Prof. Dr. Vedat Yorucu

 

Böyle bütçe mi olur?

20 November 2015, Friday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

2016 Yılı Bütçesi’nde sadece üç kalem, (Personel giderleri (%34,45), Sosyal Güvenlik Kurumuna Devlet Primi Giderleri (%1,62) ve Cari Transferler (%47,51), toplam bütçenin yüzde 83,58’ine denk gelmektedir. Bu rakam geçen yıl sadece yüzde 76.78’idi. Yani herhangi bir iyileşme olmamıştır. Bu kalemlere ek, yüzde 6,8’lik bir yük daha gelmiştir. Cari transferler 2015 Yılı Mali Bütçesi’nde sadece yüzde 42.31 iken, bu yıl yüzde 47.51 olarak öngörülmektedir. Bu durum bende ciddi bir endişe yaratmıştır.
***
2016 yılı için öngörülen Personel giderlerinin (1,464,063,000/9,675,700,000) Genel Ekonominin, yani Gayri Safi Milli Hasıla’nın yüzde 15.1’ini, emekliye ve memura ödenen cari transferlerin de (1,824,893,000/9,675,700,000) Gayri Safi Milli Hasıla’nın yüzde 34’ünü oluşturduğunu biliyor muydunuz?
***
Milli gelirimizin yaklaşık yüzde 34’ü, maaş ve transferlere gidiyor demektir. Bu oranlar çok yüksektir ve hem AB, hem de OECD ortalamasının çok üzerindedir. Özetle, bu iki rakamın toplamı, genel ekonomimizin yüzde 34’ünü silip süpürdüğünün farkında mıyız? 2016 yılı bütçesi ile, Reel Sektörü büyütecek hiçbir politikamız yoktur. Bu bütçe, ne istihdam artışını, ne de gelir artışını öngörmemektedir. Bütçe açığını kapatmayı, cari açığı düşürmeyi de öngörmemektedir.
***
Bu yılki (2016 yılı) Bütçe Giderleri, toplamı 4 milyar 741 milyon 452 bin TL olarak öngörülmektedir. (2015 yılı Bütçe Giderleri, toplam 4 milyar 96 milyon TL olarak öngörülmekteydi). Bu düzeydeki harcamalara karşın Bütçe Gelirleri’ne baktığımızda, özlenenin çok gerisinde olduğumuz anlaşılmaktadır (2016 yılı için öngörülen gelirler toplamı 4 milyar 142 milyon TL’dir). Bunun nedeni, ekonomiye gelir sağlayacak yapısal reformları hayata geçirecek politikalardan yoksun olmamızdır. Reel sektörü destekleyip, onun önünü açacak hiçbir önlem, bu bütçede maalesef yoktur. Reel sektörle ilgili kararlar, TC Yardım Heyeti Başkanlığı’nın yönlendirmeleri ile gerçekleşebilmektedir. Ülke ekonomisinin kalkınabilmesi için, nelerin yapılması gerektiğini, Devlet Planlama Örgütü’nün yayınladığı Orta Vadeli Program Taslağı açıkça anlatmaktadır.
***
2016 yılı Mahalli Gelirleri için öngörülen rakam, 2 milyar 374 milyon TL iken, Fiyat İstikrar Fonu’ndan 603 milyon 700 bin TL, Diğer Fon Gelirlerinden 55 milyon 800 bin TL, Döner Sermaye Gelirlerinden de, 7 milyon 850 bin TL gelir elde edileceği tahmin edilmektedir. Bütçe açığının kapatılması için, her zaman olduğu gibi yine Ankara’dan dış finansman desteği istenecektir. Bu yıl Ankara’dan istenecek miktar 1 milyar 100 milyon TL olarak öngörülmektedir. TC Yardımları için bu yıl 625 milyon TL öngörülürken, TC Kredileri için 475 milyon TL öngörülmektedir. Yatırım, Sermaye ve Yedek Ödenek alınacağının altı çizilmektedir. Aktarılacak toplam 625 milyon TL’den, KKTC’nin Savunma giderleri için 275 milyon TL, Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı ve Sivil Savunma Teşkilatı’na ödenecektir. Yatırım projeleri için 350 milyon TL, Yedek Ödenekler için ise yine 350 milyon TL kaynak ayrılmıştır. TC kredileri olarak 2016 yılı için 475 milyon TL borç hanemize yine yazılacaktır. Yani, Bütçenin yaklaşık yüzde 30’unu yine Ankara karşılayacaktır. Hani kendi ayaklarımız üzerinde duracaktık?
