Prof. Dr. Vedat Yorucu

 

2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim (3 - son)

27 November 2015, Friday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Üçü bir etmez:

2016 Mali Yılı Bütçe’sinde, hizmetler sektörünün lokomotifi sayılan yüksek öğretim sektörüne ve turizme ayrılan kalemlerin büyük oranda düşürülmesi, bir iktisatçı olarak beni hayrete düşürmüş ve hayal kırıklığı yaratmıştır. Ekonominin lokomotifi sayılan ve ekonominin büyüme motoru olan Yüksek Öğretim sektörü ve Turizm’in ödemeler dengesi bilançosu’nda ki 1 milyar 650 milyon doların üzeride bir açığın kapatılmasında çok önemli bir rolü bulunduğunu hepimiz biliyoruz. Bu iki sektörden elde edilen gelir yadsınamayacak büyüklüktedir. Turizm’in 2015 yılı için öngörülen net geliri yaklaşık 703 milyon dolar, Yüksek Öğretim Sektörü gelirleri de yaklaşık 956 milyon dolar’dır. Ülkede okuyan 80 bin öğrencinin yaklaşık 65 bini TC ve Üçüncü ülke vatandaşlarıdır. Artan Öğrenci sayısı, yeni fakülte kampusları ve yurt yatırımlarını gerektirmektedir. DAÜ’de yaklaşık 20 bin öğrenci okurken, bugün DAÜ’nün içine düşürüldüğü durum, öğrenci sayısının düşmesine de neden olabilir!
***
Şöyle ki, Kâr Amacı Gütmeyen Kuruluşlara ayrılan bütçe kalemlerine bakıldığında, 2014 yılında 27 milyon TL ayrılan DAÜ’ye, 2015 yılında 11 milyon 300 bin TL kaynak aktarılmıştı. Bu yıl için ayrılan kaynak sıfırdır. Yüksek Öğretim Kurumları’na ayrılan sermaye transferleri de azaltılırken, Sadece Lefke Üniversitesi için 5 milyon TL’lik kaynağın ayrılmış olması, acaba neyin habercisidir? Tüm bunları 2016 yılı bütçesinde sorgularken, geçen hafta Bakanlar Kurulu’nda alınan bir karara göre, DAÜ için 20 milyon TL’lik bir kaynağın ayrıldığını, bunun için hükümet’e ve Maliye Bakanı’na baskı yapıldığını öğrendim.
***
2016 yılı Bütçe’sinde eğitim harcamaları için 503 milyon 113 bin 200 TL ayrılmıştır. Bu rakam toplam bütçenin yüzde 11,24’ünü oluşturmakta ve geçen yıla göre nisbi de olsa daha da aşağılara düşürülmüştür. Gayri Safi Milli Hasıla’ya göre eğitime ayrılan paya baktığımda, bir iktisatçı olarak gerçekten içim sızladı. Eğitim harcamalarının milli gelire oranının sadece yüzde 5.2’sini oluşturduğunu belirtmemde yarar vardır. Eğitim sektöründe de durumlar, aynen Sağlık sektöründeki gibi hiç iç açıcı değildir. Adeta içler acısıdır. KKTC’de yüksek öğretim sektöründe potansiyel bir büyüme söz konusu iken, orta ve ilköğretimde kamu hizmetlerinden memnun olmayan veliler, çocuklarını özel sektörde faaliyet gösteren okullara yönlendirmektedir. 2016 Yılı Bütçesine bakıldığında, eğitim açısından durum hiç de iyileşmemiştir. Devlet, eğitime ayrılan payı keserek, aslında eğitimi özel sektöre özendirmektedir. Bu nasıl sosyal devlet anlayışıdır, hayrete düşmemek elde değildir.
