Prof. Dr. Mehmet Hasgüler

 

Enerji, Su ve Yumuşak Güç: Kıbrıs’a olası etkileri…

25 November 2015, Wednesday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Anadolu’dan su getirme tartışmaları asırlık bir tarihsel arka plana sahip… Bu açıdan Kıbrıs bir tarihi dönüm noktasına daha ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Şahsen ben bu tarihi dönüm noktasında birbirinden ayrı gibi görünen ancak aslında her biri birbirinin içine geçmiş bazı noktaları ortaya koyarak Türkiye'den suyun getirilmesini çok daha geniş bir bakış açısında okuma eğilimindeyim… Çok daha zor olan ve uçuk kaçık olduğu iddia edilen Anadolu’dan su taşıma projesi, Kıbrıs’a hayal olarak görülen çözüme neden kaynaklık etmesin?
Geçtiğimiz hafta sonu Ankara’da düzenlenen, benimde katıldığım EkoAvrasya Çalıştayında bir araya gelen uzmanlar, akademisyenler bu sorunun cevabını aradı; Kıbrıs ve su konusunu derinlemesine masaya yatırdı… Öğleden önce her zaman olduğu gibi siyasetçiler konuştu akademisyenler ve uzmanlar dinledi… Öğleden sonra, siyasetçiler/bürokratlar, uzmanları ve akademisyenleri kendileriyle baş başa bıraktılar… Yani siyaset yine dinlemedi… Mutlaka o gün başka birçok yoğun gündemleri vardı… Böylelikle orada siyasetin de işitmesinde fayda olan birçok yapıcı politika önerileri havada kaldı… Tabi önerileri haber yapacak basın-yayın kuruluşları da işlerini görecek fotoğrafları aldıktan sonra çalıştayı terk etti… Yıllardır bu işler hep böyle kısır döngü biçiminde oluyor… O yüzden bu önemli konuyu bir kez daha köşeme taşıma ihtiyacı hissettim…

Dünyanın siyaset satrancı
Fotoğrafa biraz yukarıdan bakmakta fayda var. Bu noktada Rusya'nın Kırım'ı Ukrayna'dan koparıp, kendi kontrolü altına almasından başlamak gerekir. ABD eski ulusal güvenlik danışmanı Brezinski "Büyük Satranç Tahtası" adlı eserinde, "Ukrayna’yı kaybetmiş bir Rusya, artık büyük güç olmaktan bahsedemez" saptamasında bulunur. Nitekim Ukrayna’yı kaybetme noktasına gelince Rusya, askeri müdahale seçeneğini devreye sokarak, Doğu Ukrayna ve Kırım'ı koparmıştır. Ancak bu müdahale sadece bir toprak kontrolü kavgasından ibaret olarak düşünülmemelidir. Burada çok daha önemli stratejik çıkarlar söz konusudur. Rusya, Ukrayna üzerinden Batı Avrupa'yı doğalgaz konusunda elinde tutmaktadır. Rusya vanaları kapattığı anda belki Almanya da dahil Avrupa'da bir kriz durumu ortaya çıkacaktır.
Bu durumda ABD ve Batılı müttefiklerinin, Rusya'nın doğal gaz kozunu dengeleyecek bir tedbir düşünmesi büyük öneme haizdir. İşte bu alternatif, Doğu Akdeniz’de bulunan doğal gaz yatakları olabilecektir. Ancak bu doğalgaz yataklarının verimli bir şekilde Avrupa pazarına aktarılabilmesi ancak Kıbrıs meselesinin halledilmesi üzerinden mümkündür. Son dönemde Rusya'nın Suriye'de askeri faaliyetlere geçmesi, pek çok diğer faktörün yanında bu stratejik bağlamda da ele alınmalıdır. Elbette Doğu Akdeniz doğalgazının Avrupa'ya aktarılması, Rusya'nın hiç işine gelmeyecek bir stratejik hamle olacaktır.

