Derviş Deniz

 

Kıbrıs’ta toplumların uzlaşacağı ortak bir ekonomik yapı mı, etnik bir ekonomik yapı mı?

23 November 2015, Monday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Kıbrıs sorununa toplumların her ikisinin de kabul edebileceği bir çözümün bulunması çalışmaları içerisinde ekonomi konusunun içeriği kadar felsefesini de ele almak gerekir.  1960 ta kurulan Kıbrıs Cumhuriyetinin iki kurucu ortağının oluşturacağı yeni ortaklıkta ekonomik hayatın işleyişi ve kontrolünün her iki topluma da eşit şartlarda fayda sağlayacak bir temel üzerine kurgulanmalıdır. Ancak Kıbrısta 1963 ten sonra gelişen şartlar iki toplumun ortak bir ekonomik yapıda beraberce çalışmalarına çok da rahat bir zemin oluşturmamaktadır.
Kıbrıs sorunun kökeninde etnik bağlantı ve düşüncelerin önemli bir rol oynadığını söyleyebiliriz. Ancak ne denirse densin 1963 te ve 1974 meydana gelen olaylar sonrasında Kıbrıstaki sorun sadece siyasi alanda kalmamış etnik farklıklara oluşan ekonomik çıkarlar da eklenmiştir.
Adanın uluslararası alanda tanınmış kısmı olan Güney Kıbrıs , adanın Kuzeyinde hiçbir yönetim hakkı olmamasına rağmen tüm ada adına her türlü ticari anlaşmayı yapmakta ve kabul görmektedir. Diğer taraftan dünyada Türkiye Cumhuriyeti dışında hiçbir ülkenin tanımadığı KKKTC  de adanın kuzeyini yönetmesine rağmen uluslararası alanda yönettiği tpoprak parçası için Türkiye dışında hiçbir ülke ili bırakın siyasi anlaşmayı ticari bir anlaşmaya da girememektedir.
Kıbrıslı Rumların uluslararası tanınmışlığının sağladığı avantajları tüm ada üzerinde çözüm sonrasında aynı şekilde sürdüreceği inançlarının hala bu aşamada bile devam ettiğini çok açık bir şekilde görebiliriz. Bugün Güney Kıbrısta hükümet düzeyinde değil de şahıs veya kurumlar düzeyinde yapılan ekonomik konulardaki işbirliği görüşmelerinde bu ruh hali ve inanca rahatça şahit olabilirsiniz. Kıbrıslı Rumlar açısından oluşturulacak ortak ekonominin şemsiyesi bugüne kadar alışagelmiş Kıbrıs  Elen kökenli ekonomik yapıdır. Bahsi geçen ortak Kıbrıs ekonomisinde de Kıbrıslı Rumlara göre ekonomik patron Kıbrıslı Rumlardır.
Kıbrısın Güneyinde durum böyle iken, tanınma açısından çok büyük dezavantajlara sahip olmamıza rağmen, adanın kuzeyinde çözümsüzlük nedeni ile önemli kazançlar sağlayan önemli sayıda kesimler vardır. Avrupa Birliği dışında olmamız ve tanınmamışlığımız ekonomik standartlarımızı geliştirmede bize çok da yardımcı olmamaktadır. Çıkar kesimleri ile işbirliği içerisinde olan siyasiler de zaman zaman tek açık kapımız ve destekçimiz olan Türkiye Cumhuriyetinin ayakları üzerinde duran bir ekonomik yapının oluşması için bizlere önerdiği reçetelere hayır diyebilmektedirler. Çağdaş bir ekonomik yapı ve standardı gelişmemiş işletmelerin varlığı da adanın kuzeyindeki bazı kesimleri ortak bir ekonomik yapıya girmek konusunda korkutmaktadır.
Kıbrısın kuzeyinde oluşan yapının sürdüğrülebilirliliği yoktur. Dünyadaki gelişmeleri takip ettiğimiz söylense de, farklı ülkelerin gelişme oranlarının büyümeye farklı yansıması dolayısı ile 20 yıl sonra adanın kuzeyinde gelir düzeyi dünya ortalamalarının çok altında olacak bir nüfus oluşacağı kesindir. Bu nedenle kısa vadeli çıkarlar yerine gelecek nesilleri refaha kavuşturacak planları ortaya koymamız ve oluşacak yeni Kıbrus devletinde ekonomik olarak etkin olabileceğimiz bir duruma gelmemiz gerekmektedir.