***
2016 yılı bütçesinde öngörülen eğitim harcamalarının 404 milyon 539 bin 800 TL’si personel maaşlarına, 13 milyon 241 bin 800 TL’si Sosyal Güvenlik Giderlerine, 45 milyon 740 bin TL’si de Cari transferlere ayrılmıştır. Ödenek ayrılan eğitim bütçesinin nerdeyse yüzde 93.2’si maaş ve özlük haklarına giderken, geriye kalan yüzde 6.8 (yani 34 milyon 441 bin TL) ile okullara kitap mı, binaların kırılan camlarının tamiri mi, tuvaletlerin bakımı onarımı mı, yoksa öğrencilerin okullara taşınması mı karşılanacaktır?
***
Turizm Bakanlığı için ayrılan toplam bütçe 45 milyon 242 bin 300 TL’dir. Ekonomi Bakanlığı için ise ayrılan miktar sadece 17 milyon 771 bin 400 TL’dir. Ekonomi, Ticaret ve Sanayi için ayrılan rakam, toplam bütçenin yüzde 0.40’ına, Turizm için ayrılan ise yüzde 1’e denk gelmektedir. Bayındırlık, Çevre ve Kültür için ayrılan pay da sadece yüzde 1.15’tir. Bu rakamların üçünün toplamı, toplam bütçenin sadece yüzde 2.56’sına denk gelmektedir. Ulusal Birlik Partisi kabinede beş koltuk tutmasına rağmen, UBP bünyesindeki üç bakanlığın bütçe bütünü içerisindeki toplam payı sadece yüzde iki buçuk ile sınırlıdır. Yani üç bakanlık, bir CTP bünyesindeki bakanlık kadar bile değildir. Toplam beş bakanlığın bütçesi de sadece yüzde 15’tir. Bu durumda UBP beş bakanlık alırken, bütçeden sadece iki bakanlık kadar pay alabilmiştir. Sizce burada bir acayiplik yok mudur? Bence CTP’yi yönetenler, UBP’nin ciğerlerini sökmüştür. Bunun başka açıklaması yoktur.

Yazarın Tüm Yazıları
Dış ticaret gelişmeleri (2016 Ocak-Mayıs) 
KKTC Merkez Bankası 2016 yılı ikinci çeyreği bülteni: Bütçe gelişmeleri 
Türk akımı doğalgaz boru hattı hayat buluyor 
Amerikan Merkez Bankası ışığı yaktı: Eylül’de faizleri arttıracak gibi 
Devlet Planlama örgütü bilgilendirdi: Poly Peck PLC’yi hatırlattı       
Kıbrıs’ta genel sağlık sigortası tamam 
Sterlin neden düştü? 
Esnaf ile alay mı ediliyor? 
Türk Hava Limanları’nda iç hatlara yönlendirilmemizin ekonomik zararları 
Türkiye’deki yabancılar 420 milyon dolarlık bonoyu sattı 
Olağanüstü Hal ilanı Türkiye Ekonomisine nasıl etki eder? 
Askeri darbe girişiminin ekonomik sonuçları 
Güney Kıbrıs Ekonomisi’nde sevinç           
Borsalarda ve kambiyo piyasalarında son durum 
Düşünce Taslağı: Sosyo-ekonomik – politik(2/2) 
Sosyo - ekonomik - politik  (1/2) 
Bayram yerleri    
İsrail ve Rusya ile normalleşen ilişkilerin ekonomik faydaları 
İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar 
Genel Gıda ve Yem Yasası neden yürürlüğe sokulmuyor? 
Küçük esnaf ve zanaatkârlar dertli: Mali desteğe ihtiyaç var 
Brexit Gerçekleşirse Sterlin’in dümeni kopmaz 
23 Nisan İlkokulu neden başarılı? Kolej sınavlarında önemli başarı 
2016-2018 Yapısal Dönüşüm Programı’nda yüksek öğretimin yeri 
Alo Alo!......Telefon 
Ekonomik protokol neden sessiz sedasız imzalandı? Telefon ve elektrik satılacak mı? 
