Prof. Dr. Vedat Yorucu

 

KKTC’de kara para aklanıyor mu? Maliye Bakanı Özgür’e düşen yükümlülükler

01 March 2016, Tuesday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Mali Eylem Görev Gücü (Financial Action Task Force), 2003 yılından beridir KKTC’yi yakın takibe almıştır. KKTC’de kara para aklandığıyla ilgili iddiaları ortadan kaldırmak için, Mali Eylem Görev Gücü 2004-2009 yılları arasında birtakım mevzuat düzenlemelerini yapmamızı zorunlu kılmıştı. Off Shore Bankaların yasası değiştirilerek, yerine daha sıkı denetim kurallarını düzenleyen “Uluslararası Bankacılık Birimleri” yasası yapıldı. Hemen ardından, off shore şirketler yasası değiştirilerek, AB’ye uyumlu “Uluslararası İşletme Şirketleri yasası (UİŞ)” yürürlüğe girdi. Paralelinde, Kayıt dışı işlemleri engellemek için “Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi yasası” Cumhuriyet Meclisi’nden onaylanarak yürürlüğe kondu. Şans ve Bahis Oyunları ile ilgili olarak, “Spor Yasası” altında düzenlemeye gidilerek, bet ofislerin disiplin altına alınması sağlandı. Horoz güreşi, at yarışı, köpek yarışları gibi oyunlar üzerinden kumar oynanması bu yasayla yasaklanmış oldu. Mali Eylem Görev Gücü, kumarhaneler konusunda da çok ısrarcı oldu. Kumarhaneleri de disiplin altına alacak, “Şans Oyunları Yasası”, zar zor da olsa, dönemin milletvekili Mustafa Akıncı’nın desteğiyle yasalaşmış oldu. Akıncı imdada yetişmeseydi, KKTC bugün kara para aklayan ülkeler listesine çoktan girmiş olacaktı. Öylesi bir durumda, tüm bankaların uluslararası işlemleri engellenecekti. Ne ithalat ihracat yapabileceydik, ne de basit bir para transferini!!!
***
Durum, o günlerde o kadar çok ciddiydi. Bu kadar önemli yasaların hazırlanıp yasalaşmasında, o dönemin Ekonomi Bakanı Derviş Kemal Deniz’in ve Maliye Bakanı Ahmet Uzun’un hayli katkıları olmuştur. Özellikle Akıncı’nın katkısı, bence en anlamlı olanıydı. Bu katkılar küçümsenmemeli ve asla unutulmamalıdır.
***
Bugün içinde bulunduğumuz durum, hiç de hoş değildir. KKTC ekonomisi, son 7 yıldır hayli sıkıntılı bir dönemden geçmektedir. Turizm ve Üniversiteler sektörü dışında, dinamik hiçbir bir sektör kalmamıştır. Piyasada büyük bir likidite sorunu vardır. İşadamları işlerini çevirebilmek için, bankalardan veya kredi veren kuruluşlardan kredi kullanmaktan başka bir çare bulamamaktadır. Ekonomik kriz hat safhada iken, bankalar ve casinolar sayı olarak çoğalmakta, banka şubeleri eskilerine yenilerini eklemektedir. Ekonomi sıkıntıdayken, inşaat sektöründe yapılaşma hızla devam etmekte, birileri bu inşaatları yapmak için bir yerlerden para bulmakta ve bu parayı bir şekilde piyasalara plase etmektedir. Ekonomi kriz yaşarken, bankalar karlılığını sürekli artırarak vergi şampiyonu olmakta, piyasada sirkule edilen para arzı da, her yıl artarak çoğalmaktadır. O zaman sormak lazım, sisteme giren bu paranın kaynağı nedir? Bunu açıklamak, KKTC Merkez Bankası Başkanı’na, Ekonomi ve Maliye’den sorumlu Bakanlarımıza düşmektedir.
