Prof. Dr. Vedat Yorucu

 

KIB-TEK, vatandaşı tiftikliyor

22 January 2016, Friday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Dünya Brent Petrol fiyatları hızla düşmeye devam ediyor. Amerika Birleşik Devletleri 2014 yılının ortalarından itibaren kaya gazı ve kaya petrolü ihracatına hazır olduğunu dünya kamuoyuna duyurmuştur. 2008 Küresel sistemik finans krizinden çıkamayan Amerikan ve Avrupa ekonomisi için, her türlü tedbiri almaya kararlılık gösteren Amerika Birleşik Devletleri, 120 dolara yakın petrol fiyatlarıyla girdi maliyetlerinin yüksekliğine dikkat çekmiştir. O dönemde büyüme rakamları çok kötü gelmekteydi. Amerikan hükümeti, ekonomik krizden kurtulmak için her yolu deniyor, ancak dünya ekonomisi de düzelemediği için, özellikle Avrupa ekonomisindeki yavaşlama ve Avrupa üyesi devletlerin aşırı borç yükü sorunları nedeniyle, bir türlü düze çıkamıyordu.

***


   Çareyi petrol ihraç eden ülkelerin petrol piyasasında fiyatları düşürmesinde gören Amerika, onlardan varil başı fiyatları düşürmesini istedi. Fiyatların düşmemesi halinde de, kendi kaya petrolünü ve gazını, dünya piyasalarına arz edeceği tehdidini kullandı. OPEC ülkeleri, yavaş yavaş Brent petrolün fiyatını düşürmeye başladı. 2014 yılında ortalama 110 ABD doları olan Brent Petrol, 2015 ortalarında 50 ile 60 dolar seviyelerinden işlem gördü. İran’a uygulanan ekonomik izolasyonun kaldırılacağı haberi ile iyice düşüşe geçen Brent Petrol, 2016 yılına rekor düşüşlerle girdi.

İran, Suudi Arabistan, Venezuela ve Kanada’dan sonra, dünyanın dördüncü en büyük petrol rezervine sahip ülkesidir. İran, doğalgaz rezervi bakımından da, Rusya’dan sonra ikinci en büyük rezerve sahip ülkedir. Petrol piyasasına İran’ın da girecek olmasından endişelenen Suudi Arabistan ve Orta Doğu ülkeleri, üretimi kısmak yerine, fiyatları düşürmeyi tercih etti. Çünkü İran’ın, kendileri için gerçekten de büyük bir rakip olacağı artık aşikârdır. Bunu bilen petrol patronları, üretimi artırarak fiyatları 30 doların altına çekip, emtia piyasalarını deyim yerindeyse alt üst etmiştir. Aşağıdaki grafikte, Dünya Brent Petrol fiyatlarının varil başı fiyat eğrisi görülmektedir. Merak edip, 2010-2016 dönemi petrol fiyatı rakamlarını Dünya Enerji Ajansı’ndan (IEA) tedarik ettim. Sizler için grafik yardımıyla özetlemeyi uygun gördüm.

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Alt grafikte ise, KIB-TEK’in kilowat saat uyguladığı elektrik tüketim tarifesi eğrisi görülmektedir. Bu rakamları da, aynı dönemi kapsayacak şekilde (2010-2016), elimdeki elektrik faturalarından derleyerek bir araya getirdim. Dikkatlerinize getirdiğim rakamlar, kilowat başı uygulanan ve asgari 250 kilowatı kapsayan Türk Lirası kuruş birim fiyatlarıdır. Aslında asgari tüketim düzeyini, yaz ve kış aylarında rahatlıkla aşabilmekteyiz. Bu durumda, 250 kilowat sonrası tükettiğimiz elektriğin birim fiyatı 2011 yılında, 30 kuruştan 35 kuruşa,  2012 yılında 38 kuruştan 44 kuruşa, 2013 yılında belli dönemlerde değişken tarifelerin de uygulandığını bir yere not edersek, örneğin 2013 Aralık ayında 42.74 kuruştan 51.44 kuruşa, 2014’te 45 kuruştan 55 kuruşa, 2015’te 45 kuruştan 55 kuruşa, sonra 58’e, 2016 döneminde de, 44 kuruştan 48 kuruşa yükselmiştir.