Kıbrıslı Türklerin yeni Kıbrıs devleti içerisinde ekonomik olarak daha güçlü duruma gelmesi Avrupa Birliği içerisinde çok önemli bölgesel teşvikler ve derogasyonlar almasına bağlıdır. Bu nedenle Kıbrıslı Türklerin yönetimindeki kuzey devletinin ekonomik yapısına destek olacak tüm imkanlar seferber edilmelidir.
Kıbrıslı Türklerin Avrupa Birliği içerisinde alabileceği teşvik ve ayrıcalıklardan çok daha önemli olan Türkiye ile olan ekonomik ilişkileridir. Kıbrıslı Türkler aynı etnik kökeni taşıdığı Türkiye ile milliyet ve ırk kökeni dışında ekonomik olarak stratejik ortaklığa devam etmelidir. Gittikçe gelişen ekonomisi ve bölgenin en önemli ülkesi olan Türkiye ile ekonomik ilişkilerin güçlü olması Kıbrıslı Türkleri belirli bir zaman içerisinde ekonomik olarak çok güçlü bir duruma getirecektir. İşte Kıbrıslı Rumların oluşacak ortak bir devlette Kıbrıslı Türklere bırakmak istemediği de bu işbirliği avantajlarıdır.
Kıbrıslı Rumlar uluslararası tanınmışlığını kullanarak  bugüne kadar içerisine girdiği tüm anlaşma ve birliklere Türkiyeyi de dahil etmek niyetindedirler. Bugün ellerinde bulundurdukları tanınma avantajını Türkiye ile stratejik ortakğa çevirip, bu ilişkinin çok küçük bir kısmını Kıbrıslı Türklere bırakmak bugün Kıbrıs Rum işadamlarının en büyük emelidir. Bu emelin şekillenmesi için de Güney Kıbrıs hükümeti büyük bir şekilde destek olmaktadır. Üzülerek görüyorum ki KKTC nde devlet bu konuda Kıbrıs Türk işadamına aynı desteği  istenilen ölçüde verememktedir. KKTC nde destek verilen sektörlerin birçoğunun Kıbrıslı Rumlarla başta olmak üzere dünya ile rekabette çok büyük faydası yoktur. Daha önce de belirttiğim gibi 1974 sonrası ortaya çıkan çıkar ilişkilerinin çözümü ve çözüm sonrası oluşacak ekonomik yapıyı çok da dikkate almadığı ortadadır. Kişisel veya zümresel çıkarların çözüm sonrası içerisine gireceğimiz büyük rekabet ortamı için yapılması gerekenlere engel olmaması en büyük dileğimdir.
Kıbrısta toplumların kısa zamanda bir çözüm üzerinde anlaşmaları bizim açımızdan çok önemlidir. Kıbrıslı Rumların çözüm sonrasında oluşacak ekonomik yapının idaresi ve bu yapı üzerinde etkin olmak isteklerini dünyanın rekabet ortamı içerisinde değerlememiz gerekir. Kıbrıslı Türkler ne yaptıklarını bilerek hareke etmek ve dünya koşullarında rekabet etmek zorundadırlar. Bunun için de özgüven şarttır. Kıbrısta bulunabilecek çözüme karşı olan unsurların Kıbrıslı Rumların niyetine bakarak “ çözüm olmaz” fikrini ortaya koymaları Kıbrıslı Türkleri daha fazla yalınızlığa itmektedir. Bu çözümde biz yoksak dünya aynen devam eder Kıbrıslı Rumlar da  bizim adımıza daha çok anlaşmalar yaparlar.

Yazarın Tüm Yazıları
G20 toplantısında hedefler 
Güncel 
Önümüzdeki aylarda vatandaşın ekonomik şartlarında kötüleşme olur mu? 
Toplumdaki özgüven eksikliği ekonomik atılımları da etkilemektedir 
Önümüzdeki aylarda ekonomide neler bekleniyor? 
Yabancı yatırım ama nasıl? 
