Prof. Dr. Vedat Yorucu

 

Amerika Merkez Bankası ve faiz artışı beklentisi

15 December 2015, Tuesday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Gözler bu hafta itibarıyla Amerika’ya çevrilmiştir. Çarşamba günü, Amerika Merkez Bankası Para Kurulu toplanıyor. Gösterge faizlerinin arttırılması yönünde beklentilerin hayli yükseldiği bir döneme girilmiştir. Şimdi sıkça sorulan sorular arasında, FED’in faizleri arttırıp artırmayacağı, arttıracaksa kaç puan arttıracağı yönündedir. Faiz artışı için en önemli beklenti, yakın geçmişte açıklanan ekonomik gösterge verileri yanında, bugün açıklanması beklenen diğer ekonomik beklenti verileridir. Bir ikincisi de, Çin’de gelişen ekonomik beklentiler ve Çin Merkez Bankası Para Kurulu’nun alacağı yeni kararlardır. Tabi ki, Amerika’da özel sektör tahvillerine yatırım yapanların, değer kaybeden tahvilleri hızla elden çıkarma girişimleri de vardır. En azından son günlerde dikkatlerden kaçmamıştır. Tüm bunlar, Amerika Merkez Bankası’nın faiz kararını birinci derecede etkileyen nedenler olarak sıralanmaktadır. Bir gerçek daha var ki, ertelense bile, er ya da geç bu faizlerin Amerika Merkez Bankası tarafından arttırılacak olmasıdır. Peki faizler artınca, bizde neler olur? Bizim ekonomilere yansıması nasıl olur?
***
Evvela, beklenen verilerle ilgili birkaç bilgi aktarayım. Amerika piyasasında yılsonu itibarıyla işlem hacimlerinin verileri yarın açıklanacaktır. Bu veri akışı Çarşamba gününe denk geliyor. Diğer bir veri de, gelişmekte olan piyasalar hakkındaki iyimserlik endeksi ile ilgili olanıdır. Şu an itibarıyla gelen haberler olumlu olduğuna göre, Amerika Merkez Bankası’nın faiz artışını ötelemeyeceği yönünde, piyaslarda genel bir görüş vardır.
***
Çin Merkez Bankası Para Kurulu stratejik bir karar alarak, resmi para birimi Renminbi’yi (eski adı yuan), sadece dolara endekslemek yerine, 10 değişik para birimine endeksleyecekmiş. Cumartesi günü, Ankara’da Türkiye Ekonomi Kurumu’nun 86’ıncı Genel Kurulu’na katılmıştım. Oradaki iktisatçı arkadaşlarımla yaptığım sohbette, Çin Merkez Bankası Para Kurulu’nun bu yönde bir karar alacağı konuşuluyordu. Şu an itibarıyla Çin Renminbi’sinin Dolar karşısında değer kaybının yüzde 10’u aştığı bilinmektedir. Bu karar da, kanaatimce Amerika Merkez Bankası’nın faiz artırımına gitmesi için yeterli bir gerekçedir.
***
Amerika Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Nobelli ekonomist Stanley Fisher’in verdiği bir beyanatta, “Faiz arttırmamak için hiçbir gerekçe yoktur” yönündeki açıklama da, faizlerin artabileceği yönünde bir beklentinin oluşmasına neden olmuştur. Bu beklentiler çoğaldıkça, Amerika özel sektör tahvillerini elinde tutanların, bu tahvilleri yoğun bir şekilde elden çıkarmaya başladıklarını da, piyasa haberlerinden öğreniyoruz. Yüksek riskli ve getirisi tatminkar olan bu tahviller, Amerika Merkez Bankası’nın faiz artışı sonrası alıcı bulamayabilir. Bunu bilen yatırımcılar, çok hızlı bir şekilde bu tahvilleri ellerinden çıkarmıştır.
***
Tüm bu sıraladıklarımı alt alta koyduğumda, yüzde 70 bir olasılıkla, Amerika Merkez Bankası’nın gösterge faiz oranını artıracağına inanıyorum. Böylesi bir karar sonrası, Türk Lirası, Amerikan Doları karşısında ve diğer döviz kurları karşısında değer kaybedecektir. Yani bir nevi devalüasyon gerçekleşmiş olacaktır. Bu durum, Türkiye’nin cari açığının azalması bakımından olumlu olmakla beraber, ülkede genel bir fiyat artışı yaşanmasına da neden olacaktır. Amerika Merkez Bankası’nın faiz artışına paralel olarak, diğer ülke Merkez Bankaları da faizleri arttırmaya başlayacaktır. Bu vesile ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası da faizleri artırmak zorunda kalacaktır. Yakın bir gelecekte, Türkiye’deki Finans piyasasında da, “Yüksek Faiz, Yüksek Kur” dönemine girilecektir. Öngörülerim şimdilik böyle. Dolar, faiz artışı sonrası 3.20 TL’yi görebilir.

