Dr. İsmail Kemal

 

Suriye açmazları

18 February 2016, Thursday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Uluslararası Suriye Destek Grubu’nun Münih’te açıkladığı ateşkes kararının hayata geçirilmesinin ne kadar zor olduğunu herkes kabul etmeye başladı. Başkan Obama da ateşkes uygulamanın zor olacağını kabul ederek “It's hard to do, because there's been a lot of bloodshed," sözleriye ateşkes kararından sonra Rusya’nın gerçekleştirdiği ve çok sayıda sivilin hayatına mal olan hava saldırılarına dikkat çekti. Demek ki Münih Anlaşması’ndan sonra durum iyileşmedi kötüleşti. Türkiye’deki “Savaşa mı sürükleniyoruz?” tartışmalarına bakmak durumu anlamak için yeterlidir. Son yazımda “Önümüzdeki günler Türkiye için çok kritik olacak” diye yazmıştım. Gelişmeler bunu doğruluyor. Türkiye ciddi açmazlar, ikilemlerle karşı karşıya. Yanı başındaki gelişmelere seyirci kalması zor. Savaşa girmesi de zor. Her iki durumda da ciddi riskler, tehlikeler söz konusu. “İki ucu boklu değnek” veya “Aşağı tükürsem sakal, yukarı tükürsem bıyık” durumu. Suriye krizini “Cumhuriyet tarihinde karşılaşılan en büyük tehdit” olarak niteleyenler var. Rusya ile savaş tehlikesini doğurduğu için durumun ne kadar kritik olduğu ortada. Peki, Suriye nedeniyle açmazlarla karşı karşıya olan sadece Türkiye mi? Değil. Avrupa Birliği (AB) de ciddi açmazlarla karşı karşıya. ABD için de durumun iyi olduğu söylenemez. Şu an itibarıyla en rahat konumda olanlar Rusya, İran ve Beşar Esad rejimi.

Önce Türkiye’nin durumuna bakalım. “Savaşın eşiğindeyiz” türü başlıklara rağmen Türkiye’nin tek başına Suriye’ye asker göndermesi beklenmiyor. Türkiye’nin tek başına ordusunu Suriye’ye sokması maceracılık olur. Ankara, müttefikleri ile birlikte bir kara harekâtı istiyor. Bu konuda istişareler yapıldığını okuyoruz. Ancak başta ABD olmak üzere müttefiklerin kara harekâtına sıcak bakmadığı sır değil. Yemen’de bataklığa saplanmış olan Suudi Arabistan’ın desteği fazla bir anlam ifade etmez. Türkiye’nin ne yapması gerektiği konusunda çeşitli görüşler ortaya konuyor. Taha Akyol, bu konuda sihirli değnek olmadığını hatırlatarak “Önce içerde yumuşama gerekir, demokrasi standartlarımızı yükseltmek, muhalefetle ilişkileri yumuşatmak gerekir. Türkiye’nin Batı’daki itibarını yükseltmek gerekir. Hamasetin dış politikada yaptığı hasarı gidererek ve ağabey üslubunu bırakarak Ortadoğu’da diplomatik ilişkilerimizi süratle geliştirmek gerekir” diye yazdı. Bunlara tamamen katılıyorum. Ancak bunlar zaman gerektiren adımlar. Şimdi yaşanmakta olan tehlikeli krizden gerekli dersleri çıkararak hem iç politikada, hem de dış politikada düzeltmeler yapılması gerektiği tartışma götürmez. İsmet Berkan, Türkiye-Rusya rekabetinin geçici değil kalıcı olduğuna işaret ederek Türkiye’nin Batı ittifakı ve özellikle Avrupa Birliği ile ilişkileri güçlendirmesi çağrısı yapıyor. Bu görüşe de katılıyorum. Türkiye-Rusya ilişkileri Rus savaş uçağının düşürülmesi ile krize girmedi. Rusya’nın önce Gürcistan, sonra Ukrayna’ya askeri müdahaleleri, Kırım’ı ilhakı ile başlamıştı. Rus ordusunun Suriye’ye inmesi rekabeti daha da keskinleştirdi. Rusya, coğrafi olarak Türkiye’yi abluka altına almış oldu. Putin’in “revizyonist” politikaları yakında sona ermeyeceğine göre Türkiye-Rusya ilişkilerinin düzelmesi zor. Rusya’yı dengelemek için Türkiye’nin Batı’ya dayanması gerekir. Bu zaman gerektiren bir doğrudur. Şimdi Suriye’de karşı karşıya olunan açmaz acil önlemler gerektiriyor. Gelinen noktada hem iktidarın, hem de muhalefetin Suriye konusunu iç politika malzemesi yapmaktan vazgeçmesi ve ortak akıl üretmeye çalışması gerekir. Kılı kırk yaran, soğukkanlı, sorumlu, maceracılıktan uzak, güçler dengesini iyi hesaplayan, gerçekçi, müttefikler ağını geliştiren yaklaşımlar gerekir.

