Prof. Dr. Vedat Yorucu

 

Doğalgaz ittifakı, görüşmelere zarar verir

11 December 2015, Friday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Kıbrıs Rum Tarafı, Yunanistan ve Mısır ile Atina’da üçlü bir toplantı gerçekleştirerek, bir uzlaşı metni üzerinde anlaştıklarını açıkladılar. Üzerinde mutabakata varıldığı iddia edilen metinin neler içerdiğini doğrusu görmedim ve okumadım. Ancak, Kıbrıs’ta müzakereler yoğunlaştırılmış bir şekilde devam ederken, birdenbire Güney Kıbrıs Rum Kesimi Lideri Nicos Anastasiades’in, tüm Kıbrıs adına, Mısır ile bir anlaşma yapmış olması ne kadar doğrudur? Kıbrıslı Türkler’in de Akdeniz’deki doğalgaz kaynaklarında haklarının olduğu kabul edilmesine rağmen, Kıbrıs Türk tarafını hiçe sayarak, sanki Kıbrıslı Türkler yokmuş gibi davranarak, bir başka ülkeyle anlaşma yapılmış olması, yeni ihtilafların da ortaya çıkmasına vesile olacaktır. Belki de bu hareket, yoğunlaştırılmış müzakereleri baltalamak için atılmış bir adım olarak da değerlendirilebilir.
***
Kıbrıslı Türkler’in fikri bile sorulmadan, Kıbrıs’ı çevreleyen sularda sismik araştırma ve kazı çalışmaları yapılmasına tek taraflı olarak lisanslar vererek, Doğu Akdeniz’de gerginlik yaratmaya yönelik olarak geçmişte atılmış olan bu türdeki adımlar, hatırlayacağınız üzere müzakerelerin durmasına neden olmuştu. Kıbrıslı Rumlar’ın ekonomik sıkıntıları nedeniyle, mevcut doğalgaz kaynaklarını bir an önce paraya çevirebilme istenci, diğer yandan borçlandıkları ülke Rusya’ya olan mali mükellefiyetleri, bir diğer yandan da bir Avrupa Birliği üyesi olmalarının getirdiği yükümlülükler, tam bir açmazlar tutsağı içinde olduklarına işaret etmektedir. Yıllardan beridir devam eden Kıbrıs sorunu ve Türkiye ile GKRY arasındaki siyasi ve diplomatik uyuşmazlıklar, ne kendi yetki alanlarındaki, ne Kuzey Kıbrıs’ın yetki alanındaki, ne de komşu kıyıdaş ülkelerin yetki alanlarındaki doğal gaz kaynaklarının işletilebilmesine ve satılabilmesine imkân yaratmamaktadır. Bölgede yaşanan siyasi belirsizlikler, illa ki sorunun çözülebilmesi için diyalog kurulmasını zorunlu hale getirmektedir. Tam da müzakereler yoğunlaşmışken, tekrardan Türkiye’nin Navtex yayınlamasına çanak hazırlamak, yeniden Barbaros Hayreddin Paşa gemisinin bölgeye geri getirilmesi mi istenmektedir?
***
Hatırlayacağınız üzere, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı, doğalgaz konusunda ileride diyalog kurulmasını desteklediğini ve belki yakın bir gelecekte de, Avrupa Birliği’nin yeni Enerji Birliği’ni dahil olabilmesi için, belki de daha elverişli koşulların olaşabileceği ve enerji müzakerelerinin başlamasına da imkan yaratacağını söylemişti. Cumhurbaşkanı Akıncı, seçim döneminde siyasi propagandasını yürütürken, enerji odaklı bir siyasetin Kıbrıs sorununun çözümüne bir katalizör olacağını söylüyordu. Bu konunun önemini en iyi bilenlerden birisi olan Cumhurbaşkanı Akıncı, Rumlarla henüz doğalgaz konusunu pazarlık konusu yapmamıştır. Bu konuda henüz hiçbir şey konuşulmadığını söylemektedir. Akıncı, Anastasiadis ile yapacağı pazarlıklarda, bakalım nasıl bir tepkiyle karşılaşacaktır? Herkes bilmektedir ki, Akıncı’nın dört boyutlu siyasetinin temeli, “Ne Çatışmacı, Ne de Teslimiyetçi” olunacağı yönündedir. Akıncı,”Uyuşmacı bir Politika” izleyeceğine vurgu yapmaktadır. Bunu bütün dünya da, böyle kabul etmektedir. Şu ana kadar aksini söyleyen de zaten yoktur.
