Dr. İsmail Kemal

 

İslam dünyasının durumu

17 January 2016, Sunday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

İslam dünyasının durumunun iyi olmadığı ortada. Tarihte İbni Sina, Farabi, Biruni, El Kindi gibi isimleri akla getiren çok parlak bir İslam medeniyeti, büyük İslam bilim mirası olduğunu biliyoruz. Bu parlak dönem 8. yüzyıldan 12. yüzyıla kadar uzanır. Sonrasını biliyoruz. Avrupa 16. yüzyılda keşifler, bilimde atılımlar, daha sonra sanayileşme dönemine girerken İslam dünyası gerilerde kaldı. Bunun faturasını Avrupa’nın sömürgesi veya yarı sömürgesi haline gelerek ödeyecekAvrupa’nın ve genelde Batı’nın her alandaki üstünlüğü ve gücü karşısında “Biz niçin geri kaldık?” sorusu ile boğuşmak durumunda kalacaktır. Günümüzde nüfusu Müslüman çoğunluklu ülkelerde (toplam 57 ülke) devam eden fikir mücadeleleri, siyasi mücadeleler “Biz niçin geri kaldık?” sorusuna verilen farklı cevaplardan kaynaklanmaktadır. Durumun kötü olduğunu herkes kabul ediyor. Önerilen çıkış yolları ise farklı. Reformculuktan militan radikal İslamcılığa kadar uzanan bir yelpaze var. Tartışmalar devam ediyor. Türkiye eski Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, durumu “Avrupa’nın Ortaçağ’da yaşadığını İslam dünyası şimdi yaşıyor” şeklinde özetlemişti. Gül, 2003’te, Dışişleri Bakanı olarak Tahran’da İslam Konferansı’nda İslam dünyasına“Öncelikle kendi evimize çeki düzen verelim” çağrısı yapmıştı. İçinde bulundukları acıklı durumu komplo teorileri ile “dış güçleri” suçlayarak açıklama eğilimin güçlü olduğu toplumlarda “kendi evine çeki düzen vermek” kolay değil elbette.

Birleşik Arap Emirlikleri Sharjah Amerikan Üniversitesi’nde fizik ve astronomi profesörü olan Nidhal Guessoum, “Toward a New Islamic Golden Age” başlıklı ilginç makalesinde konuyu özellikle eğitim ve araştırmadaki geri kalmışlık açısından irdeliyor. Nüfusu artmakta olan bu ülkelerin halklarına refah ve kalkınma sağlayabilmeleri için durumun değişmesi gerektiğine vurgu yapıyor. Prof. Guessoum, dünyanın en iyi 100 üniversitesi arasında Müslüman ülkelerden sadece Türkiye’den Ortadoğu Teknik Üniversitesi’nin yer aldığını hatırlatıyor. ODTÜ, 85. sırada. İlk 400 üniversite arasında da nüfusunun çoğunluğu Müslüman olan ülkelerden üniversitelerin sayısı çok az. Orta öğrenimde Müslüman ülkelerden öğrenciler matematik ve fen derslerinde dünya ortalamasının oldukça altında. Müslüman ülkeler GSYİH’nın yüzde 0.5’ini araştırma geliştirmeye (Ar-Ge) harcıyorlar. Bu konuda global ortalama yüzde 1.78, OECD ortalaması ise yüzde 2’ye ulaşıyor. İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) üyesi ülkelerin nüfusu dünya nüfusunun yüzde 25’ini oluşturuyor. 2012 yılı itibarıyla bu ülkelerin dünya araştırma harcamaları içindeki payı sadece yüzde 2.4, patent payı yüzde 1.6, bilimsel yayınlardaki payı ise yüzde 6 idi. Müslüman ülkelerde bilim alanında çalışan insanların sayısı da global ortalamanın çok altında. İİT ülkelerinden bilim dallarında Nobel ödülü alanların sayısı çok az. Eğitim, bilim ve araştırma alanlarındaki geri kalmışlığı ortaya koymak için daha fazla veriler aktarmak mümkün ancak yukarıdaki veriler tabloyu anlamaya yetiyor.