Batı cephesinde en önemli ve güçlü aktör olan ABD, çeşitli nedenlerle Suriye politikalarında ciddi değişiklik yapmayacak. ABD için esas sorun IŞİD’dir. Bu yaklaşım değişmeyecek. Başkan Obama, Suriye ile ilgili son açıklamasında Rusya’nın Suriye’yi kalıcı olarak işgale hazırlanmak için yatırım yaptığını düşünebileceğini ancak bunun maliyetli olacağını ifade etti. Obama, “Bu büyük bir iş, Rus ekonomisinin durumuna baktığımızda, bu Rusya için en iyi şey olmayacak” dedi. Bu argümanın Putin’i ikna edeceğini hiç sanmıyorum. İçinden geçtiğimiz kritik günlerde ABD’nin Türkiye’nin hassasiyetlerine önem verip vermediği önemli rol oynayacak. Avrupa Birliği’nin karşılaştığı açmazlar ABD’den farklı. Kökü Suriye’deki savaşa uzanan göç krizi AB’nin temellerini sarsıyor. Putin bunun bilincinde ve mülteci sorununu artırarak AB üzerinde baskı uyguluyor. Halep'in Esad rejiminin eline geçmesi durumunda yaşanacak göç dalgası hem Türkiye’yi, hem de AB’yi zorlayacak. Türkiye ve AB’nin, özellikle Almanya’nın çıkar ortaklığı artmış durumda. AB askeri anlamda bir rol oynayamaz ama sorunların çözümüne katkıda bulunabilir.

Suriye krizi bölge barışını tehdit eder duruma geldi. Tüm aktörlerin bunu göz önünde bulundurması gerekir.