***
Kuzey Irak’taki IŞİD güçlerini havadan bombalayan İngiliz uçakları Ağrotur’dan havalanırken, onlara tehdit olabilecek her türlü karşı misillemeden, Kıbrıslı Türkler’in de tehdit altında olmadığını kim inkâr edebilir ki? Başta Suriye olmak üzere, Kuzey Irak’ta meydana gelen siyasi ve diplomatik krizin nedeninin, doğalgaz ve petrol olduğunu, bugün 3 yaşındaki çocuk bile bilmektedir. Bu durum Suriye’den Türkiye’ye, oradan da Avrupa’ya göçü artırdığı gibi, Türkiye’nin bölgede meydana gelen hadiselerden büyük maddi kayıplar yaşadığını bilmeyen yoktur. Bu kayıpları kimin karşılayacağı pek belli değildir. Zaten, bu konuda Avrupa’nın ne kadar acizkâr davrandığı da, artık iyice anlaşılmıştır. Batılı devletler, göç konusunda iyice Türkiye’ye muhtaç duruma gelmiştir.
***
Düne kadar ekonomik krizin içinde gömülü olan Kıbrıslı Rumlar’ın, Rusya’dan 2 buçuk milyar doları borç alırken, Rusya’ya nasıl göbekten bağlı olduğunu bilmeyen yoktur. Bir Ortodoks ittifakı ile karşı karşıya kaldığımız son 10 yılda, Güney Kıbrıs’ın Rusya tarafından ekonomik olarak kontrol altına alındığını, başta emlak sektörü olmak üzere, turizm sektöründe de, Güney Kıbrıs’ta söz sahibi olan Rusya’nın, Larnaka’da ayrı TV kanalı, radyo kanalı kurduğunu, günlük gazete çıkardığını, Rusça dilinde eğitim veren okullar açtığını, aramızda bilmeyen var mıdır? Bugün Türkiye, Kıbrıslı Türklere ait münhasır ekonomik alanda denetim ve kontrol amaçlı donanma gemisi bulunduruyorsa, Kıbrıslı Türkler’in de hakkı olan enerji kaynaklarının Güney Kıbrıs Rum Yönetimi tarafından, ve de tek taraflı olarak, yabancılara peşkeş çekilmesini önlemekten başka bir gaye gütmemektedir. Bu da, Türkiye’nin ve KKTC’nin en doğal hakkı değil midir? Bunları hatırlatmak, yazmak ve sizleri bilgilendirmek de, bizlerin asli görevidir.
***
Fır hatları ile deniz yetki alanlarının ve münhasır ekonomik bölgelerde Kıbrıs Türk Kurucu Devleti’nin çıkarlarının yok sayılmayacağı düzenlemelerin, Kıbrıs Türk tarafının kırmızı çizgileri arasında yer almasında ve bu hususta ısrar edilmesinde şahsen yarar görürüm. Ekonomik kaynakların kullanılması ve Kıbrıs’ı çevreleyen sularda tespit edilen petrol, doğalgaz vs arama, çıkarma ve satma ile ilgili olarak, ileride Kıbrıs Türk Kurucu Devleti’nin de söz sahibi olacağı “egemenlik tefsirinin” açıkça çözüm metnine yazılmasını talep eden taraf biz olmalıyız. Bu konunun muallâkta kalması halinde, Kıbrıslı Türkler’in kaybeden taraf olacağının bilinmesinde yarar görürüm. Bu belirsizlikler göz önüne alındığında, daha müzakere edilmesi gereken birçok konu bulunduğunu, Kıbrıs Türk Kurucu Devleti’nin yetki alanına dahil edilmesi gereken ve şuan muallâkta kalan konuların da, artık netleşmesi gerektiğine inanmaktayım. Bence bu konu, mülkiyet başlığından daha da önemlidir.

Yazarın Tüm Yazıları
Dış ticaret gelişmeleri (2016 Ocak-Mayıs) 
KKTC Merkez Bankası 2016 yılı ikinci çeyreği bülteni: Bütçe gelişmeleri 
Türk akımı doğalgaz boru hattı hayat buluyor 
Amerikan Merkez Bankası ışığı yaktı: Eylül’de faizleri arttıracak gibi 
Devlet Planlama örgütü bilgilendirdi: Poly Peck PLC’yi hatırlattı       
Kıbrıs’ta genel sağlık sigortası tamam 
Sterlin neden düştü? 
Esnaf ile alay mı ediliyor? 
