Prof. Dr. Vedat Yorucu

 

Sosyal güvenlik sistemi battı

01 January 2016, Friday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Sosyal güvenlik ağının battığını, denizin bittiğini, reformlara ihtiyaç olduğunu yazmıştım. Birçok okuyucudan yazılı görüşler ve yorumlar geldi. Emeti Kolaylı Karabıyık isimli okuyucumuz, çok anlamlı bir konuyu dikkatlerimize getirdi. Şöyle ki:
“Ekonomideki sayısı belli olmayan sorunlardan biri de iş gücünü ve kabiliyetini kendi çocuklarını doğurma ve yetiştirme kabiliyetini kendi evinde, ailesi için tercih eden kadınlar. Sigorta yok, ihtiyat sandığı yok, maaş yok, dolayısı ile emekli olabilmesi için çok tırmalaması gereken kadınlar. Ne için? Hayalini kurduğu mutlu, sağlıklı bir yuva, çocuklar ve aile için. Her ne kadar kendi çabası ve uğraşları ile evinden para kazansa da, iş dünyasının çarkına takılmadan, patronların inisiyatifi, güdümü, kuralları, yaptırımları altına girmeden, hiçte tatmin edici paralar kazanılamıyor. Şimdiye kadar bu konuda hiç devlet desteği duymadım. Bir kadının, annenin gün içinde yaptıklarını, patrona veya devlete çalışan, ya da kendi işini kurabilmiş anneler, ev işleri, ev temizliği, yemek, çocuk bakımı, eğitimi, yetiştirmesi gibi işlerde dışarıdan para karşılığı hizmet alabiliyor. Cebine kalan para kendini tatmin edip amorti edebiliyorsa ne âlâ! Tabi çocuklarının büyümesini, ilk diş, ilk adım, ilk anne demelerini kaçırıp, çocuklarının ihtiyacı olduğunda yanında olamamayı göze alabiliyor ve buna değeceğini düşünüyorsa başka. Bütün bunları 12 yıllık iş hayatına çocukları ve ailesi için son vermiş bir kadın, bir vatandaş, bir anne olarak yazıyorum. Devlet yönetimlerinin bir türlü halletmeyi beceremediği sayısız problem arasında, buda var bilinmesini istiyorum. İş gücünü ve kabiliyetini, çocuklarını kendi yetiştirmek için kullanan ve evinden çalışmak isteyen annelere hep destek, tam destek istiyoruz. Kadın, vatandaş ve anne olarak”.
***
Sayın Karabıyıklı, aslında cinsiyet eşitliğinin önemine dikkat çekerek, iş dünyasının istihdam seçeneklerinde hâlâ farklı davrandığına da belki sitem ediyor. Bizleri yönetenlerin hala daha duyarsız kalmalarına isyan ediyor. Bu ülkede istihdam yaratmak başlı başına bir sorun iken, yaratılan işgücü içerisinde kadının yerinin ne olduğunu sorgulanıyor aslında.
***
Devlet Planlama Örgütü’nün yaptırdığı 2014 Hanehalkı İşgücü Anketine göre, “Kadın İstihdamı Ekim 2014’de istihdam edilenlerin, % 33,4’ünü (34 442 kişi) oluşturmaktadır. İlçe merkezlerinde toplam istihdam içindeki kadın istihdamının payı % 35 iken, bucak ve köylerde toplam istihdam içindeki kadın istihdamının payı % 31,4 olarak tahmin edilmiştir. İstihdam edilen kadınların (34,442 kişi) % 89,6’sı hizmetler sektöründe çalışmaktadır. Kadınların % 82,4’ü ücretli ve maaşlı, % 2,5’i yevmiyeli, % 4,3’ü işveren, % 8,2’si kendi hesabına, % 2,6’sı ücretsiz aile işçisi olarak çalışmaktadır. Erkek İstihdamı Ekim 2014’da istihdam edilenlerin , % 66,6’sını (68,708 kişi) erkekler oluşturmaktadır. İlçe merkezlerinde toplam istihdam içindeki erkek istihdamının payı % 65 iken, bucak ve köylerde toplam istihdam içindeki erkek istihdamının payı % 68,6 olarak tahmin edilmiştir. İstihdam edilen erkeklerin (68,708 kişi) % 73,1’i hizmetler sektöründe çalışmaktadır. Erkeklerin % 76,2’si ücretli ve maaşlı, % 3,8’i yevmiyeli, % 4,9’u işveren, % 14,5’i kendi hesabına, % 0,5’i ücretsiz aile işçisi olarak çalışmaktadır”.