Yazarın Tüm Yazıları
Burkini ve özgürlükler 
Joe Biden ziyareti    
Halep savaşları 
Türk Akımı gerçekleşecek mi?    
Yine mülteci konusu 
Türkiye ve Rusya 
Din ve siyaset 
Rakamlarla mülteci sorunu 
Sıcaklar, kuraklık 
Türkiye ve Arap dünyası 
Dünya nereye gidiyor? 
Darbe girişimi ve dış politika 
Çözüm daha çok demokrasi 
Sol nerede? 
Sırada İtalya mı var? 
NATO’nun Varşova sınavı 
Avrupa’nın asileri 
Dış politikada doğru adımlar 
İngiltere’nin işi zor 
Büyük Britanya mı, küçük İngiltere mi? 
Avrupalılar ve dünya 
Brexit: Kötü fikir 
Brexit ötesinde AB şüpheciliği 
Demografi ve Avrupa 
1916 Orta Asya ayaklanması 
Ortadoğu’da gençler ne düşünüyor? 
Avrupa ve aşırı sağ   
Doğu Akdeniz’de su sorunu 
Dünya İnsani Zirvesi İstanbul’da 
Ortadoğu’da sınırlar 
Sykes-Picot 100 yaşında 
Vize muafiyeti olacak mı? 
Rusya, Türkiye: Yapısal sorunlar 
22 Mayıs seçimleri yaklaşırken 
Vizesiz Avrupa  
Dine dayalı devlet 
100 yıl sonra Kut’ül Amare 
Irkçılık 
İslam dünyasının durumu  
Kaliteli Rusya analizi 
Panama belgeleri depremi 
BM Genel Sekreteri kim olacak? 
Terörizm ve nükleer güvenlik 
IŞİD’le mücadelede ilahiyat 
Teröre lanet 
Brüksel’den ne çıktı? 
Büyük pazarlık 
Türkiye-AB anlaşması 
Basın özgürlüğü 
Oscarlar ve Spotlight 
Türkiye-AB zirvesine doğru 
İran nereye? 
Suriye: Obama’nın iflası 
Zor günler 
Suriye’de ateşkes mi? Chamberlain’in hayaleti 
Su ve elektrik 
Suriye: Köyün minareleri 
AB ve gelecek 
Dördüncü endüstri devrimi 
Temelleri sarsılan AB 
Avrupa’nın kaybolan rüyası 
Ortadoğu’da bir Çinli 
İslam dünyasının durumu 
Avrupa’nın popülizm sorunu 
Suudi Arabistan-İran krizi 
ABD’de kadın başkan 
2016’ya “Merhaba” derken 
Ne olacak bu AB’nin hali? 
Dış politikada gerçekçilik 
Türkiye-İsrail ilişkileri 
Ortadoğu’da mezhep kavgaları 
Tarihi Paris anlaşması 
İslam, Müslümanlar, Batı 
Türkiye ve AB üyeliği 
Stratejik rekabet 
AB-Türkiye zirvesi 
Gerilimi düşürme zamanı 
20 yıl sonra Bosna 
Gözler Paris’te 
İklim değişikliği ve global endişe 
Yaklaşan G20 zirvesi 
Su ve İsrail 
Diğer seçimler: Azerbaycan 
Türkiye: Umut ve kaygı 
Coğrafya ve politika (jeo-politik) 
Rusya’nın artan askeri gücü 
Terörizm başaramaz 
Seçimlere doğru Türkiye 
Putin Suriye’de neyin peşinde? 
Enerji, AB, İran 
Hac faciasının düşündürdükleri 
BM başarılı oldu mu? 
Sürdürülebilir kalkınma hedefleri 
Yunanistan’a istikrar gelecek mi? 
Corbyn başarabilir mi? 
Suriye satrancında Rusya 
İnsan kaçakçıları 
Savaşların kurbanı çocuklar 
Mısır’ın enerji piyangosu 
Yine suyun önemi 
AB’nin mülteci krizi 
AB’nin mülteci krizi 
Tsipras’ın sınavı 
Türkiye’de karar halkın 
Türkiye’ye üzülmek 
Stratejik bir kaynak: Su 
Başka bir “çılgın proje” 
Çocuklar öldürülmesin! 
Enerjide Türkiye-AB işbirliği 
Türkiye ve uyanan dev 
IŞİD’le savaş 
Yunanistan: Sönen umutlar 
AB’nin geleceği 
İran’la tarihi anlaşma 
Rusya’nın ayıbı 
Evet mi, hayır mı? 
Suriye’ye dikkat 
İran’la anlaşma olacak mı? 
ABD’ye bakış 
Rakamlarla mülteci krizi 
Magna Carta 800 yaşında 
Dünyada silahlı çatışmalar 
Yunanistan’ın geleceği 
Türkiye’de yeni dönem 
Güç paylaşımı, Lübnan 
Güç paylaşımı, Kuzey İrlanda 
Güç paylaşımı, Bosna 
Geçmiş ve gelecek 
ABD’nin Irak fiyaskosu 
Arakan Müslümanlarının trajedisi 
Siyasette deprem 
Zafer günü 
İngiltere nereye? 
Akdeniz’de stratejik dengeler 
ABD’nin Türkiye’ye bakışı 
Vietnam Savaşı’nı hatırlamak 
Akdeniz trajedileri ve AB 
Yunanistan: Karar zamanı 
Seçimler ve sonrası 
Esas konu geleceğimiz 