Türk Hava Limanları’nda iç hatlara yönlendirilmemizin ekonomik zararları 
Türkiye’deki yabancılar 420 milyon dolarlık bonoyu sattı 
Olağanüstü Hal ilanı Türkiye Ekonomisine nasıl etki eder? 
Askeri darbe girişiminin ekonomik sonuçları 
Güney Kıbrıs Ekonomisi’nde sevinç           
Borsalarda ve kambiyo piyasalarında son durum 
Düşünce Taslağı: Sosyo-ekonomik – politik(2/2) 
Sosyo - ekonomik - politik  (1/2) 
Bayram yerleri    
İsrail ve Rusya ile normalleşen ilişkilerin ekonomik faydaları 
İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar 
Genel Gıda ve Yem Yasası neden yürürlüğe sokulmuyor? 
Küçük esnaf ve zanaatkârlar dertli: Mali desteğe ihtiyaç var 
Brexit Gerçekleşirse Sterlin’in dümeni kopmaz 
23 Nisan İlkokulu neden başarılı? Kolej sınavlarında önemli başarı 
2016-2018 Yapısal Dönüşüm Programı’nda yüksek öğretimin yeri 
Alo Alo!......Telefon 
Ekonomik protokol neden sessiz sedasız imzalandı? Telefon ve elektrik satılacak mı? 
İşadamı, KKTC’ye neden yatırım yapmaz? 
Seyrüsefer harçları konulu yazıma gelen okuyucu yorumları 
Bakan Serdar Denktaş’a: 
Avrasya Araştırmaları Enstitüsü ve Kazakistan Kongresi’nden çıkardığım sonuçlar 
Kazakistan’da uluslararası ekonomi, finans ve enerji kongresi 
Dünya Borsaları’ndaki düşüşlere dikkat 
ODTÜ Enerji Konferansı’ndan anekdotlar 
Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği Konferansı 
UBP-DP hükümet programı – (3): Ekonomi ve özelleştirmeler olumsuz, enerji ve hidrokarbonlar olumlu 
UBP-DP hükümet programı -2 
UBP-DP hükümet programı (1) 
Amerika çözümü finanse edecek-miş !!! 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 yılı raporu 
Arif Feridun – “Yazgı” 
Kıbrıs ekonomi zirvesi yazılarıma gelen okuyucu mektubu 
CTP-UBP hükümeti, gerçekleri bal gibi biliyordu 
Sanat ile ekonominin arakesitinde bir yıldız: İlde Atik 
DPÖ’ye dikkat ediniz 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (3/3) 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (2/3) 
Kıbrıs ekonomi zirvesi (1/3) 
Hani turizm örgütü nerede? 
Dış ticaret bilançosu ne durumda? 
DAÜ’de, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz hidrokarbon konulu konferans 
KKTC’deki bütçe gelişmeleri 
Parasal ve finansal gelişmeler (2015 IV. Çeyrek Bülteni) 
KKTC’de kara para aklanıyor mu? Maliye Bakanı Özgür’e düşen yükümlülükler 
Ercan Havalimanı’na neden 11 milyon dolar? 
Kat sınırı emirnamesi işe yarar mı? 
Brüt krediler’de ki düşüşe dikkat ediniz 
Türkiye angajman kurallarını uyguluyor 
Görüşme süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk ekonomisi raporu hakkında 
Yerel sanatçılara da yer verilsin 
Hükümet düğümünü atacak olan da, bozacak olan da Kıb-Tek olacaktır 
Kürt Amerikan Enerji Koridoru: Hatay’a dikkat ediniz 
Radar Reşat’ın KKTC ekonomisine bakışı 
Yükselen ekonomilerin hepsi zorda 
KIB-TEK, vatandaşı tiftikliyor 
Güney Kıbrıs ekonomisi ne durumda? 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (2/2) 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (1/2) 
Halkın Partisi’nin ekonomik vizyonu 
2016’da bizleri nasıl bir ekonomi bekliyor? 
Sosyal güvenlik sistemi battı  
Sosyal Güvenlik ağı güçlendirilip genişletilmelidir 
Emeklilik sistemini düzeltmenin tek yolu iradedir 
İsrail-Türkiye yakınlaşmasının temeli doğalgaz 
Kumarhanelerin ekonomik faydası artık tartışılır oldu 
Amerika Merkez Bankası ve faiz artışı beklentisi  
Akdeniz enerji halkası 
Kıbrıs Türk Turizm Örgütü ne zaman? 
Türk Rus gerginliği ve olası ekonomik sonuçları 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim (3 - son) 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim-(2) 
Böyle bütçe mi olur?  
