enerji arzı güvenliğinden söz ederken, Türkiye’den kabloyla elektrik getirilmesine engel olunacağı yönünde herhangi bir öngörüde bulunmayarak, bu kapıyı da Taslak metinde açık bırakmıştır. Şöyle ki: “Gerek Güney Kıbrıs ile ve gerekse de Türkiye ile elektrikte eneterkonnekte sisteme geçilmesini sağlayacak projelerle ilgili fizibilite çalışmaları tamamlanacak ve bu çalışmalar sonucunda fizibıl olduğu saptanan projelerin ileriye götürülmesi çabalarına bu dönemde hız verilecektir” denmektedir. Demek oluyor ki, TELSEN’in DAÜ’deki hocalara yaptırdığı fizibilite çalışmaları dışında, PWC, KPMG gibi uluslararası profesyonel danışmanlık firmalarının yapacakları projeleri de dikkate alarak, Sendika çalışmalarının dışındaki çalışmaları da, karar vericilerin dikkatine getirecektir. Bu bağlamda yeni enerji dairesinin oluşturulmasına da bu taslakta yer verilmektedir. Bence bu çok olumlu bir adımdır.
***
Su ile ilgili olarak da, Su Kaynakları Envanteri’nin hazırlanacağını, Su Master Planı’nın yapılacağını, Fasıl 348 Su Yasası’nın tadil edileceğini, su yönetimi ve denetimi için özerk yapıda su yönetiminin oluşturulacağını Orta Vadeli Program Taslak Metini’ne ekleyen DPÖ uzmanları, çok kararlı bir şekilde Şeffaf, Özerk bir Su Kurumu oluşturulacağını da yinelemektedir (bkz sayfa 57). Bu konuda hükümetin nasıl bir tavır takınacağı ve karar üreteceği, doğrusu merak konusudur. Su konusu, belki de KKTC’de erken seçimin önünü açacak bir konu bile olabilecektir.
***
İnşaat sektörü olarak da öngörülenler arasında, Depremsellik çalışmalarının yapılacağını, Ülkesel Fiziki Planı’nın uygulamaya gireceğini, Emirnamelerin Ülkesel Fiziki Plana göre genişletilebileceğini, İnşaat malzemelerinde uluslararası standartlara uygunluk koşulunun getirileceğini, iş güvenliği ve işçi sağlığı yasasının yapılacağını, İnşaat Müteahhitleri Yasası’nın çıkarılacağını, izinsiz yapılaşmanın önleneceğini, inşaat birim fiyat analizlerinin yapılacağını, yarım bırakılan inşaatların ekonomiye kazandırılması çalışmalarının yapılacağını hedeflemektedir (bkz. Sayfa 58-59).
***
Ticaret sektörü için öngörülenlerin, iktisat çevrelerinden edindiğim izlenimlere göre, tamamen boş vaatler olarak eleştirildiğini burada belirtmekte yarar görürüm. Özellikle AB mevzuatına uyumlaştırma konusu, Yeşil Hat Tüzüğü kapsamının genişletilmesi gibi konular, şu anki ülke gerçekleri ve Doğrudan Ticaret Tüzüğü’nün AB tarafından kabul edilmemiş olması gerçeği dikkate alındığında, bu eleştirileri yapanların haklı yönleri olduğunu ve Taslak çalışmanın bu kısmının zayıf tarafı olarak değerlendirildiğini de, bu yazıda not etmem gerekmektedir. Anti-Damping Yasası’nın hazırlanacağının öngörülmesi ve Gümrüklerde modernizasyona geçileceğinin öngörülmesi de, Orta Vadeli Program Taslağı’nın güçlü yönlerini kapsamaktadır.
***
Turizm konusunda öngörülen hedefler arasında, ürün çeşitliliğine geçileceği, Sürdürülebilir Karma Turizm Modeli oluşturulacağı, yarım kalmış turistik tesislerin tamamlanmasının destekleneceği, Özerk bir Turizm Örgütü kurulacağı, Turizmde girişimciliğin destekleneceği, turizm talep analizlerinin yapılacağı da, bu Taslak metinde yer almaktadır. Turizm teşviklerinin devam edeceğini, charter uçuş teşviğinin verimlilik ve etkinlik esasına göre yeniden gözden geçirileceğini, Turizm Gelişim Planı’nı oluşturularak yasalaşacağı da, DPÖ’nün büyüme hedefleri için kılavuz olarak Taslak metinde işaret edilmektedir (bkz sayfa 60).