***
Eski Maliye Bakanı Sayın Zeren Mungan, geçen yıl demişti ki, 4 yıl aradan sonra Türkiye Cumhuriyeti’nden cari ödenekler için hiçbir yardım almamıza gerek kalınmayacaktır. Durumumuz, geçen yıla göre daha da kötüye gitmiştir. Devlet Planlama Örgütü’nün hazırladığı Orta Vadeli Program Taslağı’nın 1.2.4.3 Devlet Bütçe Dengesi başlığında yer alan açıklamalar (Bkz sayfa 20’de) dikkatimi çekmiştir. Şöyle ki:
“Devlet bütçe hacmi 2012-2014 yılları arasında cari bazda artış göstermiş olmasına rağmen, ayni dönem içerisinde Gayri Safi Milli Hasıla içerisindeki payı azalan bir seyir izlemiş ve 2012 yılında yüzde 42.9, 2014 yılında yüzde 41.1 seviyesine gerilemiştir”. Yani gelir artarken, milli gelir bazında yoksullaştık.
***
Aynı başlığın devamında (bkz. Sayfa 22) şöyle devam ediyor:
“2012 yılında yerel gelirlerin GSMH'ya oranı %33.8 seviyelerinden, 2013 yılında yerel gelirlerin GSMH'ya oranı %30.2; 2014 yılında ise %30.6 seviyesine gerilemiştir. Dış yardımların ise GSMH payı 2012 - 2014 yılında %5.7 düzeylerinde gerçekleşmiştir. Yerel gelirlerin önemli bir bölümünü oluşturan gelir vergisi ağırlıklı dolaysız vergilerin GSMH'ya oranı, 2012 yılında %9.1 düzeyinden 2013 yılında %9.3 ve 2014 yılında %9.7 seviyesine yükselmiştir. Katma değer vergisi ağırlıklı dolaylı vergilerin GSMH'ya oranı ise 2012 yılında %12.5 seviyesinden 2013 yılında %12.1 ve 2014 yılında %12.4 seviyesine gerilemiştir. Bu gelişmeler sonucunda vergi gelirleri toplamının GSMH'ya oranı 2012 yılında %21.6 oranından, 2013 yılında %21.4'e gerilerken, 2014 yılında %22.1 oranına yükselmiştir”.
***
Burada, sözü edilen Vergi Gelirleri’nin artışı Milli Gelir’e orantılandığında, herhangi bir refah artışı kaydedilmediği anlaşılmaktadır. Eğer 2012 yılında yerel gelirlerin GSMH'ya oranı %33.8 seviyelerinden, 2013 yılında %30.2’ye, 2014 yılında ise %30.6 seviyesine gerilemişse, hükümet edenlerin, özellikle bu ülkede görev yapan Maliye Bakanları’nın, ekranlar karşısına geçip “Gelirlerimizi Artırdık” diyerek halkı aldatmaması gerektiğine inanıyorum. Bilinsin ki böylesi bir açıklama, trajikomik bir durum yaratmaktadır. Bütçeyi yorumlamaya kaldığım yerden devam edeceğim.

Yazarın Tüm Yazıları
Dış ticaret gelişmeleri (2016 Ocak-Mayıs) 
KKTC Merkez Bankası 2016 yılı ikinci çeyreği bülteni: Bütçe gelişmeleri 
Türk akımı doğalgaz boru hattı hayat buluyor 
Amerikan Merkez Bankası ışığı yaktı: Eylül’de faizleri arttıracak gibi 
Devlet Planlama örgütü bilgilendirdi: Poly Peck PLC’yi hatırlattı       
Kıbrıs’ta genel sağlık sigortası tamam 
Sterlin neden düştü? 
Esnaf ile alay mı ediliyor? 
Türk Hava Limanları’nda iç hatlara yönlendirilmemizin ekonomik zararları 
Türkiye’deki yabancılar 420 milyon dolarlık bonoyu sattı 
Olağanüstü Hal ilanı Türkiye Ekonomisine nasıl etki eder? 