***


   Burada dikkatlerinize getirmeye çalıştığım husus, dünyada petrol fiyatları düşerken, biz KKTC’de, neden elektik faturalarını sürekli artışlı ödüyoruz. Bir de bunun üstüne, CTP’nin Genel Başkanı Sn Mehmet Ali Talat, elektrik fiyatlarını zamlamamız lazım, zam yapmazsak KIB-TEK batar diye açıklama yaparsa, insanın asapları iyice bozuluyor. KIB-TEK’in bu saatten sonra zam yapması değil, elektrik tarifelerini düşürmesi gerekmektedir. Kurumun görev zararları varsa, bunu halka ödetmek, adaletle ne kadar örtüşür? İyi yönetişim işte burada devreye girmelidir. Eğer iyi yönetemezseniz, o zaman daha iyi yönetebilene bu işi devretmelisiniz.  Bence bunun hiçbir sakıncası yoktur. Eğer bunu tüketici refahı için yaparsanız, kimse size kızmaz. Yok eğer biz bu şekilde yönetmekte ısrarcı oluruz derseniz ve Kurumu iflasın eşiğine getirinceye kadar istihdam kapısı yaparsınız, o zaman bunun bedelini de bir gün ödersiniz.

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Son bir söz de Sayın Maliye Bakanı Birikim Özgür’e olacak. Dünya Petrol fiyatları son 3 ayda 50 Dolar’dan 28 Dolar’a düştüğüne göre, biz neden benzin istasyonlarından satın aldığımız akaryakıta, hâlâ fahiş fiyat ödüyoruz? Vatandaş sizden bir açıklama bekliyor. Şu anki uygulamanız, 5-10 kuruşluk indirimle kimseyi memnun etmiyor Sayın Bakan.

 