***
Mali Eylem Görev Gücü’nün gözü KKTC’nin üzerindedir. 26/1983 sayılı Serbest Liman ve Bölge Yasası (41/1988, 37/1996; 37/2002 ve 28/2011 sayılı Yasalar ile değiştirilmiş ve birleştirilmiş şekliyle) tahtında, Gazimağusa serbest bölgesinde, oldukça fazla tabela şirketi (yabancı statüde serbest liman bölge şirketleri) kurulmaktadır. Yasanın 16’nci maddesi, bu statü ile kurulan şirketlere Gümrük bağışıklığı tanıdığı gibi, kambiyo ve dış ticaret mevzuatı uygulamamaktadır. Burada kurulan şirketler, yasanın 17’inci maddesi tahtında her türlü vergiden muaftır. Bu şirketler, hiçbir gelir vergisi ve kurumlar vergisi ödemediği gibi, Serbest Bölgede faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişiler, hale göre, yabancı şirket veya yabancı kişi olarak tescil edilir ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dahilinde yapacakları işlem ve faaliyetler dolayısıyla, vergi dahil her konuda yabancı şirket ve/veya kişilerin bağlı olduğu mevzuata bağlı olur. Yasanın 20’nci maddesi, serbest bölgede kurulan şirketlere defter tutma zorunluluğu getirmesine rağmen, birçoğunun defter tutmadığı ve Maliye Bakanlığı’na hiçbir hesap beyanında bulunmadığı yönünde iddialar vardır. Bu şirketler, Serbest Bölge dışına gönderilen mallar için de, satış bedeli ve satılan miktar dahil malların kime, nereye ve nasıl satıldığı hakkında ayrıntılı bilgiyi Maliye Bakanlığı’na bildirmek mecburiyetindedir. Bu konuda da, Maliye Bakanlığı’na bilgi verilmediği yönünde duyumlar alıyorum.
***
İşin ilginç olanı, bu şirketlerin, KKTC’de faaliyet gösteren bazı şube bankaları ve offshore bankalar aracılığıyla, “elektronik fon transferi” adıyla yurt dışına (özellikle Malta’ya) yüklü miktarda paralar transfer ettiği duyumlarını alıyorum. Bu türde elektronik fon transferlerinin, KKTC’deki toplam para arzı kayıtlarına dahil edilmediği yönünde de bazı bilgiler vardır.
***
Bu iddiaların ve duyumların doğruluğu yetkili kurullarca araştırılmalı ve soruşturulmalıdır. Bu iddiaların doğrulanması halinde, KKTC’yi kara para aklayan ülkeler listesine alacaklarından hiçbir şüpheniz olmasın. KKTC’de okuyan 85 bin öğrencinin en az 70 bini yabancı uyrukludur. Öğrencilerin okul harçlarından tutun da, turizm şirketlerinin bağlantı kurduğu tur operatörleri, seyahat acenteleri ve daha burada saymadığım yurt dışı ile bağlantılı iş yapan bütün şirketler, bir gecede iflas edebilir. Ülke akaryakıtsız ve elektriksiz bile kalabilir. Sonumuz, İran’dan beter bile olabilir. Bankalara ve bankacılık işlemlerine çok dikkat ediniz, asla şakaya gelmez. Acilen bu konuya el atılması gerektiğine inanıyorum. Ülkede, siber suçlarla ilgili yasa boşluğu da vardır. Sayın Birikim Özgür, bu konu en çok da sizi ilgilendiriyor.

Yazarın Tüm Yazıları
Dış ticaret gelişmeleri (2016 Ocak-Mayıs) 
KKTC Merkez Bankası 2016 yılı ikinci çeyreği bülteni: Bütçe gelişmeleri 
Türk akımı doğalgaz boru hattı hayat buluyor 
Amerikan Merkez Bankası ışığı yaktı: Eylül’de faizleri arttıracak gibi 
Devlet Planlama örgütü bilgilendirdi: Poly Peck PLC’yi hatırlattı       
Kıbrıs’ta genel sağlık sigortası tamam 
Sterlin neden düştü? 
Esnaf ile alay mı ediliyor? 
Türk Hava Limanları’nda iç hatlara yönlendirilmemizin ekonomik zararları 
Türkiye’deki yabancılar 420 milyon dolarlık bonoyu sattı 
Olağanüstü Hal ilanı Türkiye Ekonomisine nasıl etki eder? 
Askeri darbe girişiminin ekonomik sonuçları 
Güney Kıbrıs Ekonomisi’nde sevinç           
Borsalarda ve kambiyo piyasalarında son durum 
Düşünce Taslağı: Sosyo-ekonomik – politik(2/2) 
Sosyo - ekonomik - politik  (1/2) 
Bayram yerleri    
İsrail ve Rusya ile normalleşen ilişkilerin ekonomik faydaları 
İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar 
Genel Gıda ve Yem Yasası neden yürürlüğe sokulmuyor? 