***
Ulaştırma sektörü için hedefler arasında, Trafik Yönetim Sistemi Merkezi’nin kurulması, Özerk Liman Otoritesi’nin kurulması, ama en önemlisi de, Gazimağusa Limanı ve Girne Turizm Limanı’nın Kamu-Özel işbirliğinde özelleştirileceği ve bu vesileyle yapılandırılacakları öngörülmektedir (bkz Sayfa 64). Limanların stratejik önemi dikkate alındığında, adına ne derseniz deyin, Yap İşlet Devret mi olur, Ortaklık mı olur, her nasıl olursa olsun, Özel’e devredilmesi son derece tehlikeli ve sakıncalı yönlerinin bulunduğu kanaatindeyim. Aynen KIBTEK için öngörülen özerklik gibi, limanlar için de özerklik geçerli olmalıydı. Bence burada hata yapılmaktadır.
***
Özellikle Telefon İdaresi’nin söz konusu olduğu Bilgi ve İletişim Sektörü’nde öngörülenler de, kanaatimce son derece tehlikelidir. Aynen limanlarda olduğu gibi, bakınız telekomünikasyon için neler hedefleniyor? İsterseniz yazılanlara kısaca bir bakalım: “Telekomünikasyon altyapısı ve hizmetleri, Kamu-Özel işbirliğinde uluslararası standartlara uygun olarak yeniden yapılandırılacaktır” (bkz sayfa 64). Bu durumda Telefon için de özerklik düşünülmemiştir. Demek ki hükümet eden CTP-UBP ortaklığı, stratejik öneme haiz limanları ve telefonu gözden çıkarmıştır. Geriye kalan öngörüler arasında, elektronik haberleşme, bilişim sektörü, Kameralı Güvenlik Sistemi (MOBESE) ve posta hizmetleri için yapılacaklar sıralanmaktadır. Telefon dışındakiler göz boyamadan öteye gitmemektedir. Telefon için önerilen model, kanaatimce son derece sakıncalı ve stratejik hatadır.
***
Yüksek Öğretim için öngörülenler arasında öğrenci sayılarının artırılacağı, eğitim sektörü gelişim stratejisinin hazırlanacağı, Bologna sürecinin destekleneceği ve YÖDAK’ın özerkleştirileceği bulunuyor (bkz. Sayfa 65). İlk ve Orta öğretimde tam gün eğitime geçilmesinin ve bu bağlamda okulların fiziki altyapı yatırımlarının tamamlanması da bulunmaktadır (bkz Sayfa 67). Anaokulların 2 yıla çıkarılması da taslak programda yer almaktadır (bkz. Sayfa 68)  Bunların tümü olumludur.
***
Sağlık sektörü için öngörülenler arasında, Genel Sağlık Sigortası ve Döner Sermaye Yasası’nın çıkarılacağını, hastanelerde mesai sonrası hekimlerin hasta bakmalarına imkan sağlayacak düzenlemelerin yapılacağını, akıl hastaları hastanesinin elden geçirileceğini, madde bağımlıları için rehabilitasyon ve topluma kazandırma merkezlerinin kurulacağını, antibiyotiklerin reçeteye bağlanacağını öngörmektedir. Çalışma hayatı, Emeklilik, Sosyal Güvenlik Yasası’nın değiştirilmesi, asgari ücret kriterleri, kayıt dışı istihdam, engelli yasasının çıkarılması da, Çalışma ve Sosyal Güvenlik başlığı altında yer almaktadır. Yerel yönetimlerle ilgili düzenlemeler de detayları ile birlikte öngörülmekte, ancak yazı limitimi bayağı aştığımdan burada kesiyorum.
***
Bence, Orta Vadeli Program Taslağı’nın geneli olumludur. Bu vesileyle desteklenmesi gerektiğini düşünüyorum. Benim oyum bu programa “evet”tir.

Yazarın Tüm Yazıları
Dış ticaret gelişmeleri (2016 Ocak-Mayıs) 
KKTC Merkez Bankası 2016 yılı ikinci çeyreği bülteni: Bütçe gelişmeleri 
Türk akımı doğalgaz boru hattı hayat buluyor 
Amerikan Merkez Bankası ışığı yaktı: Eylül’de faizleri arttıracak gibi 
Devlet Planlama örgütü bilgilendirdi: Poly Peck PLC’yi hatırlattı       
Kıbrıs’ta genel sağlık sigortası tamam 
Sterlin neden düştü? 
Esnaf ile alay mı ediliyor? 
