Derviş Deniz

 

2016’da neler bekleniyor?

04 January 2016, Monday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

KKTC vatandaşlarının 2015 yılı ile ilgili anıları, hem siyasi hem de ekonomik açıdan beklenti ve belirsizliklerle doludur. 2015 yılında olanlara bakarak 2016 yılı ile ilgili tahminlerin bu beklenti ve belirsizliklerin üzerine yapılacak olması dolayısı ile ne kadar isabetli olacağı ile ilgili sorular akla gelmektedir.

Ekonomik açıdan 2015 yılı sabit gelirli vatandaşların döviz kurları ve enflasyondaki artış nedeni ile reel olarak satın alma güçlarini belirli ölçüde kaybettikleri, buna dayalı olarak piyasadaki daralma nedeni ile işletmelerin de gereken performansı gösteremedikleri bir yıl olmuştur. Döviz kurları ile ilgili belirsizlik tüm toplumun harcama trendi üzerinde çok önemli bir etken yaratmıştır. Belirsizlik nedeni ile ev, araba,  mobilya,  tamirat gibi harcama istekleri veya zorunlulukları ilerki yıllara atılmış, piyasada canlanma da ilerki yıllara ertelenmiştir. KKTC Merkez Bankası’nın yayınladığı ekonomik göstergelerde de vatandaşların bankalardan aldıkları kredileri geri ödemede gecikme yaşandığı da ortaya konmuştur.

Yaşanan ekonomik koşulların 2016 yılında daha iyi olacağı ile ilgili herhangi bir öngörü bulunmamaktadır. Toplumun beceriksizliği ve kaynaklarını yönetmekten aciz olduğu, hem dıştan hem de içte seslendirildikçe, toplum bireylerinin daha iyi şeyler olacağına dair umudu da yok olmaktadır. Hele de 2016 yılında Kıbrısta toplumlar arasında ulaşılması beklenen uzlaşıya bu beceriksizlik ile gideceğimizin telaffuz edilmesi, beklentilerin seviyesini çözüm olasılığına rağmen aşağıya çekmektedir. Bu nedenledir ki, 2016 yılında çözümün olacağına dair umutlu hava gelişmesine rağmen, belirsizlik Kıbrıs Türk toplumu içerisinde devam etmektedir.

KKTC ekonomisini 2016 yılında etkilemesi muhtemel etkilerin başında, enflasyon ve devalüasyon gelmektedir. Ülkemizde Türk Lirası’nın resmi para birimi olması dolayısı ile Türk Lirası’nın yabancı paralar karşısında değer yitirmesi, ülkede vatandaşın aldığı birçok mal ve hizmetin daha pahalı olmasına neden olacaktır. 2015 yılında bu etkiler acı bir şekilde vatandaşlarımız tarafından yaşanmış idi.

Ülkemiz vatandaşlarının reel kazançlarını büyük ölçüde etkileyen enflasyon veya devalüasyonun, Türkiye ekonomisindeki gelişmelere bağlı olduğunu hepimiz biliyoruz. Gerek Türk Lirası kullanımı, gerekse ithalatımızın çok büyük bölümünün Türkiye’den yapılması KKTC ekonomisindeki gelişmeleri Türkiye’deki gelişmelere bağlamaktadır. Bu nedenledir ki 2016 yılında Türkiye’deki gelişmeler direk olarak KKTC’ye yansıyacaktır. Buna dayalı olarak da Türkiye ekonomisindeki beklentilere bakıp KKTC için karar vermek en pratik ve akılcı bir yöntemdir.

Türkiye’de 2015 yılında döviz kurlarında yüzde 20’lere varan devalüasyon yaşanırken, enflasyon oranı da hedeflenen yüzde 5’in üzerinde seyretmiştir. Her ne kadar Kasım 2015 Türkiye Genel Seçimleri tek parti iktidarı ile sonuçlanıp yılın son iki ayında gerek enflasyon, gerekse devalüasyon oranlarında artış engellenmişse de Türkiye’nin bulunduğu Orta Doğu’da devam eden iç savaşlar, her an Türkiye ekonomisini olumsuz etkileme tehditini muhafaza etmektedir. Maalesef Irak ve Suriye’de devam eden iç savaş ile Güneydoğu da PKK’nın yarattığı sorunlar ekonomi için büyük bir risk olarak 2016 yılına taşınmıştır.

2016 yılında Türkiye’nin enflasyon ve devalüasyon beklentileri hedefte kalır ve ekonomik büyümeye etki etmezse,  KKTC’nin bu olumlu ekonomik gelişmeden avantajlı çıkacağını söyleyebiliriz. Böyle olması halinde piyasadaki canlılık korunurken, faiz oranlarında da artış beklenmeyecektir. Ancak, enflasyon hedeflerin üzerine çıkar ve Türk Lirası yabancı paralar karşılığı önemli ölçüde değer kaybetmeye başlarsa, faiz oranlarında artış kaçınılmaz olacaktır.

Faiz artışının ülkedeki talebi düşürme etkisine bakarak, enflasyon veya devalüasyon kontrol altına alınırken, diğer yandan iç piyasanın canlılığının azalmasına neden olacağı da dikkate alınmalıdır. Azalan iç piyasadaki canlılığın işletmelerin gelirlerinin düşmesine ve işsizliğin artmasına neden olacağı da ortadadır.

KKTC hükümetlerinin Türkiye’deki para politikaları dışında KKTC’deki piyasayı canlı tutacak fazla bir enstrümanı yoktur. Ancak eğitim, turizm ve profesyonel hizmetler geliştirilerek kısmen de olsa bu olumsuzluklara karşı gelinebilir. Bu yapılmaz ve olay Türkiye’deki gelişmelerin seyrine bırakılırsa,  KKTC’de ekonomide olumlu bir gelişme beklemek hayal olur.