Su-Maraş-Enerji işbirliği
Neden Türkiye'den bir boru hattıyla gelen su, Doğu Akdeniz doğalgazını da Anadolu'ya taşıyamasın? Böyle bir proje Türkiye'nin sadece yumuşak gücünü değil, aynı zamanda yumuşak ve sert güçlerin dengede kullanılması anlamına gelen "smart" yani "akıllı" gücünü de artıracak bir faktördür. Bugün çözümün somut zemini su ve enerji işbirliği üzerinden yükselebilir…
İkinci Büyük Savaş’tan çıkan Fransa ve Almanya, demir ve çelik rekabeti yerine uzlaşma ve işbirliğini seçti ve AB’yi meydana getirdi… Aynı mantıkla Kıbrıs’ta kurulacak “Su-Maraş ve Enerji” işbirliği, çözümün ve federasyonun gerçek zemine oturmasını sağlayabilir… Bugün su ve Maraş somuttur… Doğal gaz henüz somutlaşmış değildir… Lakin doğal gazın somutluk kazanıp AB pazarına ulaştırılmasında Türkiye toprakları hem güvenli hem de ekonomik anlamda rasyonel konumdadır… Bugün Kıbrıs uyuşmazlığından işbirliğine ve çözüme geçildiği takdirde bu opsiyon Doğu Akdeniz’de istikrarın ete kemiğe bürünmesine yol açacaktır…
Unutmamak gerekir ki karşımızda güçlü, dişli bir rakip durmaktadır. Gerçekçi bir bakış açısı ile ortaya koymak zorundayız ki Rum tarafı Kıbrıs'ta çözüm konusunda isteksizdir. Bunun için de Rusya'dan büyük yardım almaktadır. Yani önümüzdeki engel büyüktür. Fakat bu tarihi dönüm noktasında Türkiye'nin 2023 vizyonu gideceği yöne damga vuracak niteliktedir. Bu şuurla hareket etmek, hayalleri gerçek kılan vizyon sahibi insanların tarihi görevleridir. Kıbrıs çözümün inşa edilmesiyle Doğu Akdeniz’in etkili ve örnek ülkesi olabilir. Çözümün inşa edilmediği Kıbrıs ise yine önemini korur ama bölgesel istikrara “negatif” etki üzerinden katkıda bulunur…

Yazarın Tüm Yazıları
“Mağusa Limanı, Limandır Liman!” 
“Çözüm” hapishanesi!    
Üniversiteler: “Bilim Rekabeti”nde neden yok?! 
Memleketin güzelliğini yaşamak… 
Darbelere karşı “Garpçı” duruş?!   
Eserler “eski,” Mağusa “aynı”: “Büyük sarnıç lağım kuyusu olmuş”! 
90’lı gençlerden mektup var! 
Son kuşağın adı: “Reddediyoruz”! 
Siyasete “cüzzam”ın16 nedeni! 
Ahalinin değişen algısı! 
Durum berraklaşır mı? 
Futbolcu destek, folklorcu köstek!.. 
“Sol”un“sivilleşme” çabası ve güvenlik güçleri 
“Seks kölesi” sicili 
Üçüncü Göz: 3 kez 
Her şerde bir hayır var! 
Darbelerin Gölgesinde Kıbrıs 
Kalkışma algısı... 
Duruma seyirci kalmamalıyız… 
Polislerimiz hâlâ reşit değil mi?! 
Kasis: Zihinsel bir Engeldir! 
“Yalakalığın milleti olmaz…” 
Ayrılma Şoku, AB ve Kıbrıs 
Britanya AB’den kopunca... 
Koordinasyon Ofisi?!    
Nerede bu gençler? 
Aile şirketleri ve kurumsallaşma 
Kapıları çözüme açmak 
Erhürman ve siyasette güven 
Anastasiadis’i bekleyen “rol” 
Türkiye Kökenli Yurttaşlar Güney’e neden geçemiyor? 
Cin şişeden çıkınca… 
Güney seçimleri ve çözüm 
Molozlarla iç içe yaşamak 
Ada Kronikleri: Demokrat Zihniyet için! 
Gündelik propaganda ve çözüm!  
Mevzu: Annan Referandumunun ertesi günü! 