Türk Hava Limanları’nda iç hatlara yönlendirilmemizin ekonomik zararları 
Türkiye’deki yabancılar 420 milyon dolarlık bonoyu sattı 
Olağanüstü Hal ilanı Türkiye Ekonomisine nasıl etki eder? 
Askeri darbe girişiminin ekonomik sonuçları 
Güney Kıbrıs Ekonomisi’nde sevinç           
Borsalarda ve kambiyo piyasalarında son durum 
Düşünce Taslağı: Sosyo-ekonomik – politik(2/2) 
Sosyo - ekonomik - politik  (1/2) 
Bayram yerleri    
İsrail ve Rusya ile normalleşen ilişkilerin ekonomik faydaları 
İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar 
Genel Gıda ve Yem Yasası neden yürürlüğe sokulmuyor? 
Küçük esnaf ve zanaatkârlar dertli: Mali desteğe ihtiyaç var 
Brexit Gerçekleşirse Sterlin’in dümeni kopmaz 
23 Nisan İlkokulu neden başarılı? Kolej sınavlarında önemli başarı 
2016-2018 Yapısal Dönüşüm Programı’nda yüksek öğretimin yeri 
Alo Alo!......Telefon 
Ekonomik protokol neden sessiz sedasız imzalandı? Telefon ve elektrik satılacak mı? 
İşadamı, KKTC’ye neden yatırım yapmaz? 
Seyrüsefer harçları konulu yazıma gelen okuyucu yorumları 
Bakan Serdar Denktaş’a: 
Avrasya Araştırmaları Enstitüsü ve Kazakistan Kongresi’nden çıkardığım sonuçlar 
Kazakistan’da uluslararası ekonomi, finans ve enerji kongresi 
Dünya Borsaları’ndaki düşüşlere dikkat 
ODTÜ Enerji Konferansı’ndan anekdotlar 
Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği Konferansı 
UBP-DP hükümet programı – (3): Ekonomi ve özelleştirmeler olumsuz, enerji ve hidrokarbonlar olumlu 
UBP-DP hükümet programı -2 
UBP-DP hükümet programı (1) 
Amerika çözümü finanse edecek-miş !!! 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 yılı raporu 
Arif Feridun – “Yazgı” 
Kıbrıs ekonomi zirvesi yazılarıma gelen okuyucu mektubu 
CTP-UBP hükümeti, gerçekleri bal gibi biliyordu 
Sanat ile ekonominin arakesitinde bir yıldız: İlde Atik 
DPÖ’ye dikkat ediniz 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (3/3) 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (2/3) 
Kıbrıs ekonomi zirvesi (1/3) 
Hani turizm örgütü nerede? 
Dış ticaret bilançosu ne durumda? 
DAÜ’de, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz hidrokarbon konulu konferans 
KKTC’deki bütçe gelişmeleri 
Parasal ve finansal gelişmeler (2015 IV. Çeyrek Bülteni) 
KKTC’de kara para aklanıyor mu? Maliye Bakanı Özgür’e düşen yükümlülükler 
Ercan Havalimanı’na neden 11 milyon dolar? 
Kat sınırı emirnamesi işe yarar mı? 
Brüt krediler’de ki düşüşe dikkat ediniz 
Türkiye angajman kurallarını uyguluyor 
Görüşme süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk ekonomisi raporu hakkında 
Yerel sanatçılara da yer verilsin 
Hükümet düğümünü atacak olan da, bozacak olan da Kıb-Tek olacaktır 
Kürt Amerikan Enerji Koridoru: Hatay’a dikkat ediniz 
Radar Reşat’ın KKTC ekonomisine bakışı 
Yükselen ekonomilerin hepsi zorda 
KIB-TEK, vatandaşı tiftikliyor 
Güney Kıbrıs ekonomisi ne durumda? 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (2/2) 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (1/2) 
Halkın Partisi’nin ekonomik vizyonu 
2016’da bizleri nasıl bir ekonomi bekliyor? 
Sosyal güvenlik sistemi battı  
Sosyal Güvenlik ağı güçlendirilip genişletilmelidir 
Emeklilik sistemini düzeltmenin tek yolu iradedir 
İsrail-Türkiye yakınlaşmasının temeli doğalgaz 
Kumarhanelerin ekonomik faydası artık tartışılır oldu 
Amerika Merkez Bankası ve faiz artışı beklentisi  
Doğalgaz ittifakı, görüşmelere zarar verir 
Akdeniz enerji halkası 
Kıbrıs Türk Turizm Örgütü ne zaman? 
Türk Rus gerginliği ve olası ekonomik sonuçları 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim (3 - son) 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim-(2) 
Böyle bütçe mi olur?  