Yazarın Tüm Yazıları
Dış ticaret gelişmeleri (2016 Ocak-Mayıs) 
KKTC Merkez Bankası 2016 yılı ikinci çeyreği bülteni: Bütçe gelişmeleri 
Türk akımı doğalgaz boru hattı hayat buluyor 
Amerikan Merkez Bankası ışığı yaktı: Eylül’de faizleri arttıracak gibi 
Devlet Planlama örgütü bilgilendirdi: Poly Peck PLC’yi hatırlattı       
Kıbrıs’ta genel sağlık sigortası tamam 
Sterlin neden düştü? 
Esnaf ile alay mı ediliyor? 
Türk Hava Limanları’nda iç hatlara yönlendirilmemizin ekonomik zararları 
Türkiye’deki yabancılar 420 milyon dolarlık bonoyu sattı 
Olağanüstü Hal ilanı Türkiye Ekonomisine nasıl etki eder? 
Askeri darbe girişiminin ekonomik sonuçları 
Güney Kıbrıs Ekonomisi’nde sevinç           
Borsalarda ve kambiyo piyasalarında son durum 
Düşünce Taslağı: Sosyo-ekonomik – politik(2/2) 
Sosyo - ekonomik - politik  (1/2) 
Bayram yerleri    
İsrail ve Rusya ile normalleşen ilişkilerin ekonomik faydaları 
İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar 
Genel Gıda ve Yem Yasası neden yürürlüğe sokulmuyor? 
Küçük esnaf ve zanaatkârlar dertli: Mali desteğe ihtiyaç var 
Brexit Gerçekleşirse Sterlin’in dümeni kopmaz 
23 Nisan İlkokulu neden başarılı? Kolej sınavlarında önemli başarı 
2016-2018 Yapısal Dönüşüm Programı’nda yüksek öğretimin yeri 
Alo Alo!......Telefon 
Ekonomik protokol neden sessiz sedasız imzalandı? Telefon ve elektrik satılacak mı? 
İşadamı, KKTC’ye neden yatırım yapmaz? 
Seyrüsefer harçları konulu yazıma gelen okuyucu yorumları 
Bakan Serdar Denktaş’a: 
Avrasya Araştırmaları Enstitüsü ve Kazakistan Kongresi’nden çıkardığım sonuçlar 
Kazakistan’da uluslararası ekonomi, finans ve enerji kongresi 
Dünya Borsaları’ndaki düşüşlere dikkat 
ODTÜ Enerji Konferansı’ndan anekdotlar 
Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği Konferansı 
UBP-DP hükümet programı – (3): Ekonomi ve özelleştirmeler olumsuz, enerji ve hidrokarbonlar olumlu 
UBP-DP hükümet programı -2 
UBP-DP hükümet programı (1) 
Amerika çözümü finanse edecek-miş !!! 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 yılı raporu 
Arif Feridun – “Yazgı” 
Kıbrıs ekonomi zirvesi yazılarıma gelen okuyucu mektubu 
CTP-UBP hükümeti, gerçekleri bal gibi biliyordu 
Sanat ile ekonominin arakesitinde bir yıldız: İlde Atik 
DPÖ’ye dikkat ediniz 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (3/3) 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (2/3) 
Kıbrıs ekonomi zirvesi (1/3) 
Hani turizm örgütü nerede? 
Dış ticaret bilançosu ne durumda? 
DAÜ’de, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz hidrokarbon konulu konferans 
KKTC’deki bütçe gelişmeleri 
Parasal ve finansal gelişmeler (2015 IV. Çeyrek Bülteni) 
KKTC’de kara para aklanıyor mu? Maliye Bakanı Özgür’e düşen yükümlülükler 
Ercan Havalimanı’na neden 11 milyon dolar? 
Kat sınırı emirnamesi işe yarar mı? 
Brüt krediler’de ki düşüşe dikkat ediniz 
Türkiye angajman kurallarını uyguluyor 
Görüşme süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk ekonomisi raporu hakkında 
Yerel sanatçılara da yer verilsin 
Hükümet düğümünü atacak olan da, bozacak olan da Kıb-Tek olacaktır 
Kürt Amerikan Enerji Koridoru: Hatay’a dikkat ediniz 
Radar Reşat’ın KKTC ekonomisine bakışı 
Yükselen ekonomilerin hepsi zorda 
KIB-TEK, vatandaşı tiftikliyor 
Güney Kıbrıs ekonomisi ne durumda? 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (2/2) 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (1/2) 
Halkın Partisi’nin ekonomik vizyonu 
2016’da bizleri nasıl bir ekonomi bekliyor? 
Sosyal güvenlik sistemi battı  
Sosyal Güvenlik ağı güçlendirilip genişletilmelidir 
Emeklilik sistemini düzeltmenin tek yolu iradedir 
İsrail-Türkiye yakınlaşmasının temeli doğalgaz 
Kumarhanelerin ekonomik faydası artık tartışılır oldu 
Doğalgaz ittifakı, görüşmelere zarar verir 
Akdeniz enerji halkası 
Kıbrıs Türk Turizm Örgütü ne zaman? 