Yazarın Tüm Yazıları
Dış ticaret gelişmeleri (2016 Ocak-Mayıs) 
KKTC Merkez Bankası 2016 yılı ikinci çeyreği bülteni: Bütçe gelişmeleri 
Türk akımı doğalgaz boru hattı hayat buluyor 
Amerikan Merkez Bankası ışığı yaktı: Eylül’de faizleri arttıracak gibi 
Devlet Planlama örgütü bilgilendirdi: Poly Peck PLC’yi hatırlattı       
Kıbrıs’ta genel sağlık sigortası tamam 
Sterlin neden düştü? 
Esnaf ile alay mı ediliyor? 
Türk Hava Limanları’nda iç hatlara yönlendirilmemizin ekonomik zararları 
Türkiye’deki yabancılar 420 milyon dolarlık bonoyu sattı 
Olağanüstü Hal ilanı Türkiye Ekonomisine nasıl etki eder? 
Askeri darbe girişiminin ekonomik sonuçları 
Güney Kıbrıs Ekonomisi’nde sevinç           
Borsalarda ve kambiyo piyasalarında son durum 
Düşünce Taslağı: Sosyo-ekonomik – politik(2/2) 
Sosyo - ekonomik - politik  (1/2) 
Bayram yerleri    
İsrail ve Rusya ile normalleşen ilişkilerin ekonomik faydaları 
İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar 
Genel Gıda ve Yem Yasası neden yürürlüğe sokulmuyor? 
Küçük esnaf ve zanaatkârlar dertli: Mali desteğe ihtiyaç var 
Brexit Gerçekleşirse Sterlin’in dümeni kopmaz 
23 Nisan İlkokulu neden başarılı? Kolej sınavlarında önemli başarı 
2016-2018 Yapısal Dönüşüm Programı’nda yüksek öğretimin yeri 
Alo Alo!......Telefon 
Ekonomik protokol neden sessiz sedasız imzalandı? Telefon ve elektrik satılacak mı? 
İşadamı, KKTC’ye neden yatırım yapmaz? 
Seyrüsefer harçları konulu yazıma gelen okuyucu yorumları 
Bakan Serdar Denktaş’a: 
Avrasya Araştırmaları Enstitüsü ve Kazakistan Kongresi’nden çıkardığım sonuçlar 
Kazakistan’da uluslararası ekonomi, finans ve enerji kongresi 
Dünya Borsaları’ndaki düşüşlere dikkat 
ODTÜ Enerji Konferansı’ndan anekdotlar 
Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği Konferansı 
UBP-DP hükümet programı – (3): Ekonomi ve özelleştirmeler olumsuz, enerji ve hidrokarbonlar olumlu 
UBP-DP hükümet programı -2 
UBP-DP hükümet programı (1) 
Amerika çözümü finanse edecek-miş !!! 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 yılı raporu 
Arif Feridun – “Yazgı” 
Kıbrıs ekonomi zirvesi yazılarıma gelen okuyucu mektubu 
CTP-UBP hükümeti, gerçekleri bal gibi biliyordu 
Sanat ile ekonominin arakesitinde bir yıldız: İlde Atik 
DPÖ’ye dikkat ediniz 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (3/3) 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (2/3) 
Kıbrıs ekonomi zirvesi (1/3) 
Hani turizm örgütü nerede? 
Dış ticaret bilançosu ne durumda? 
DAÜ’de, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz hidrokarbon konulu konferans 
KKTC’deki bütçe gelişmeleri 
Parasal ve finansal gelişmeler (2015 IV. Çeyrek Bülteni) 
KKTC’de kara para aklanıyor mu? Maliye Bakanı Özgür’e düşen yükümlülükler 
Ercan Havalimanı’na neden 11 milyon dolar? 
Kat sınırı emirnamesi işe yarar mı? 
Brüt krediler’de ki düşüşe dikkat ediniz 
Türkiye angajman kurallarını uyguluyor 
Görüşme süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk ekonomisi raporu hakkında 
Yerel sanatçılara da yer verilsin 
Hükümet düğümünü atacak olan da, bozacak olan da Kıb-Tek olacaktır 
Kürt Amerikan Enerji Koridoru: Hatay’a dikkat ediniz 
Radar Reşat’ın KKTC ekonomisine bakışı 
Yükselen ekonomilerin hepsi zorda 
Güney Kıbrıs ekonomisi ne durumda? 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (2/2) 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (1/2) 
Halkın Partisi’nin ekonomik vizyonu 
2016’da bizleri nasıl bir ekonomi bekliyor? 
Sosyal güvenlik sistemi battı  
Sosyal Güvenlik ağı güçlendirilip genişletilmelidir 
Emeklilik sistemini düzeltmenin tek yolu iradedir 
İsrail-Türkiye yakınlaşmasının temeli doğalgaz 
Kumarhanelerin ekonomik faydası artık tartışılır oldu 
Amerika Merkez Bankası ve faiz artışı beklentisi  
Doğalgaz ittifakı, görüşmelere zarar verir 
Akdeniz enerji halkası 