Askeri darbe girişiminin ekonomik sonuçları 
Güney Kıbrıs Ekonomisi’nde sevinç           
Borsalarda ve kambiyo piyasalarında son durum 
Düşünce Taslağı: Sosyo-ekonomik – politik(2/2) 
Sosyo - ekonomik - politik  (1/2) 
Bayram yerleri    
İsrail ve Rusya ile normalleşen ilişkilerin ekonomik faydaları 
İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar 
Genel Gıda ve Yem Yasası neden yürürlüğe sokulmuyor? 
Küçük esnaf ve zanaatkârlar dertli: Mali desteğe ihtiyaç var 
Brexit Gerçekleşirse Sterlin’in dümeni kopmaz 
23 Nisan İlkokulu neden başarılı? Kolej sınavlarında önemli başarı 
2016-2018 Yapısal Dönüşüm Programı’nda yüksek öğretimin yeri 
Alo Alo!......Telefon 
Ekonomik protokol neden sessiz sedasız imzalandı? Telefon ve elektrik satılacak mı? 
İşadamı, KKTC’ye neden yatırım yapmaz? 
Seyrüsefer harçları konulu yazıma gelen okuyucu yorumları 
Bakan Serdar Denktaş’a: 
Avrasya Araştırmaları Enstitüsü ve Kazakistan Kongresi’nden çıkardığım sonuçlar 
Kazakistan’da uluslararası ekonomi, finans ve enerji kongresi 
Dünya Borsaları’ndaki düşüşlere dikkat 
ODTÜ Enerji Konferansı’ndan anekdotlar 
Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği Konferansı 
UBP-DP hükümet programı – (3): Ekonomi ve özelleştirmeler olumsuz, enerji ve hidrokarbonlar olumlu 
UBP-DP hükümet programı -2 
UBP-DP hükümet programı (1) 
Amerika çözümü finanse edecek-miş !!! 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 yılı raporu 
Arif Feridun – “Yazgı” 
Kıbrıs ekonomi zirvesi yazılarıma gelen okuyucu mektubu 
CTP-UBP hükümeti, gerçekleri bal gibi biliyordu 
Sanat ile ekonominin arakesitinde bir yıldız: İlde Atik 
DPÖ’ye dikkat ediniz 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (3/3) 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (2/3) 
Kıbrıs ekonomi zirvesi (1/3) 
Hani turizm örgütü nerede? 
Dış ticaret bilançosu ne durumda? 
DAÜ’de, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz hidrokarbon konulu konferans 
KKTC’deki bütçe gelişmeleri 
Parasal ve finansal gelişmeler (2015 IV. Çeyrek Bülteni) 
KKTC’de kara para aklanıyor mu? Maliye Bakanı Özgür’e düşen yükümlülükler 
Ercan Havalimanı’na neden 11 milyon dolar? 
Kat sınırı emirnamesi işe yarar mı? 
Brüt krediler’de ki düşüşe dikkat ediniz 
Türkiye angajman kurallarını uyguluyor 
Görüşme süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk ekonomisi raporu hakkında 
Yerel sanatçılara da yer verilsin 
Hükümet düğümünü atacak olan da, bozacak olan da Kıb-Tek olacaktır 
Kürt Amerikan Enerji Koridoru: Hatay’a dikkat ediniz 
Radar Reşat’ın KKTC ekonomisine bakışı 
Yükselen ekonomilerin hepsi zorda 
KIB-TEK, vatandaşı tiftikliyor 
Güney Kıbrıs ekonomisi ne durumda? 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (2/2) 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (1/2) 
Halkın Partisi’nin ekonomik vizyonu 
2016’da bizleri nasıl bir ekonomi bekliyor? 
Sosyal güvenlik sistemi battı  
Sosyal Güvenlik ağı güçlendirilip genişletilmelidir 
Emeklilik sistemini düzeltmenin tek yolu iradedir 
İsrail-Türkiye yakınlaşmasının temeli doğalgaz 
Kumarhanelerin ekonomik faydası artık tartışılır oldu 
Amerika Merkez Bankası ve faiz artışı beklentisi  
Doğalgaz ittifakı, görüşmelere zarar verir 
Akdeniz enerji halkası 
Kıbrıs Türk Turizm Örgütü ne zaman? 