Türk Rus gerginliği ve olası ekonomik sonuçları 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim (3 - son) 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim-(2) 
Böyle bütçe mi olur?  
Program olumlu ve desteklenmeli 
2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -3 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -2 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -1 
Orta vadeli program 
Euro’ya geçmek mümkün mü? 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Şeytanca alınan karar: KIBTEK’in görev zararları halka ödettirilecek 
Yeni bir faiz yasasına ihtiyaç vardır 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası bir çözüm sonrası, muhtemel ekonomik endişelerim 
Direk ticaret tüzüğü olmadı Çözüm bize ne kazandırır? 
ASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ BİR OKUYUCU MEKTUBU 
CTP hizaya geldi!!! 
Eğitimdeki sorunların temeli irade ve ekonomik çıkmazdır 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
Kıbrıs’ın havası da, ekonomisi de toz duman içinde 
B20 Zirvesi ve Ankara 
Dış ticaretimiz ne durumda 
Bütçe gelişmeleri 
Eylül’de fedfaiz’i artırır mı? 
FED Eylül’de faiz’i artırır mı? 
Dümeni kopan Türkiye ekonomisi 
Çin Devalüasyona gitti: Dolar ve Euro’nun durumu 
Güney Kıbrıs’ın ekonomik durumu 
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Doğalgaz Ticareti’ndeki önemi 
Doğalgaz piyasasına Avrupa’dan bakınca 
Döviz dalga dalga 
Güney Enerji Koridoru’nda enerji denklemi değişti 
CTP-UBP koalisyonu hükümet programı  
Yeni kabine 
Avrupa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazına göz dikti 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 Yılı Birinci Çeyreği Bülteni  
Yunanistan’daki radikal sol, çok erken çark etti 
“Su Yönetimi Projesi” başlıklı yazıma, eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Kemal Deniz cevap verdi 
Amerika faizi artırmadı...Dolar şimdi ne olacak? 
Amerika Merkez Bankası Faiz’i artırır mı? 
Su yönetimi projesi 
Döviz şimdi ne olacak? 
İstatistik Dairesi’nde nihayet iyi işler yapılmaya başlandı 
24’üncü Dünya İşletmecilik Kongresi 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi’nde ekonomik entegrasyon irdelendi 
Transit Ticaret Merkezi – Kıbrıs (Cyprus As A Transit Trade Centre) 
TRT modeli özerklik 
Suriye gaz havzası 
Millî Direnme Ekonomisi  
CTP 
BRT’de doğru işler yapılmaya başlandı: Mete Tümerkan’la uğraşmayı bırakınız 
Kıbrıslı Rumların ekonomisi battı 
Dragon çayı, KKTC’nin stratejik konumunu güçlendirecektir 
Barcelona kıyı ötesi (offshore) protokolü 
Kıbrıs patatesi 
İstanbul’dan ekonomi gözlemi 
Amaranta Vadisi’ndeki yabancılara müjde 
Ne kadar ayakları üzerinde duran ekonomi yarattınız ki? 
Kıbrıs doğalgazı açmazda: Sıkıştırılmış doğalgaz revaçta 
Çamlıbel birinci Ekogünü Yerli üretim ve kültürel miras’ın korunması 
Genel Sağlık Sigortası’na geçilecek: GSS Koordinatörü Dr. Aykut Üretici’nin anlattıkları 
Taksiciler çok dertli 
Belediyeler Bütçesi ve Birlik Başkanı’nın feveranı 
Türkiye’de konut satışları 
Lübnan gaz havzası 
Yerli üretim desteklenmeli 
Dolar’ın ateşi düşmüyor 
Nobelli Ekonomist Stiglitz’in yeni önerileri: “İç talebe bağlı büyüme modeline geçilmeli” 
Yunan halkını acaba neler bekliyor? 
Kolej sınavları hakkında okuyucu yorumları 
Bir acayip kolej sınavı 
Yunanistan’daki radikal sol’un zaferi ve ekonomik beklentiler 
Kur ve faiz hareketlerinin 2015 beklentileri 
İstatistiğin önemi 
Turizm örgütü  
Dünya ham petrol fiyatlarını doğru okuyabilmek 
Sağlık Bakanlığı 2014 yılı icraatları 
Gelir eşitsizliğinin bedeli 
Siber Hanım’ın işi zor! 
KKTC’de Euro’ya geçiş mümkün müdür? 
Dünya petrol fiyatları 
Ada ekonomileri için denk bütçe uygun değildir 
Mevduat neden bu kadar hızlı artıyor? 
2015 yılı bütçesi ile reform olmaz 
Emtia, metal ve enerji piyasaları’nda son durum