2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -3 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -2 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -1 
Orta vadeli program 
Euro’ya geçmek mümkün mü? 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Şeytanca alınan karar: KIBTEK’in görev zararları halka ödettirilecek 
Yeni bir faiz yasasına ihtiyaç vardır 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası bir çözüm sonrası, muhtemel ekonomik endişelerim 
Direk ticaret tüzüğü olmadı Çözüm bize ne kazandırır? 
ASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ BİR OKUYUCU MEKTUBU 
CTP hizaya geldi!!! 
Eğitimdeki sorunların temeli irade ve ekonomik çıkmazdır 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
Kıbrıs’ın havası da, ekonomisi de toz duman içinde 
B20 Zirvesi ve Ankara 
Dış ticaretimiz ne durumda 
Bütçe gelişmeleri 
Eylül’de fedfaiz’i artırır mı? 
FED Eylül’de faiz’i artırır mı? 
Dümeni kopan Türkiye ekonomisi 
Çin Devalüasyona gitti: Dolar ve Euro’nun durumu 
Güney Kıbrıs’ın ekonomik durumu 
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Doğalgaz Ticareti’ndeki önemi 
Doğalgaz piyasasına Avrupa’dan bakınca 
Döviz dalga dalga 
Güney Enerji Koridoru’nda enerji denklemi değişti 
CTP-UBP koalisyonu hükümet programı  
Yeni kabine 
Avrupa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazına göz dikti 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 Yılı Birinci Çeyreği Bülteni  
Yunanistan’daki radikal sol, çok erken çark etti 
“Su Yönetimi Projesi” başlıklı yazıma, eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Kemal Deniz cevap verdi 
Amerika faizi artırmadı...Dolar şimdi ne olacak? 
Amerika Merkez Bankası Faiz’i artırır mı? 
Su yönetimi projesi 
Döviz şimdi ne olacak? 
İstatistik Dairesi’nde nihayet iyi işler yapılmaya başlandı 
24’üncü Dünya İşletmecilik Kongresi 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi’nde ekonomik entegrasyon irdelendi 
Transit Ticaret Merkezi – Kıbrıs (Cyprus As A Transit Trade Centre) 
TRT modeli özerklik 
Suriye gaz havzası 
Millî Direnme Ekonomisi  
CTP 
BRT’de doğru işler yapılmaya başlandı: Mete Tümerkan’la uğraşmayı bırakınız 
Kıbrıslı Rumların ekonomisi battı 
Dragon çayı, KKTC’nin stratejik konumunu güçlendirecektir 
Barcelona kıyı ötesi (offshore) protokolü 
Kıbrıs patatesi 
İstanbul’dan ekonomi gözlemi 
Amaranta Vadisi’ndeki yabancılara müjde 
Ne kadar ayakları üzerinde duran ekonomi yarattınız ki? 
Kıbrıs doğalgazı açmazda: Sıkıştırılmış doğalgaz revaçta 
Çamlıbel birinci Ekogünü Yerli üretim ve kültürel miras’ın korunması 
Genel Sağlık Sigortası’na geçilecek: GSS Koordinatörü Dr. Aykut Üretici’nin anlattıkları 
Taksiciler çok dertli 
Belediyeler Bütçesi ve Birlik Başkanı’nın feveranı 
Türkiye’de konut satışları 
Lübnan gaz havzası 
Yerli üretim desteklenmeli 
Dolar’ın ateşi düşmüyor 
Nobelli Ekonomist Stiglitz’in yeni önerileri: “İç talebe bağlı büyüme modeline geçilmeli” 
Yunan halkını acaba neler bekliyor? 
Kolej sınavları hakkında okuyucu yorumları 
Bir acayip kolej sınavı 
Yunanistan’daki radikal sol’un zaferi ve ekonomik beklentiler 
Kur ve faiz hareketlerinin 2015 beklentileri 
İstatistiğin önemi 
Turizm örgütü  
Dünya ham petrol fiyatlarını doğru okuyabilmek 
Sağlık Bakanlığı 2014 yılı icraatları 
Gelir eşitsizliğinin bedeli 
Siber Hanım’ın işi zor! 
KKTC’de Euro’ya geçiş mümkün müdür? 
Dünya petrol fiyatları 
Ada ekonomileri için denk bütçe uygun değildir 
Mevduat neden bu kadar hızlı artıyor? 
2015 yılı bütçesi ile reform olmaz 
Emtia, metal ve enerji piyasaları’nda son durum