İşadamı, KKTC’ye neden yatırım yapmaz? 
Seyrüsefer harçları konulu yazıma gelen okuyucu yorumları 
Bakan Serdar Denktaş’a: 
Avrasya Araştırmaları Enstitüsü ve Kazakistan Kongresi’nden çıkardığım sonuçlar 
Kazakistan’da uluslararası ekonomi, finans ve enerji kongresi 
Dünya Borsaları’ndaki düşüşlere dikkat 
ODTÜ Enerji Konferansı’ndan anekdotlar 
Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği Konferansı 
UBP-DP hükümet programı – (3): Ekonomi ve özelleştirmeler olumsuz, enerji ve hidrokarbonlar olumlu 
UBP-DP hükümet programı -2 
UBP-DP hükümet programı (1) 
Amerika çözümü finanse edecek-miş !!! 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 yılı raporu 
Arif Feridun – “Yazgı” 
Kıbrıs ekonomi zirvesi yazılarıma gelen okuyucu mektubu 
CTP-UBP hükümeti, gerçekleri bal gibi biliyordu 
Sanat ile ekonominin arakesitinde bir yıldız: İlde Atik 
DPÖ’ye dikkat ediniz 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (3/3) 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (2/3) 
Kıbrıs ekonomi zirvesi (1/3) 
Hani turizm örgütü nerede? 
Dış ticaret bilançosu ne durumda? 
DAÜ’de, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz hidrokarbon konulu konferans 
KKTC’deki bütçe gelişmeleri 
Parasal ve finansal gelişmeler (2015 IV. Çeyrek Bülteni) 
KKTC’de kara para aklanıyor mu? Maliye Bakanı Özgür’e düşen yükümlülükler 
Ercan Havalimanı’na neden 11 milyon dolar? 
Kat sınırı emirnamesi işe yarar mı? 
Brüt krediler’de ki düşüşe dikkat ediniz 
Türkiye angajman kurallarını uyguluyor 
Görüşme süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk ekonomisi raporu hakkında 
Yerel sanatçılara da yer verilsin 
Hükümet düğümünü atacak olan da, bozacak olan da Kıb-Tek olacaktır 
Kürt Amerikan Enerji Koridoru: Hatay’a dikkat ediniz 
Radar Reşat’ın KKTC ekonomisine bakışı 
Yükselen ekonomilerin hepsi zorda 
KIB-TEK, vatandaşı tiftikliyor 
Güney Kıbrıs ekonomisi ne durumda? 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (2/2) 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (1/2) 
Halkın Partisi’nin ekonomik vizyonu 
2016’da bizleri nasıl bir ekonomi bekliyor? 
Sosyal güvenlik sistemi battı  
Sosyal Güvenlik ağı güçlendirilip genişletilmelidir 
Emeklilik sistemini düzeltmenin tek yolu iradedir 
İsrail-Türkiye yakınlaşmasının temeli doğalgaz 
Kumarhanelerin ekonomik faydası artık tartışılır oldu 
Amerika Merkez Bankası ve faiz artışı beklentisi  
Doğalgaz ittifakı, görüşmelere zarar verir 
Akdeniz enerji halkası 
Kıbrıs Türk Turizm Örgütü ne zaman? 
Türk Rus gerginliği ve olası ekonomik sonuçları 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim-(2) 
Böyle bütçe mi olur?  
Program olumlu ve desteklenmeli 
2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -3 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -2 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -1 
Orta vadeli program 
Euro’ya geçmek mümkün mü? 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Şeytanca alınan karar: KIBTEK’in görev zararları halka ödettirilecek 
Yeni bir faiz yasasına ihtiyaç vardır 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası bir çözüm sonrası, muhtemel ekonomik endişelerim 
Direk ticaret tüzüğü olmadı Çözüm bize ne kazandırır? 
ASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ BİR OKUYUCU MEKTUBU 
CTP hizaya geldi!!! 