Program olumlu ve desteklenmeli 
2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -3 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -2 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -1 
Orta vadeli program 
Euro’ya geçmek mümkün mü? 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Şeytanca alınan karar: KIBTEK’in görev zararları halka ödettirilecek 
Yeni bir faiz yasasına ihtiyaç vardır 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası bir çözüm sonrası, muhtemel ekonomik endişelerim 
Direk ticaret tüzüğü olmadı Çözüm bize ne kazandırır? 
ASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ BİR OKUYUCU MEKTUBU 
CTP hizaya geldi!!! 
Eğitimdeki sorunların temeli irade ve ekonomik çıkmazdır 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
Kıbrıs’ın havası da, ekonomisi de toz duman içinde 
B20 Zirvesi ve Ankara 
Dış ticaretimiz ne durumda 
Bütçe gelişmeleri 
Eylül’de fedfaiz’i artırır mı? 
FED Eylül’de faiz’i artırır mı? 
Dümeni kopan Türkiye ekonomisi 
Çin Devalüasyona gitti: Dolar ve Euro’nun durumu 
Güney Kıbrıs’ın ekonomik durumu 
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Doğalgaz Ticareti’ndeki önemi 
Doğalgaz piyasasına Avrupa’dan bakınca 
Döviz dalga dalga 
Güney Enerji Koridoru’nda enerji denklemi değişti 
CTP-UBP koalisyonu hükümet programı  
Yeni kabine 
Avrupa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazına göz dikti 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 Yılı Birinci Çeyreği Bülteni  
Yunanistan’daki radikal sol, çok erken çark etti 
“Su Yönetimi Projesi” başlıklı yazıma, eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Kemal Deniz cevap verdi 
Amerika faizi artırmadı...Dolar şimdi ne olacak? 
Amerika Merkez Bankası Faiz’i artırır mı? 
Su yönetimi projesi 
Döviz şimdi ne olacak? 
İstatistik Dairesi’nde nihayet iyi işler yapılmaya başlandı 
24’üncü Dünya İşletmecilik Kongresi 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi’nde ekonomik entegrasyon irdelendi 
Transit Ticaret Merkezi – Kıbrıs (Cyprus As A Transit Trade Centre) 
TRT modeli özerklik 
Suriye gaz havzası 
Millî Direnme Ekonomisi  
CTP 
BRT’de doğru işler yapılmaya başlandı: Mete Tümerkan’la uğraşmayı bırakınız 
Kıbrıslı Rumların ekonomisi battı 
Dragon çayı, KKTC’nin stratejik konumunu güçlendirecektir 
Barcelona kıyı ötesi (offshore) protokolü 
Kıbrıs patatesi 
İstanbul’dan ekonomi gözlemi 
Amaranta Vadisi’ndeki yabancılara müjde 
Ne kadar ayakları üzerinde duran ekonomi yarattınız ki? 
Kıbrıs doğalgazı açmazda: Sıkıştırılmış doğalgaz revaçta 
Çamlıbel birinci Ekogünü Yerli üretim ve kültürel miras’ın korunması 
Genel Sağlık Sigortası’na geçilecek: GSS Koordinatörü Dr. Aykut Üretici’nin anlattıkları 
Taksiciler çok dertli 
Belediyeler Bütçesi ve Birlik Başkanı’nın feveranı 
Türkiye’de konut satışları 
Lübnan gaz havzası 
Yerli üretim desteklenmeli 
Dolar’ın ateşi düşmüyor 
Nobelli Ekonomist Stiglitz’in yeni önerileri: “İç talebe bağlı büyüme modeline geçilmeli” 
Yunan halkını acaba neler bekliyor? 
Kolej sınavları hakkında okuyucu yorumları 
Bir acayip kolej sınavı 
Yunanistan’daki radikal sol’un zaferi ve ekonomik beklentiler 
Kur ve faiz hareketlerinin 2015 beklentileri 
İstatistiğin önemi 
Turizm örgütü  
Dünya ham petrol fiyatlarını doğru okuyabilmek 
Sağlık Bakanlığı 2014 yılı icraatları 
Gelir eşitsizliğinin bedeli 
Siber Hanım’ın işi zor! 
KKTC’de Euro’ya geçiş mümkün müdür? 
Dünya petrol fiyatları 
Ada ekonomileri için denk bütçe uygun değildir 
Mevduat neden bu kadar hızlı artıyor? 
2015 yılı bütçesi ile reform olmaz 
Emtia, metal ve enerji piyasaları’nda son durum