İslam ülkelerinin sorunları sadece eğitim ve araştırma alanlarındaki sorunlarla sınırlı değil elbette. Yaşamın her alanında, siyasi sistem, hukuk sistemi, özgürlükler, kadın hakları v.s. gibi alanlarda 21. yüzyılı yakalamak için yapılacak çok iş var. Her ülkenin durumu farklı olsa da genelde “geri kalmışlık” olgusu çok net görülebilir. Toplumsal yaşamın farklı alanları karşılıklı olarak bir birini etkiler. Demokrasi, insan hakları, özgürlükler olmadan bilimde, eğitimde ileri gitmek zordur. Aynı şekilde eğitim yönünden zayıf olan ülkelerin çağımıza uygun olmayan siyasal, hukuksal yapılardan kurtulmaları zordur. İleriye gidebilmek için iyi bir siyasi sisteme, hukuk devletine, özgürlüklere ve iyi bir eğitim sistemine, bilime, araştırmaya önem vermeye ve yatırım yapmaya ihtiyaç vardır.

Prof. Guessoum koordinatörlüğünde bir uzmanlar grubu Müslüman ülkelerde üniversitelerin durumunu, sorunlarını, neler yapılması gerektiğini, bilimin gelişerek hem ekonomiye, hem de topluma yarar sağlaması konusunu araştırarak bir rapor hazırlamış. “Science at Universities of the Muslim World” (Müslüman Ülkeler Üniversitelerinde Bilim) başlıklı rapor hem sorunları ortaya koyuyor, hem de öneriler yapıyor. Raporu hazırlayanlar sadece üniversitelerde araştırma, bununla ilgili bütçe konularını değil örneğin bilim dallarında kadınların statüsünü, kariyer olanaklarını da araştırmış. Müslüman ülkeler üniversitelerinde pedagojik yöntemler dahil bilimin nasıl öğretildiğini, ders kitaplarını, derslerde kullanılan dili, evrim teorisi gibi konularda yasaklama olup olmadığını, fen derslerinde dinin rolünü araştırmışlar. Raporda öğrencilerin ezbercilik yerine eleştirel düşünceye yönlendirilmelerinin, öğretim yöntemlerinin denenmiş ve başarısı kanıtlanmış uluslararası yöntemler olması gerektiğinin, nicelikle birlikte niteliğe önem verilmesi gerektiğinin altı çiziliyor. Üniversitelerin özerk olmalarının önemi vurgulanıyor.

İslam dünyasının “geri kalmışlıktan” kurtulması, dünya standartlarını yakalaması için her alanda yenilenmeye, reformlara ihtiyacı var. Eğitim, bilim ve araştırma bu çabaların en önemli öğelerinden biri.