Eğitimdeki sorunların temeli irade ve ekonomik çıkmazdır 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
Kıbrıs’ın havası da, ekonomisi de toz duman içinde 
B20 Zirvesi ve Ankara 
Dış ticaretimiz ne durumda 
Bütçe gelişmeleri 
Eylül’de fedfaiz’i artırır mı? 
FED Eylül’de faiz’i artırır mı? 
Dümeni kopan Türkiye ekonomisi 
Çin Devalüasyona gitti: Dolar ve Euro’nun durumu 
Güney Kıbrıs’ın ekonomik durumu 
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Doğalgaz Ticareti’ndeki önemi 
Doğalgaz piyasasına Avrupa’dan bakınca 
Döviz dalga dalga 
Güney Enerji Koridoru’nda enerji denklemi değişti 
CTP-UBP koalisyonu hükümet programı  
Yeni kabine 
Avrupa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazına göz dikti 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 Yılı Birinci Çeyreği Bülteni  
Yunanistan’daki radikal sol, çok erken çark etti 
“Su Yönetimi Projesi” başlıklı yazıma, eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Kemal Deniz cevap verdi 
Amerika faizi artırmadı...Dolar şimdi ne olacak? 
Amerika Merkez Bankası Faiz’i artırır mı? 
Su yönetimi projesi 
Döviz şimdi ne olacak? 
İstatistik Dairesi’nde nihayet iyi işler yapılmaya başlandı 
24’üncü Dünya İşletmecilik Kongresi 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi’nde ekonomik entegrasyon irdelendi 
Transit Ticaret Merkezi – Kıbrıs (Cyprus As A Transit Trade Centre) 
TRT modeli özerklik 
Suriye gaz havzası 
Millî Direnme Ekonomisi  
CTP 
BRT’de doğru işler yapılmaya başlandı: Mete Tümerkan’la uğraşmayı bırakınız 
Kıbrıslı Rumların ekonomisi battı 
Dragon çayı, KKTC’nin stratejik konumunu güçlendirecektir 
Barcelona kıyı ötesi (offshore) protokolü 
Kıbrıs patatesi 
İstanbul’dan ekonomi gözlemi 
Amaranta Vadisi’ndeki yabancılara müjde 
Ne kadar ayakları üzerinde duran ekonomi yarattınız ki? 
Kıbrıs doğalgazı açmazda: Sıkıştırılmış doğalgaz revaçta 
Çamlıbel birinci Ekogünü Yerli üretim ve kültürel miras’ın korunması 
Genel Sağlık Sigortası’na geçilecek: GSS Koordinatörü Dr. Aykut Üretici’nin anlattıkları 
Taksiciler çok dertli 
Belediyeler Bütçesi ve Birlik Başkanı’nın feveranı 
Türkiye’de konut satışları 
Lübnan gaz havzası 
Yerli üretim desteklenmeli 
Dolar’ın ateşi düşmüyor 
Nobelli Ekonomist Stiglitz’in yeni önerileri: “İç talebe bağlı büyüme modeline geçilmeli” 
Yunan halkını acaba neler bekliyor? 
Kolej sınavları hakkında okuyucu yorumları 
Bir acayip kolej sınavı 
Yunanistan’daki radikal sol’un zaferi ve ekonomik beklentiler 
Kur ve faiz hareketlerinin 2015 beklentileri 
İstatistiğin önemi 
Turizm örgütü  
Dünya ham petrol fiyatlarını doğru okuyabilmek 
Sağlık Bakanlığı 2014 yılı icraatları 
Gelir eşitsizliğinin bedeli 
Siber Hanım’ın işi zor! 
KKTC’de Euro’ya geçiş mümkün müdür? 
Dünya petrol fiyatları 
Ada ekonomileri için denk bütçe uygun değildir 
Mevduat neden bu kadar hızlı artıyor? 
2015 yılı bütçesi ile reform olmaz 
Emtia, metal ve enerji piyasaları’nda son durum