Tüm bu belirsizlikler içerisinde 2016 yılında Kıbrıs Türk toplumuna ivme kazandırabilecek bir çözüm umudu vardır. Çözüm ile birlikte ortaya çıkacak fırsatların iyi değerlendirilmesi halinde bambaşka bir 2016 yılı ile karşılaşabiliriz. Bu konuda planlı ve programlı hareket etmemiz gerekmektedir. Planlı hareket etmez ve işi oluruna bırakırsak ortaya çıkacak fırsatları başkaları değerlendirecektir. Yine de 2016 yılının KKTC için çok iyi geçmesini dilerim.

Yazarın Tüm Yazıları
G20 toplantısında hedefler 
Güncel 
Önümüzdeki aylarda vatandaşın ekonomik şartlarında kötüleşme olur mu? 
Toplumdaki özgüven eksikliği ekonomik atılımları da etkilemektedir 
Önümüzdeki aylarda ekonomide neler bekleniyor? 
Yabancı yatırım ama nasıl? 
Brexit sonrası Avrupa Birliği 
Brexit büyük hata 
Türkiye ekonomisinin durumu KKTC için çok önemli 
KKTC pahalılık yaratmada gelir düzeyine göre dünyada bir numara 
Ekonomik protokol maddeleri ve su anlaşması geciken icraatların sonucu 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (5) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (4) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (3) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (3) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (2) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması 
Yatırım ortamının iyileştirilmesi 
KKTC ile TC arasındaki ekonomik protokoller 
Terörizmin hedeflerinden biri ekonomik yıkım 
Önümüzdeki 15 yıl içerisinde en önemli sorun sürdürülebilir insan yaşamı 
Ekonomiye bir de yurt dışından bakmak 
Tüketim toplumu ve sosyal bozulma 
KKTC’de su krizi dünyada ekonomik durgunluk tehlikesi 
Devlet adamlığı, klasik anlamda işadamlığı ve fırsatçılık 
Göç dalgası, fakirlik ve yardım 
Gelir dağılımındaki aşırı farklılıklar sosyal krizler doğurabilir 
Planlama 
Rum Maliye Bakanı’nın Kıbrıs Türk ekonomisi ile ilgili sözleri 
Siyah kuğuların uçuşu 
Siyasette ekonominin bütününü görmek 
Bugünlerde ekonomik hayatımız nasıl görünüyor 
Vergide zarar gösteren kişi veya kurumlar neden zarar gösteriyor 
Kıbrıs’ta toplumların uzlaşacağı ortak bir ekonomik yapı mı, etnik bir ekonomik yapı mı? 
Terör, ekonomik hayatın en büyük risklerinden biridir 
Hükümetler şeffaf muhasebe sistemine geçmeye başladılar 
Ortadoğu’da yaşananların ne olduğunu Avrupa şimdi anlamaya başladı. Ya biz? 
Dünya sınırları olmayan pazara dönüşüyor 
Mülkler konusu ve güncel sorun döviz kurları 
Bir ülkenin ekonomisindeki büyüme kişilerin refah seviyesine yansımazsa 
Söz su yönetiminden açılınca 
Görüşmeler iç siyaset ve döviz kurları 
Ayakları üzerinde duran bir ülke 
Vergi yasa ve uygulamaları vergi kaçaklarını teşvik etmemeli 
Ticaret Odası genel kurulunda konuşulanlar 
Ticaret Odası genel kurulunda konuşulanlar 
Kuzey Kıbrıs’ta bağımsız denetçiliğin durumu 
Bağımsız denetim 
Ortadoğu değişimler bölgesi 
Bağımsız Denetci – Mali Müşavir – Muhasebeci 
DÜNYA ENERJİ KAVGALARI 
Kıbrıslıların kendilerine ait varlıkları yönetmesi 
G 20 ve uluslararası ticaret hizmet ve finansmanda vergi kaçağı 
Avrupa bankaları stres testi 
Avrupa bankaları stres testi 
Ortadoğu’da yaşamak 
Ekonomide daralma var mı? 
Ekonomik çıkarlar ülkeler ve insanlar 
Yeni dünya düzeni 
Şirketler yasasında artık değişim zamanı 
Siyasi gelişmeler ve ekonomi 
Siyasi çözümsüzlüğün ekonomik maliyeti 
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının önemi 
Ortadoğu ve bitmeyen çıkar kavgası 
İçinde bulunduğumuz bölgede ekonomik istikrar için büyük sorumluluk gerekir 
Avrupa Parlamentosu seçimleri bize ne mesaj veriyor? 
Hedefi olmayanların gelecek kaygısı büyük olur 
2014’ün ilk çeyreğinde dünya ve KKTC ekonomisi nerede? 
Kıbrıs sorunun çözümünde ekonomi 
Yatırımlar açısından Kıbrıs’’ta çözüm neden önemli 
Para akışındaki durgunluk mali tedbirlerle aşılabilir mi? 
Kayıt Dışı Ekonomi 
Uluslararası Kriz Grubu’nun Kıbrıs raporunun ekonomik yönü 
Kara Para ile Mücadele ve KKTC 
Tanınma veya Tanınmama ile dünya gerçekleri 
Günlük olaylarla uğraşırken 2014 Yılında olabileceklerin hesabını iyi yapmalıyız 
Kıbrıs sorunu ile ilgili hareketlenme ve ekonomi