Yazarın Tüm Yazıları
Burkini ve özgürlükler 
Joe Biden ziyareti    
Halep savaşları 
Türk Akımı gerçekleşecek mi?    
Yine mülteci konusu 
Türkiye ve Rusya 
Din ve siyaset 
Rakamlarla mülteci sorunu 
Sıcaklar, kuraklık 
Türkiye ve Arap dünyası 
Dünya nereye gidiyor? 
Darbe girişimi ve dış politika 
Çözüm daha çok demokrasi 
Sol nerede? 
Sırada İtalya mı var? 
NATO’nun Varşova sınavı 
Avrupa’nın asileri 
Dış politikada doğru adımlar 
İngiltere’nin işi zor 
Büyük Britanya mı, küçük İngiltere mi? 
Avrupalılar ve dünya 
Brexit: Kötü fikir 
Brexit ötesinde AB şüpheciliği 
Demografi ve Avrupa 
1916 Orta Asya ayaklanması 
Ortadoğu’da gençler ne düşünüyor? 
Avrupa ve aşırı sağ   
Doğu Akdeniz’de su sorunu 
Dünya İnsani Zirvesi İstanbul’da 
Ortadoğu’da sınırlar 
Sykes-Picot 100 yaşında 
Vize muafiyeti olacak mı? 
Rusya, Türkiye: Yapısal sorunlar 
22 Mayıs seçimleri yaklaşırken 
Vizesiz Avrupa  
Dine dayalı devlet 
100 yıl sonra Kut’ül Amare 
Irkçılık 
İslam dünyasının durumu  
Kaliteli Rusya analizi 
Panama belgeleri depremi 
BM Genel Sekreteri kim olacak? 
Terörizm ve nükleer güvenlik 
IŞİD’le mücadelede ilahiyat 
Teröre lanet 
Brüksel’den ne çıktı? 
Büyük pazarlık 
Türkiye-AB anlaşması 
Basın özgürlüğü 
Oscarlar ve Spotlight 
Türkiye-AB zirvesine doğru 
İran nereye? 
Suriye: Obama’nın iflası 
Zor günler 
Suriye açmazları 
Suriye’de ateşkes mi? Chamberlain’in hayaleti 
Su ve elektrik 
Suriye: Köyün minareleri 
AB ve gelecek 
Dördüncü endüstri devrimi 
Temelleri sarsılan AB 
Avrupa’nın kaybolan rüyası 
Ortadoğu’da bir Çinli 
Avrupa’nın popülizm sorunu 
Suudi Arabistan-İran krizi 
ABD’de kadın başkan 
2016’ya “Merhaba” derken 
Ne olacak bu AB’nin hali? 
Dış politikada gerçekçilik 
Türkiye-İsrail ilişkileri 
Ortadoğu’da mezhep kavgaları 
Tarihi Paris anlaşması 
İslam, Müslümanlar, Batı 
Türkiye ve AB üyeliği 
Stratejik rekabet 
AB-Türkiye zirvesi 
Gerilimi düşürme zamanı 
20 yıl sonra Bosna 
Gözler Paris’te 
İklim değişikliği ve global endişe 
Yaklaşan G20 zirvesi 
Su ve İsrail 
Diğer seçimler: Azerbaycan 
Türkiye: Umut ve kaygı 
Coğrafya ve politika (jeo-politik) 
Rusya’nın artan askeri gücü 
Terörizm başaramaz 
Seçimlere doğru Türkiye 
Putin Suriye’de neyin peşinde? 
Enerji, AB, İran 
Hac faciasının düşündürdükleri 
BM başarılı oldu mu? 
Sürdürülebilir kalkınma hedefleri 
Yunanistan’a istikrar gelecek mi? 
Corbyn başarabilir mi? 
Suriye satrancında Rusya 
İnsan kaçakçıları 
Savaşların kurbanı çocuklar 
Mısır’ın enerji piyangosu 
Yine suyun önemi 
AB’nin mülteci krizi 
AB’nin mülteci krizi 
Tsipras’ın sınavı 
Türkiye’de karar halkın 
Türkiye’ye üzülmek 
Stratejik bir kaynak: Su 
Başka bir “çılgın proje” 
Çocuklar öldürülmesin! 
Enerjide Türkiye-AB işbirliği 
Türkiye ve uyanan dev 
IŞİD’le savaş 
Yunanistan: Sönen umutlar 
AB’nin geleceği 
İran’la tarihi anlaşma 
Rusya’nın ayıbı 
Evet mi, hayır mı? 
Suriye’ye dikkat 
İran’la anlaşma olacak mı? 
ABD’ye bakış 
Rakamlarla mülteci krizi 
Magna Carta 800 yaşında 
Dünyada silahlı çatışmalar 
Yunanistan’ın geleceği 
Türkiye’de yeni dönem 
Güç paylaşımı, Lübnan 
Güç paylaşımı, Kuzey İrlanda 
Güç paylaşımı, Bosna 
Geçmiş ve gelecek 
ABD’nin Irak fiyaskosu 
Arakan Müslümanlarının trajedisi 
Siyasette deprem 
Zafer günü 
İngiltere nereye? 
Akdeniz’de stratejik dengeler 
ABD’nin Türkiye’ye bakışı 
Vietnam Savaşı’nı hatırlamak 
Akdeniz trajedileri ve AB 
Yunanistan: Karar zamanı 
Seçimler ve sonrası 
Esas konu geleceğimiz 