***
Kamu Sektöründe İstihdam Ekim 2014 Hanehalkı İşgücü Anketi sonuçlarına göre,“KKTC’de kamu sektöründe istihdam edilenlerin sayısı 31,276 kişi olarak tahmin edilmiştir. Kamu sektöründe çalışanların % 48,7’si ilçe merkezlerinde bulunmaktadır. Toplam istihdam içinde kamu istihdamının payı % 30,3 olarak hesaplanmıştır. İstihdam Edilenlerin Kayıtlılık Durumu Ekim 2014 Hanehalkı İşgücü Anketi sonuçlarına göre istihdam edilenlerin % 80,5’i yaptığı işten dolayı Sosyal Sigortalar Dairesi’ne, % 12,6’sı Emekli Fonu’na, % 0,3’ü de diğer Sosyal Güvenlik kurumlarına kayıtlı olarak çalışmaktadır. İstihdam edilenlerin, KKTC genelinde % 6,6’sı, ilçe merkezlerinde % 6,3’ü, bucak ve köylerde ise % 7,1 herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışmaktadır. Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışanların % 58,7’sini erkekler oluşturmaktadır. KKTC genelinde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışan 6,845 kişinin, % 47,9’u (3 277 kişi) bucak ve köylerde bulunmaktadır.
***
Ekim 2014 Hanehalkı İşgücü Anketi sonuçlarına göre, toplam işsiz sayısı 9,320 olarak tahmin edilmiştir. Buna göre işsizlik oranı KKTC genelinde % 8,3’tür. İşsizlik oranı, KKTC genelinde erkeklerde % 5,8, kadınlarda ise % 12,8 olarak hesaplanmıştır. 9,320 olarak tahmin edilen işsizlerin (5,563 kişisi) % 59,7’si ilçe merkezlerinde, (3,757 kişisi) % 40,3’ü da bucak ve köylerde bulunmaktadır. % 11,0 ile en yüksek işsizlik oranı Güzelyurt’ta, % 6,4 ile en düşük işsizlik oranı ise İskele’de tahmin edilmiştir. Ayrıca,15-24 yaş gurubundaki genç nüfusun işsizlik oranı % 20,3 olarak tahmin edilmiştir.
Yazıma son verirken, başta tüm kadınların ve annelerin, ve aynı zamanda tüm halkımızın yeni yılını yürekten kutluyorum.

Yazarın Tüm Yazıları
Dış ticaret gelişmeleri (2016 Ocak-Mayıs) 
KKTC Merkez Bankası 2016 yılı ikinci çeyreği bülteni: Bütçe gelişmeleri 
Türk akımı doğalgaz boru hattı hayat buluyor 
Amerikan Merkez Bankası ışığı yaktı: Eylül’de faizleri arttıracak gibi 
Devlet Planlama örgütü bilgilendirdi: Poly Peck PLC’yi hatırlattı       
Kıbrıs’ta genel sağlık sigortası tamam 
Sterlin neden düştü? 
Esnaf ile alay mı ediliyor? 
Türk Hava Limanları’nda iç hatlara yönlendirilmemizin ekonomik zararları 
Türkiye’deki yabancılar 420 milyon dolarlık bonoyu sattı 
Olağanüstü Hal ilanı Türkiye Ekonomisine nasıl etki eder? 
Askeri darbe girişiminin ekonomik sonuçları 
Güney Kıbrıs Ekonomisi’nde sevinç           
Borsalarda ve kambiyo piyasalarında son durum 
Düşünce Taslağı: Sosyo-ekonomik – politik(2/2) 
Sosyo - ekonomik - politik  (1/2) 
Bayram yerleri    
İsrail ve Rusya ile normalleşen ilişkilerin ekonomik faydaları 
İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar 
Genel Gıda ve Yem Yasası neden yürürlüğe sokulmuyor? 