Küçük esnaf ve zanaatkârlar dertli: Mali desteğe ihtiyaç var 
Brexit Gerçekleşirse Sterlin’in dümeni kopmaz 
23 Nisan İlkokulu neden başarılı? Kolej sınavlarında önemli başarı 
2016-2018 Yapısal Dönüşüm Programı’nda yüksek öğretimin yeri 
Alo Alo!......Telefon 
Ekonomik protokol neden sessiz sedasız imzalandı? Telefon ve elektrik satılacak mı? 
İşadamı, KKTC’ye neden yatırım yapmaz? 
Seyrüsefer harçları konulu yazıma gelen okuyucu yorumları 
Bakan Serdar Denktaş’a: 
Avrasya Araştırmaları Enstitüsü ve Kazakistan Kongresi’nden çıkardığım sonuçlar 
Kazakistan’da uluslararası ekonomi, finans ve enerji kongresi 
Dünya Borsaları’ndaki düşüşlere dikkat 
ODTÜ Enerji Konferansı’ndan anekdotlar 
Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği Konferansı 
UBP-DP hükümet programı – (3): Ekonomi ve özelleştirmeler olumsuz, enerji ve hidrokarbonlar olumlu 
UBP-DP hükümet programı -2 
UBP-DP hükümet programı (1) 
Amerika çözümü finanse edecek-miş !!! 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 yılı raporu 
Arif Feridun – “Yazgı” 
Kıbrıs ekonomi zirvesi yazılarıma gelen okuyucu mektubu 
CTP-UBP hükümeti, gerçekleri bal gibi biliyordu 
Sanat ile ekonominin arakesitinde bir yıldız: İlde Atik 
DPÖ’ye dikkat ediniz 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (3/3) 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (2/3) 
Kıbrıs ekonomi zirvesi (1/3) 
Hani turizm örgütü nerede? 
Dış ticaret bilançosu ne durumda? 
DAÜ’de, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz hidrokarbon konulu konferans 
KKTC’deki bütçe gelişmeleri 
Parasal ve finansal gelişmeler (2015 IV. Çeyrek Bülteni) 
Ercan Havalimanı’na neden 11 milyon dolar? 
Kat sınırı emirnamesi işe yarar mı? 
Brüt krediler’de ki düşüşe dikkat ediniz 
Türkiye angajman kurallarını uyguluyor 
Görüşme süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk ekonomisi raporu hakkında 
Yerel sanatçılara da yer verilsin 
Hükümet düğümünü atacak olan da, bozacak olan da Kıb-Tek olacaktır 
Kürt Amerikan Enerji Koridoru: Hatay’a dikkat ediniz 
Radar Reşat’ın KKTC ekonomisine bakışı 
Yükselen ekonomilerin hepsi zorda 
KIB-TEK, vatandaşı tiftikliyor 
Güney Kıbrıs ekonomisi ne durumda? 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (2/2) 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (1/2) 
Halkın Partisi’nin ekonomik vizyonu 
2016’da bizleri nasıl bir ekonomi bekliyor? 
Sosyal güvenlik sistemi battı  
Sosyal Güvenlik ağı güçlendirilip genişletilmelidir 
Emeklilik sistemini düzeltmenin tek yolu iradedir 
İsrail-Türkiye yakınlaşmasının temeli doğalgaz 
Kumarhanelerin ekonomik faydası artık tartışılır oldu 
Amerika Merkez Bankası ve faiz artışı beklentisi  
Doğalgaz ittifakı, görüşmelere zarar verir 
Akdeniz enerji halkası 
Kıbrıs Türk Turizm Örgütü ne zaman? 
Türk Rus gerginliği ve olası ekonomik sonuçları 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim (3 - son) 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim-(2) 
Böyle bütçe mi olur?  
Program olumlu ve desteklenmeli 
2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -3 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -2 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -1 
Orta vadeli program 
Euro’ya geçmek mümkün mü? 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Şeytanca alınan karar: KIBTEK’in görev zararları halka ödettirilecek 
Yeni bir faiz yasasına ihtiyaç vardır 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası bir çözüm sonrası, muhtemel ekonomik endişelerim 
Direk ticaret tüzüğü olmadı Çözüm bize ne kazandırır? 
ASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ BİR OKUYUCU MEKTUBU 
CTP hizaya geldi!!! 
Eğitimdeki sorunların temeli irade ve ekonomik çıkmazdır 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
Kıbrıs’ın havası da, ekonomisi de toz duman içinde 
B20 Zirvesi ve Ankara 
Dış ticaretimiz ne durumda 
Bütçe gelişmeleri 
Eylül’de fedfaiz’i artırır mı? 
FED Eylül’de faiz’i artırır mı? 
Dümeni kopan Türkiye ekonomisi 
Çin Devalüasyona gitti: Dolar ve Euro’nun durumu 
Güney Kıbrıs’ın ekonomik durumu 
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Doğalgaz Ticareti’ndeki önemi 
Doğalgaz piyasasına Avrupa’dan bakınca 
Döviz dalga dalga 
Güney Enerji Koridoru’nda enerji denklemi değişti 
CTP-UBP koalisyonu hükümet programı  
Yeni kabine 
Avrupa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazına göz dikti 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 Yılı Birinci Çeyreği Bülteni  
Yunanistan’daki radikal sol, çok erken çark etti 
“Su Yönetimi Projesi” başlıklı yazıma, eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Kemal Deniz cevap verdi 
Amerika faizi artırmadı...Dolar şimdi ne olacak? 
Amerika Merkez Bankası Faiz’i artırır mı? 
Su yönetimi projesi 
Döviz şimdi ne olacak? 
İstatistik Dairesi’nde nihayet iyi işler yapılmaya başlandı 
24’üncü Dünya İşletmecilik Kongresi 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi’nde ekonomik entegrasyon irdelendi 
Transit Ticaret Merkezi – Kıbrıs (Cyprus As A Transit Trade Centre) 
TRT modeli özerklik 
Suriye gaz havzası 
Millî Direnme Ekonomisi  
CTP 
BRT’de doğru işler yapılmaya başlandı: Mete Tümerkan’la uğraşmayı bırakınız 
Kıbrıslı Rumların ekonomisi battı 
Dragon çayı, KKTC’nin stratejik konumunu güçlendirecektir 
Barcelona kıyı ötesi (offshore) protokolü 
Kıbrıs patatesi 
İstanbul’dan ekonomi gözlemi 
Amaranta Vadisi’ndeki yabancılara müjde 
Ne kadar ayakları üzerinde duran ekonomi yarattınız ki? 
Kıbrıs doğalgazı açmazda: Sıkıştırılmış doğalgaz revaçta 
Çamlıbel birinci Ekogünü Yerli üretim ve kültürel miras’ın korunması 
Genel Sağlık Sigortası’na geçilecek: GSS Koordinatörü Dr. Aykut Üretici’nin anlattıkları 
Taksiciler çok dertli 
Belediyeler Bütçesi ve Birlik Başkanı’nın feveranı 
Türkiye’de konut satışları 
Lübnan gaz havzası 
Yerli üretim desteklenmeli 
Dolar’ın ateşi düşmüyor 
Nobelli Ekonomist Stiglitz’in yeni önerileri: “İç talebe bağlı büyüme modeline geçilmeli” 
Yunan halkını acaba neler bekliyor? 
Kolej sınavları hakkında okuyucu yorumları 
Bir acayip kolej sınavı 
Yunanistan’daki radikal sol’un zaferi ve ekonomik beklentiler 
Kur ve faiz hareketlerinin 2015 beklentileri 
İstatistiğin önemi 
Turizm örgütü  
Dünya ham petrol fiyatlarını doğru okuyabilmek 
Sağlık Bakanlığı 2014 yılı icraatları 
Gelir eşitsizliğinin bedeli 
Siber Hanım’ın işi zor! 
KKTC’de Euro’ya geçiş mümkün müdür? 
Dünya petrol fiyatları 
Ada ekonomileri için denk bütçe uygun değildir 
Mevduat neden bu kadar hızlı artıyor? 
2015 yılı bütçesi ile reform olmaz 
Emtia, metal ve enerji piyasaları’nda son durum