Global Trendler ve YÖDAK  
CIA’nin Projeksiyonları ve Mehmet Diana… 
Üniversiteler ve “Kurumsallaşma”  
Ada’nın Gizli Kalmış Girişimcisi: Mehmet Diana 
“Güven Erozyonu” siyasetin kaderi mi? 
Yeni toplumsal dinamikleri anlamak 
Doğarken ağladı Statüko! 
Üniversite ve Etik! 
Siyaset yeniden şekillenirken!… 
Ekonomi nasıl yönetilmez? 
“Zihniyet Devrimi” ve Taksim Yürüyüşleri 
Akdeniz medeniyet projesi 
CHP halka neden gidemiyor? 
Bu yazıyı profesyonel siyasetçiler okumasın!  
Neden 70 gün taksim sahasında yürüdüm? 
Neden 70 gün taksim sahasında yürüdüm? 
Antep’ten Kıbrıs’a ve Ortadoğu’ya bakış 
Üniversitelerin kurumsal güvenlik algısı… 
THY Kalkış Zamanlamasında 22’nci 
Dünya Kadınlar Gününe 2 Kala… 
“Bilim diplomasisi” ve küresel yüksek öğrenim 
Siyasetin “Yenisi” ve Toplumun “Temizi”! 
Anastasiadis’e açık mektup 
“Kurucu KKTC Başbakanı” Mustafa Çağatay: Protokol Krizi “Rivayet” mi? 
“Sevgililer Günü”nden üç gün sonra!... 
Federal Çözümde “İnsan” Kaynağı 
Çözüm ve “Garantörlük” tartışmaları 
Toplum olmak ya da olmamak!.. 
İki toplumlu koro ve çözüm! 
40 Adımda “Aşınan” Egemenlik!… 
Kıbrıs ve Davos 
Oturarak değil; yürüyerek ülkemizi anlamak… 
Cemaatin Travmatik Mottosu: “Dur Bakalım N’olcak?” 
“Cemaati çalan” kılıfını uydurur! 
Halk Odaklı Partilerin 6’ncısı: “Halkın” Partisi!.. 
Reform ve Referandum!... 
Dereboyundaki Kaldırımlar ve Kentlilik 
“Göç” ve “Kimlik”  
Yeni yıla girerken 45’lik CTP… 
“Özrün” en büyüğü zihniyette!... 
“Vekâleten” hayat ve “Şükran Ekonomisi” … 
Statükonun Anası!... 
Mehmet Rıfat Aras: “Birbirinizi adada nasıl ayırt edip öldürdünüz?!” 
Gazetecilik ve promosyon 
Kemal Köse: Bisikletin ruhunu biliyor!... 
“Evkaf’ın Su Meselesine Dönmek”!... 
Cari zihniyetin “Üç hali”!.. 
“Marjinal” mi dediniz?! 
Suyun derinliğinin farkında mıyız? 
“Cumhurbaşkanı” şapkasını parti başkanı taşırsa! 
Federal hayatı yeşertecek kültür 
“Empati Müzesi”? 
“Akil İnsan”, “Aktif” siyasetçi olursa… 
Bisikletin Filozofu ŞAFURİ: Altay Ayrancıoğlu  
UBP kurultayının arifesinde… 
Korsan Morsan! 
“Barış” suyu, Akıncı ve Çanakkale 
Partiler ve Siyasi Türbülans 
Hayat: Gri’nin Tonlarıdır… 
Ülkemizin geleceğini nasıl kuracağız? 
Sakız Adasından “Baf Sakızı”na….  
“Kıbrıs’ta Barış” bal gibi engellenecektir! 
Yarın Bayram… 
1 Kasım Seçimleri ve “Kıbrıslı Türkler” 
Ada Fenomeni “Nisan Yağmuru” ve sosyal medya!  
Ada Fenomeni “Nisan Yağmuru” ve sosyal medya!  
“Barış” sahici olmaktan geçer… 
Kuzey Kıbrıs “FailedState” mi? 
Kuzey Kıbrıs “FailedState” mi? 
“Temiz Toplumu” Nerede Aramalı? 
“Temiz Toplum”, Statü Endişesi ve Prekarya… 
Mağusa yeniden gazi mi oldu? 
UBP nereye gidiyor? 