Küçük esnaf ve zanaatkârlar dertli: Mali desteğe ihtiyaç var 
Brexit Gerçekleşirse Sterlin’in dümeni kopmaz 
23 Nisan İlkokulu neden başarılı? Kolej sınavlarında önemli başarı 
2016-2018 Yapısal Dönüşüm Programı’nda yüksek öğretimin yeri 
Alo Alo!......Telefon 
Ekonomik protokol neden sessiz sedasız imzalandı? Telefon ve elektrik satılacak mı? 
İşadamı, KKTC’ye neden yatırım yapmaz? 
Seyrüsefer harçları konulu yazıma gelen okuyucu yorumları 
Bakan Serdar Denktaş’a: 
Avrasya Araştırmaları Enstitüsü ve Kazakistan Kongresi’nden çıkardığım sonuçlar 
Kazakistan’da uluslararası ekonomi, finans ve enerji kongresi 
Dünya Borsaları’ndaki düşüşlere dikkat 
ODTÜ Enerji Konferansı’ndan anekdotlar 
Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği Konferansı 
UBP-DP hükümet programı – (3): Ekonomi ve özelleştirmeler olumsuz, enerji ve hidrokarbonlar olumlu 
UBP-DP hükümet programı -2 
UBP-DP hükümet programı (1) 
Amerika çözümü finanse edecek-miş !!! 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 yılı raporu 
Arif Feridun – “Yazgı” 
Kıbrıs ekonomi zirvesi yazılarıma gelen okuyucu mektubu 
CTP-UBP hükümeti, gerçekleri bal gibi biliyordu 
Sanat ile ekonominin arakesitinde bir yıldız: İlde Atik 
DPÖ’ye dikkat ediniz 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (3/3) 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (2/3) 
Kıbrıs ekonomi zirvesi (1/3) 
Hani turizm örgütü nerede? 
Dış ticaret bilançosu ne durumda? 
DAÜ’de, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz hidrokarbon konulu konferans 
KKTC’deki bütçe gelişmeleri 
Parasal ve finansal gelişmeler (2015 IV. Çeyrek Bülteni) 
KKTC’de kara para aklanıyor mu? Maliye Bakanı Özgür’e düşen yükümlülükler 
Ercan Havalimanı’na neden 11 milyon dolar? 
Kat sınırı emirnamesi işe yarar mı? 
Brüt krediler’de ki düşüşe dikkat ediniz 
Türkiye angajman kurallarını uyguluyor 
Görüşme süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk ekonomisi raporu hakkında 
Yerel sanatçılara da yer verilsin 
Hükümet düğümünü atacak olan da, bozacak olan da Kıb-Tek olacaktır 
Kürt Amerikan Enerji Koridoru: Hatay’a dikkat ediniz 
Radar Reşat’ın KKTC ekonomisine bakışı 
Yükselen ekonomilerin hepsi zorda 
KIB-TEK, vatandaşı tiftikliyor 
Güney Kıbrıs ekonomisi ne durumda? 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (2/2) 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (1/2) 
Halkın Partisi’nin ekonomik vizyonu 
2016’da bizleri nasıl bir ekonomi bekliyor? 
Sosyal Güvenlik ağı güçlendirilip genişletilmelidir 
Emeklilik sistemini düzeltmenin tek yolu iradedir 
İsrail-Türkiye yakınlaşmasının temeli doğalgaz 
Kumarhanelerin ekonomik faydası artık tartışılır oldu 
Amerika Merkez Bankası ve faiz artışı beklentisi  
Doğalgaz ittifakı, görüşmelere zarar verir 
Akdeniz enerji halkası 
Kıbrıs Türk Turizm Örgütü ne zaman? 
Türk Rus gerginliği ve olası ekonomik sonuçları 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim (3 - son) 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim-(2) 
Böyle bütçe mi olur?  
Program olumlu ve desteklenmeli 
2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -3 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -2 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -1 
Orta vadeli program 
Euro’ya geçmek mümkün mü? 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Şeytanca alınan karar: KIBTEK’in görev zararları halka ödettirilecek 
Yeni bir faiz yasasına ihtiyaç vardır 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası bir çözüm sonrası, muhtemel ekonomik endişelerim 
Direk ticaret tüzüğü olmadı Çözüm bize ne kazandırır? 
ASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ BİR OKUYUCU MEKTUBU 
CTP hizaya geldi!!! 
Eğitimdeki sorunların temeli irade ve ekonomik çıkmazdır 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
Kıbrıs’ın havası da, ekonomisi de toz duman içinde 
B20 Zirvesi ve Ankara 
Dış ticaretimiz ne durumda 
Bütçe gelişmeleri 
Eylül’de fedfaiz’i artırır mı? 
FED Eylül’de faiz’i artırır mı? 
Dümeni kopan Türkiye ekonomisi 
Çin Devalüasyona gitti: Dolar ve Euro’nun durumu 
Güney Kıbrıs’ın ekonomik durumu 
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Doğalgaz Ticareti’ndeki önemi 
Doğalgaz piyasasına Avrupa’dan bakınca 
Döviz dalga dalga 
Güney Enerji Koridoru’nda enerji denklemi değişti 
CTP-UBP koalisyonu hükümet programı  
Yeni kabine 
Avrupa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazına göz dikti 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 Yılı Birinci Çeyreği Bülteni  
Yunanistan’daki radikal sol, çok erken çark etti 
“Su Yönetimi Projesi” başlıklı yazıma, eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Kemal Deniz cevap verdi 
Amerika faizi artırmadı...Dolar şimdi ne olacak? 
Amerika Merkez Bankası Faiz’i artırır mı? 
Su yönetimi projesi 
Döviz şimdi ne olacak? 
İstatistik Dairesi’nde nihayet iyi işler yapılmaya başlandı 
24’üncü Dünya İşletmecilik Kongresi 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi’nde ekonomik entegrasyon irdelendi 
Transit Ticaret Merkezi – Kıbrıs (Cyprus As A Transit Trade Centre) 
TRT modeli özerklik 
Suriye gaz havzası 
Millî Direnme Ekonomisi  
CTP 
BRT’de doğru işler yapılmaya başlandı: Mete Tümerkan’la uğraşmayı bırakınız 
Kıbrıslı Rumların ekonomisi battı 
Dragon çayı, KKTC’nin stratejik konumunu güçlendirecektir 
Barcelona kıyı ötesi (offshore) protokolü 
Kıbrıs patatesi 
İstanbul’dan ekonomi gözlemi 
Amaranta Vadisi’ndeki yabancılara müjde 
Ne kadar ayakları üzerinde duran ekonomi yarattınız ki? 
Kıbrıs doğalgazı açmazda: Sıkıştırılmış doğalgaz revaçta 
Çamlıbel birinci Ekogünü Yerli üretim ve kültürel miras’ın korunması 
Genel Sağlık Sigortası’na geçilecek: GSS Koordinatörü Dr. Aykut Üretici’nin anlattıkları 
Taksiciler çok dertli 
Belediyeler Bütçesi ve Birlik Başkanı’nın feveranı 
Türkiye’de konut satışları 
Lübnan gaz havzası 
Yerli üretim desteklenmeli 
Dolar’ın ateşi düşmüyor 
Nobelli Ekonomist Stiglitz’in yeni önerileri: “İç talebe bağlı büyüme modeline geçilmeli” 
Yunan halkını acaba neler bekliyor? 
Kolej sınavları hakkında okuyucu yorumları 
Bir acayip kolej sınavı 
Yunanistan’daki radikal sol’un zaferi ve ekonomik beklentiler 
Kur ve faiz hareketlerinin 2015 beklentileri 
İstatistiğin önemi 
Turizm örgütü  
Dünya ham petrol fiyatlarını doğru okuyabilmek 
Sağlık Bakanlığı 2014 yılı icraatları 
Gelir eşitsizliğinin bedeli 
Siber Hanım’ın işi zor! 
KKTC’de Euro’ya geçiş mümkün müdür? 
Dünya petrol fiyatları 
Ada ekonomileri için denk bütçe uygun değildir 
Mevduat neden bu kadar hızlı artıyor? 
2015 yılı bütçesi ile reform olmaz 
Emtia, metal ve enerji piyasaları’nda son durum