Kıbrıs Türk Turizm Örgütü ne zaman? 
Türk Rus gerginliği ve olası ekonomik sonuçları 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim (3 - son) 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim-(2) 
Böyle bütçe mi olur?  
Program olumlu ve desteklenmeli 
2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -3 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -2 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -1 
Orta vadeli program 
Euro’ya geçmek mümkün mü? 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Şeytanca alınan karar: KIBTEK’in görev zararları halka ödettirilecek 
Yeni bir faiz yasasına ihtiyaç vardır 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası bir çözüm sonrası, muhtemel ekonomik endişelerim 
Direk ticaret tüzüğü olmadı Çözüm bize ne kazandırır? 
ASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ BİR OKUYUCU MEKTUBU 
CTP hizaya geldi!!! 
Eğitimdeki sorunların temeli irade ve ekonomik çıkmazdır 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
Kıbrıs’ın havası da, ekonomisi de toz duman içinde 
B20 Zirvesi ve Ankara 
Dış ticaretimiz ne durumda 
Bütçe gelişmeleri 
Eylül’de fedfaiz’i artırır mı? 
FED Eylül’de faiz’i artırır mı? 
Dümeni kopan Türkiye ekonomisi 
Çin Devalüasyona gitti: Dolar ve Euro’nun durumu 
Güney Kıbrıs’ın ekonomik durumu 
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Doğalgaz Ticareti’ndeki önemi 
Doğalgaz piyasasına Avrupa’dan bakınca 
Döviz dalga dalga 
Güney Enerji Koridoru’nda enerji denklemi değişti 
CTP-UBP koalisyonu hükümet programı  
Yeni kabine 
Avrupa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazına göz dikti 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 Yılı Birinci Çeyreği Bülteni  
Yunanistan’daki radikal sol, çok erken çark etti 
“Su Yönetimi Projesi” başlıklı yazıma, eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Kemal Deniz cevap verdi 
Amerika faizi artırmadı...Dolar şimdi ne olacak? 
Amerika Merkez Bankası Faiz’i artırır mı? 
Su yönetimi projesi 
Döviz şimdi ne olacak? 
İstatistik Dairesi’nde nihayet iyi işler yapılmaya başlandı 
24’üncü Dünya İşletmecilik Kongresi 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi’nde ekonomik entegrasyon irdelendi 
Transit Ticaret Merkezi – Kıbrıs (Cyprus As A Transit Trade Centre) 
TRT modeli özerklik 
Suriye gaz havzası 
Millî Direnme Ekonomisi  
CTP 
BRT’de doğru işler yapılmaya başlandı: Mete Tümerkan’la uğraşmayı bırakınız 
Kıbrıslı Rumların ekonomisi battı 
Dragon çayı, KKTC’nin stratejik konumunu güçlendirecektir 
Barcelona kıyı ötesi (offshore) protokolü 
Kıbrıs patatesi 
İstanbul’dan ekonomi gözlemi 
Amaranta Vadisi’ndeki yabancılara müjde 
Ne kadar ayakları üzerinde duran ekonomi yarattınız ki? 
Kıbrıs doğalgazı açmazda: Sıkıştırılmış doğalgaz revaçta 
Çamlıbel birinci Ekogünü Yerli üretim ve kültürel miras’ın korunması 
Genel Sağlık Sigortası’na geçilecek: GSS Koordinatörü Dr. Aykut Üretici’nin anlattıkları 
Taksiciler çok dertli 
Belediyeler Bütçesi ve Birlik Başkanı’nın feveranı 
Türkiye’de konut satışları 
Lübnan gaz havzası 
Yerli üretim desteklenmeli 
Dolar’ın ateşi düşmüyor 
Nobelli Ekonomist Stiglitz’in yeni önerileri: “İç talebe bağlı büyüme modeline geçilmeli” 
Yunan halkını acaba neler bekliyor? 
Kolej sınavları hakkında okuyucu yorumları 
Bir acayip kolej sınavı 
Yunanistan’daki radikal sol’un zaferi ve ekonomik beklentiler 
Kur ve faiz hareketlerinin 2015 beklentileri 
İstatistiğin önemi 
Turizm örgütü  
Dünya ham petrol fiyatlarını doğru okuyabilmek 
Sağlık Bakanlığı 2014 yılı icraatları 
Gelir eşitsizliğinin bedeli 
Siber Hanım’ın işi zor! 
KKTC’de Euro’ya geçiş mümkün müdür? 
Dünya petrol fiyatları 
Ada ekonomileri için denk bütçe uygun değildir 
Mevduat neden bu kadar hızlı artıyor? 
2015 yılı bütçesi ile reform olmaz 
Emtia, metal ve enerji piyasaları’nda son durum