Türk Rus gerginliği ve olası ekonomik sonuçları 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim (3 - son) 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim-(2) 
Program olumlu ve desteklenmeli 
2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -3 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -2 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -1 
Orta vadeli program 
Euro’ya geçmek mümkün mü? 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Şeytanca alınan karar: KIBTEK’in görev zararları halka ödettirilecek 
Yeni bir faiz yasasına ihtiyaç vardır 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası bir çözüm sonrası, muhtemel ekonomik endişelerim 
Direk ticaret tüzüğü olmadı Çözüm bize ne kazandırır? 
ASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ BİR OKUYUCU MEKTUBU 
CTP hizaya geldi!!! 
Eğitimdeki sorunların temeli irade ve ekonomik çıkmazdır 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
Kıbrıs’ın havası da, ekonomisi de toz duman içinde 
B20 Zirvesi ve Ankara 
Dış ticaretimiz ne durumda 
Bütçe gelişmeleri 
Eylül’de fedfaiz’i artırır mı? 
FED Eylül’de faiz’i artırır mı? 
Dümeni kopan Türkiye ekonomisi 
Çin Devalüasyona gitti: Dolar ve Euro’nun durumu 
Güney Kıbrıs’ın ekonomik durumu 
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Doğalgaz Ticareti’ndeki önemi 
Doğalgaz piyasasına Avrupa’dan bakınca 
Döviz dalga dalga 
Güney Enerji Koridoru’nda enerji denklemi değişti 
CTP-UBP koalisyonu hükümet programı  
Yeni kabine 
Avrupa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazına göz dikti 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 Yılı Birinci Çeyreği Bülteni  
Yunanistan’daki radikal sol, çok erken çark etti 
“Su Yönetimi Projesi” başlıklı yazıma, eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Kemal Deniz cevap verdi 
Amerika faizi artırmadı...Dolar şimdi ne olacak? 
Amerika Merkez Bankası Faiz’i artırır mı? 
Su yönetimi projesi 
Döviz şimdi ne olacak? 
İstatistik Dairesi’nde nihayet iyi işler yapılmaya başlandı 
24’üncü Dünya İşletmecilik Kongresi 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi’nde ekonomik entegrasyon irdelendi 
Transit Ticaret Merkezi – Kıbrıs (Cyprus As A Transit Trade Centre) 
TRT modeli özerklik 
Suriye gaz havzası 
Millî Direnme Ekonomisi  
CTP 
BRT’de doğru işler yapılmaya başlandı: Mete Tümerkan’la uğraşmayı bırakınız 
Kıbrıslı Rumların ekonomisi battı 
Dragon çayı, KKTC’nin stratejik konumunu güçlendirecektir 
Barcelona kıyı ötesi (offshore) protokolü 
Kıbrıs patatesi 
İstanbul’dan ekonomi gözlemi 
Amaranta Vadisi’ndeki yabancılara müjde 
Ne kadar ayakları üzerinde duran ekonomi yarattınız ki? 
Kıbrıs doğalgazı açmazda: Sıkıştırılmış doğalgaz revaçta 
Çamlıbel birinci Ekogünü Yerli üretim ve kültürel miras’ın korunması 
Genel Sağlık Sigortası’na geçilecek: GSS Koordinatörü Dr. Aykut Üretici’nin anlattıkları 
Taksiciler çok dertli 
Belediyeler Bütçesi ve Birlik Başkanı’nın feveranı 
Türkiye’de konut satışları 
Lübnan gaz havzası 
Yerli üretim desteklenmeli 
Dolar’ın ateşi düşmüyor 
Nobelli Ekonomist Stiglitz’in yeni önerileri: “İç talebe bağlı büyüme modeline geçilmeli” 
Yunan halkını acaba neler bekliyor? 
Kolej sınavları hakkında okuyucu yorumları 
Bir acayip kolej sınavı 
Yunanistan’daki radikal sol’un zaferi ve ekonomik beklentiler 
Kur ve faiz hareketlerinin 2015 beklentileri 
İstatistiğin önemi 
Turizm örgütü  
Dünya ham petrol fiyatlarını doğru okuyabilmek 
Sağlık Bakanlığı 2014 yılı icraatları 
Gelir eşitsizliğinin bedeli 
Siber Hanım’ın işi zor! 
KKTC’de Euro’ya geçiş mümkün müdür? 
Dünya petrol fiyatları 
Ada ekonomileri için denk bütçe uygun değildir 
Mevduat neden bu kadar hızlı artıyor? 
2015 yılı bütçesi ile reform olmaz 
Emtia, metal ve enerji piyasaları’nda son durum