Milletin makûs talihi 
Siyasette yeni soluk 
Siyasette yeni soluk 
Çoklukta ölüm bile tatlıymış… İnanmayın! 
İran’la satranç 
Toprakları kanlı Yemen 
Bir yıl sonra Kırım 
İnternete bakış 
Çanakkale geçilmez 
Netanyahu sınavda 
Kadın liderler zorda 
Rumlar ne düşünüyor? 
Savaş çığırtkanı Netanyahu 
Rusya ve Putin 
Demokrasi, demokratlık 
Avrupa’nın kaderi Almanya ve Rusya’nın elinde 
Türkiye’nin kadınla sınavı 
Ukrayna anlaşması kalıcı mı? 
Yunanistan’ın kader günleri 
Avrupa’nın Ukrayna sınavı 
Yakarak öldürmek 
Sina’da ne oluyor? 
Ekonomi ve siyaset 
Yunanistan kavşakta 
Dünyada demokrasi geriliyor mu? 
Euro bölgesinin sorunları 
Avrupa ne yapmalı? 
Müslümanlar ne yapmalı? 
Terörizm hepimizin düşmanı 
Risk toplumu 
Robotlar ve işçiler 
2015: Seçimler yılı 
Güzel Türkçemiz 
Enerji jeo-politiğinde LNG 
2015’te Ortadoğu 
Putin zorda 
Yunanistan’a dikkat 
Gelir uçurumu 
Enerji oyununda kritik gelişme 
Nükleer enerji 
Yeni soğuk savaş mı? 
Dünya Bankası’nın iklim raporu 
Yine iklim değişikliği 
İran’la anlaşma mümkün olacak mı? 
ABD ve Çin sürprizi 
Küreselleşmenin neresindeyiz? 
Mescid-i Aksa 
İngiltere AB’den çıkacak mı? 
ABD Kongresi için yarış 
Ukrayna ve Tunus’ta kritik seçimler 
Türkiye’nin G20 dönem başkanlığı 
Petrol fiyatları düşerken 
Eşitsizlik sorunu 
Küreselleşme ve dünya düzeni 
Ebola tehdidi  
Kurbanlar 
Türkiye’nin Ortadoğu sınavı 
Dünya düzensizliği ve BM 
IŞİD hedefte 
Barbarlar kapıdayken 
İskoçya: Kader günü 
İskoçya’dan Katalonya’ya 
İskoçya referandumu 
Kissinger’in “Dünya Düzeni” 
Kritik NATO zirvesi 
Arap dünyasında siyasal İslam 
Türkiye’de yeni dönem (mi?) 
AB ve Akdeniz 
Deneme sırası Norveçlide 
Putin, Aliyev, Sargsyan 
2014’te insani kalkınma 
Kavşaktaki Türkiye 
Türkiye ne düşünüyor? 
Uluslararası guguk 
10 Ağustos ve Kıbrıs 
İsrail kazanabilir mi? 
Yazacak ne kaldı? 
Hepimiz Gazzeliyiz 
Gazze senaryoları 
Filistin trajedisi 
Su sorunu ve uluslararası su hukuku 
Müslümanlar radikalizme karşı 
Türkiye cumhurbaşkanı 
Savaş: 100 yıl önce ve şimdi 
Çin ve Ortadoğu 
Dünyanın mülteci sorunu 
Türkiye ve Arap dünyası 
Dış politikada gerçekçilik 
Dış güçler 
Bravo Obama 
AB’nin yeni açmazları 
Kapitalizm ve eşitsizlik 
Mısır nereye? 
Öteki Avrupa seçimleri 
Küresel ısınma ve güvenlik 
Avrupa nasıl yolunu kaybetti? 
Washington’dan Biden geliyor 
Batı sonrası düzen 
Türkiye’nin enerji amaçları 
Doğu Akdeniz ve Çin 
Irak’ın geleceği 
Transatlantik ilişkiler, Türkiye 
Orhan Veli 100 yaşında 
Kıbrıs- Güney Afrika 
Ukrayna bıçak sırtında 
Etnik anlaşmazlıklara çözüm 
Türkiye-AB ilişkileri nereye? 
Afganistan’da kritik seçimler 
Türkiye’de “yeni dönem” 
Türkiye seçim sınavında 
Türkiye yanlış yolda 
Yasaklarla nereye kadar? 
Kırım’ın ilhakı ve biraz tarih 
Kırım: Kritik gün 
Ukrayna, Kırım, enerji 
Eşitlik: Uzun ince yol 
Ukrayna dersleri 
Rusya Kırım’a dönüyor mu? 
Venezuela’da ne oluyor? 
Kiev “Meydan muharebesi” 
Kiev alev alev 
Rusya, Mısır, Doğu Akdeniz 
Türkiye, İsrail, Doğu Akdeniz 
Müzakereler başlarken 
Soçi Olimpiyatları başlarken 
Döviz ve durum tespiti 
Fransa-Türkiye ilişkileri 
Ukrayna: Rusya-AB rekabeti 
Gözler Cenevre 2’de 
2014’te savaş çıkar mı? 
Siyasi partilerin geleceği 
Downer başarabilecek mi? 
Cesur yeni dünya 
Avrupa’da aşırı sağa bakış  
Ekonomik beklentiler zayıf 
2014 ve Kıbrıs 
2014 ve Türkiye 
Mandela: Özgürlük meşalesi 
Ortadoğu’da Türkiye algısı 
Eleştirel ve özgür düşünce 
Fikirler, özgürlük ve hukuk