Önceliklerimize odaklanalım, çözüm ararken kaybolmayalım 
Yaseminlerin Öyküsü Yok?!… 
İnsan Kaçakçılığı ve “ABD Paradoksu” 
Kadın “ticareti” ve insan kaçakçılığı!  
“AKP-CHP Koalisyonu” ve Kıbrıs 
Demokrat Zihniyet! 
Siyaset uzlaşma işidir 
Savaş Hilton ve “Survivor”(*) 
Federal çözüm ve oryantasyon!.. 
Yüksek Öğrenim Platformu 
Siyaset ve “Halüsinasyon” 
Futbol Federasyonu ve YÖDAK 
“Üniversite Adası” olmaya yakın mıyız?  
Sahillere“haraç” barajı kurmayın! 
Türkiye’nin koalisyon seçenekleri ve Kıbrıs  
“Büyük insanlık” ve vicdan 
Federal çözüm felsefesi “ayrımcılığı” bitirir mi? 
Yüksek öğrenime bakış 
Akdeniz Federasyonu 
Türkiye’deki seçimler 
Güven İnşası ve “Redif Ordularının Tasfiyesi” 
Dinamik müzakere süreci 
“Omonia” Büyük Camia 
Bedava yaşıyoruz bedava... 
Klişeleri şiirle yargılamak: “Rumca küstüm, Türkçe kırıldım” 
Değişim! Ama nasıl? 
Giden bir değerin ardından: Dr. Servet Sami Dedeçay 
Siyasi ekollerin son örneği! 
Annan Referandumu, 11 Yaşında ve “Statüko” 
Seçimin kaderi Pazar’a kaldı! 
Şantekler Kabare ve Bağımsızlık! 
Çözüme Halkın Güveni 
Adaylarda“Demokrasi” Kültürü 
Tepebaşı Spor Kulübü’nde konferans 
“Kurtarıcı” ararken kaybolmak! 
“Varoşha”nın seçimlerde dayanılmaz hafifliği ve çözüm! 
“FederatifSiz” “Çözümcüler”! 
Adayların müzakere stratejisi 
Siyasete damdan düşen federalist: Alpay Durduran! 
Çatlak mozaikte tango!.. 
Kendimizi ADA’yacağımız bir yaşam 
Anketler değerlendirilirse faydası yüksek! 
Kadının adı hâlâ yok 
20 Nisan ve Sonrası!? 
Köpeğinin bedeli kadar konuş! 
Başkanlık sistemine geçmişiz de haberimiz yok! 
Yeni moda köpek sevgisi ve getirdikleri 
Eskisi, yenisi, aynısı ve kendisi 
Yasemin dilinde “Adalılık” ! 
Cumhurbaşkanlığı seçiminde adayların söylemi: O iş “yaş”! 
“Elektrik Yüzü” Görmeyen Köylerimiz Var! 
Çipras’ın Kıbrıs ziyareti: Radikal tavır nerede?  
Adalılık: “Hayatı Maskesiz Yaşamak” 
Siriza kelebek etkisi yaratır mı? 
Üniversitelerin öncüsü ve ilk kadın Cumhurbaşkanı adayı: Dr. Servet Sami Dedeçay 
Anastasiadis’in dili çözüldü! 
KKTC’nin kara kapılarındaki gülen yüzleri! 
Seçimler “Nisan 1955!”te yapılsaydı!... 
23 Asırlık Kent: Gazi Mağusa  
Ekonomik Kriz Önce Ahlakı Vurur! 
“Karikatürün Evliya Çelebisi”: Hüseyin Çakmak 
2014 takvimden düşerken… 
“Çağlayan” parkı Dereboyu’ndan büyüktür! 
Hakikatlerle yüzleşelim!  
“Dışardaki Tavuriler” 
“Vaat-sizlik” seçimi ve algı yönetimi 
“Kıbrıs bir Ada” mıdır? 
“Tramvay”dan önce toplu ulaşım düzeltilmeli! 
Bir “semptom” olarak “popülizm” 
Anayasa Referandumu: “Dersini Almış da Yapıyor Ezber!” 
Siyaset ve “Himaye”!