Brexit sonrası Avrupa Birliği 
Brexit büyük hata 
Türkiye ekonomisinin durumu KKTC için çok önemli 
KKTC pahalılık yaratmada gelir düzeyine göre dünyada bir numara 
Ekonomik protokol maddeleri ve su anlaşması geciken icraatların sonucu 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (5) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (4) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (3) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (3) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (2) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması 
Yatırım ortamının iyileştirilmesi 
KKTC ile TC arasındaki ekonomik protokoller 
Terörizmin hedeflerinden biri ekonomik yıkım 
Önümüzdeki 15 yıl içerisinde en önemli sorun sürdürülebilir insan yaşamı 
Ekonomiye bir de yurt dışından bakmak 
Tüketim toplumu ve sosyal bozulma 
KKTC’de su krizi dünyada ekonomik durgunluk tehlikesi 
Devlet adamlığı, klasik anlamda işadamlığı ve fırsatçılık 
Göç dalgası, fakirlik ve yardım 
Gelir dağılımındaki aşırı farklılıklar sosyal krizler doğurabilir 
Planlama 
Rum Maliye Bakanı’nın Kıbrıs Türk ekonomisi ile ilgili sözleri 
2016’da neler bekleniyor? 
Siyah kuğuların uçuşu 
Siyasette ekonominin bütününü görmek 
Bugünlerde ekonomik hayatımız nasıl görünüyor 
Vergide zarar gösteren kişi veya kurumlar neden zarar gösteriyor 
Terör, ekonomik hayatın en büyük risklerinden biridir 
Hükümetler şeffaf muhasebe sistemine geçmeye başladılar 
Ortadoğu’da yaşananların ne olduğunu Avrupa şimdi anlamaya başladı. Ya biz? 
Dünya sınırları olmayan pazara dönüşüyor 
Mülkler konusu ve güncel sorun döviz kurları 
Bir ülkenin ekonomisindeki büyüme kişilerin refah seviyesine yansımazsa 
Söz su yönetiminden açılınca 
Görüşmeler iç siyaset ve döviz kurları 
Ayakları üzerinde duran bir ülke 
Vergi yasa ve uygulamaları vergi kaçaklarını teşvik etmemeli 
Ticaret Odası genel kurulunda konuşulanlar 
Ticaret Odası genel kurulunda konuşulanlar 
Kuzey Kıbrıs’ta bağımsız denetçiliğin durumu 
Bağımsız denetim 
Ortadoğu değişimler bölgesi 
Bağımsız Denetci – Mali Müşavir – Muhasebeci 
DÜNYA ENERJİ KAVGALARI 
Kıbrıslıların kendilerine ait varlıkları yönetmesi 
G 20 ve uluslararası ticaret hizmet ve finansmanda vergi kaçağı 
Avrupa bankaları stres testi 
Avrupa bankaları stres testi 
Ortadoğu’da yaşamak 
Ekonomide daralma var mı? 
Ekonomik çıkarlar ülkeler ve insanlar 
Yeni dünya düzeni 
Şirketler yasasında artık değişim zamanı 
Siyasi gelişmeler ve ekonomi 
Siyasi çözümsüzlüğün ekonomik maliyeti 
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının önemi 
Ortadoğu ve bitmeyen çıkar kavgası 
İçinde bulunduğumuz bölgede ekonomik istikrar için büyük sorumluluk gerekir 
Avrupa Parlamentosu seçimleri bize ne mesaj veriyor? 
Hedefi olmayanların gelecek kaygısı büyük olur 
2014’ün ilk çeyreğinde dünya ve KKTC ekonomisi nerede? 
Kıbrıs sorunun çözümünde ekonomi 
Yatırımlar açısından Kıbrıs’’ta çözüm neden önemli 
Para akışındaki durgunluk mali tedbirlerle aşılabilir mi? 
Kayıt Dışı Ekonomi 
Uluslararası Kriz Grubu’nun Kıbrıs raporunun ekonomik yönü 
Kara Para ile Mücadele ve KKTC 
Tanınma veya Tanınmama ile dünya gerçekleri 
Günlük olaylarla uğraşırken 2014 Yılında olabileceklerin hesabını iyi yapmalıyız 
Kıbrıs sorunu ile ilgili hareketlenme ve ekonomi