Milletin makûs talihi 
Siyasette yeni soluk 
Siyasette yeni soluk 
Çoklukta ölüm bile tatlıymış… İnanmayın! 
İran’la satranç 
Toprakları kanlı Yemen 
Bir yıl sonra Kırım 
İnternete bakış 
Çanakkale geçilmez 
Netanyahu sınavda 
Kadın liderler zorda 
Rumlar ne düşünüyor? 
Savaş çığırtkanı Netanyahu 
Rusya ve Putin 
Demokrasi, demokratlık 
Avrupa’nın kaderi Almanya ve Rusya’nın elinde 
Türkiye’nin kadınla sınavı 
Ukrayna anlaşması kalıcı mı? 
Yunanistan’ın kader günleri 
Avrupa’nın Ukrayna sınavı 
Yakarak öldürmek 
Sina’da ne oluyor? 
Ekonomi ve siyaset 
Yunanistan kavşakta 
Dünyada demokrasi geriliyor mu? 
Euro bölgesinin sorunları 
Avrupa ne yapmalı? 
Müslümanlar ne yapmalı? 
Terörizm hepimizin düşmanı 
Risk toplumu 
Robotlar ve işçiler 
2015: Seçimler yılı 
Güzel Türkçemiz 
Enerji jeo-politiğinde LNG 
2015’te Ortadoğu 
Putin zorda 
Yunanistan’a dikkat 
Gelir uçurumu 
Enerji oyununda kritik gelişme 
Nükleer enerji 
Yeni soğuk savaş mı? 
Dünya Bankası’nın iklim raporu 
Yine iklim değişikliği 
İran’la anlaşma mümkün olacak mı? 
ABD ve Çin sürprizi 
Küreselleşmenin neresindeyiz? 
Mescid-i Aksa 
İngiltere AB’den çıkacak mı? 
ABD Kongresi için yarış 
Ukrayna ve Tunus’ta kritik seçimler 
Türkiye’nin G20 dönem başkanlığı 
Petrol fiyatları düşerken 
Eşitsizlik sorunu 
Küreselleşme ve dünya düzeni 
Ebola tehdidi  
Kurbanlar 
Türkiye’nin Ortadoğu sınavı 
Dünya düzensizliği ve BM 
IŞİD hedefte 
Barbarlar kapıdayken 
İskoçya: Kader günü 
İskoçya’dan Katalonya’ya 
İskoçya referandumu 
Kissinger’in “Dünya Düzeni” 
Kritik NATO zirvesi 
Arap dünyasında siyasal İslam 
Türkiye’de yeni dönem (mi?) 
AB ve Akdeniz 
Deneme sırası Norveçlide 
Putin, Aliyev, Sargsyan 
2014’te insani kalkınma 
Kavşaktaki Türkiye 
Türkiye ne düşünüyor? 
Uluslararası guguk 
10 Ağustos ve Kıbrıs 
İsrail kazanabilir mi? 
Yazacak ne kaldı? 
Hepimiz Gazzeliyiz 
Gazze senaryoları 
Filistin trajedisi 
Su sorunu ve uluslararası su hukuku 
Müslümanlar radikalizme karşı 
Türkiye cumhurbaşkanı 
Savaş: 100 yıl önce ve şimdi 
Çin ve Ortadoğu 
Dünyanın mülteci sorunu 
Türkiye ve Arap dünyası 
Dış politikada gerçekçilik 
Dış güçler 
Bravo Obama 
AB’nin yeni açmazları 
Kapitalizm ve eşitsizlik 
Mısır nereye? 
Öteki Avrupa seçimleri 
Küresel ısınma ve güvenlik 
Avrupa nasıl yolunu kaybetti? 
Washington’dan Biden geliyor 
Batı sonrası düzen 
Türkiye’nin enerji amaçları 
Doğu Akdeniz ve Çin 
Irak’ın geleceği 
Transatlantik ilişkiler, Türkiye 
Orhan Veli 100 yaşında 
Kıbrıs- Güney Afrika 
Ukrayna bıçak sırtında 
Etnik anlaşmazlıklara çözüm 
Türkiye-AB ilişkileri nereye? 
Afganistan’da kritik seçimler 
Türkiye’de “yeni dönem” 
Türkiye seçim sınavında 
Türkiye yanlış yolda 
Yasaklarla nereye kadar? 
Kırım’ın ilhakı ve biraz tarih 
Kırım: Kritik gün 
Ukrayna, Kırım, enerji 
Eşitlik: Uzun ince yol 
Ukrayna dersleri 
Rusya Kırım’a dönüyor mu? 
Venezuela’da ne oluyor? 
Kiev “Meydan muharebesi” 
Kiev alev alev 
Rusya, Mısır, Doğu Akdeniz 
Türkiye, İsrail, Doğu Akdeniz 
Müzakereler başlarken 
Soçi Olimpiyatları başlarken 
Döviz ve durum tespiti 
Fransa-Türkiye ilişkileri 
Ukrayna: Rusya-AB rekabeti 
Gözler Cenevre 2’de 
2014’te savaş çıkar mı? 
Siyasi partilerin geleceği 
Downer başarabilecek mi? 
Cesur yeni dünya 
Avrupa’da aşırı sağa bakış  
Ekonomik beklentiler zayıf 
2014 ve Kıbrıs 
2014 ve Türkiye 
Mandela: Özgürlük meşalesi 
Ortadoğu’da Türkiye algısı 
Eleştirel ve özgür düşünce 
Fikirler, özgürlük ve hukuk