Derviş Deniz

 

Ekonomiye bir de yurt dışından bakmak

14 March 2016, Monday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Geçen hafta İngiltere’de bulunmam dolayısı ile haftalık yazılarıma bir hafta ara vermek zorunda kaldım. Bu süre içerisinde İngiltere’de gündemde olan konuları değerlendirme fırsatım oldu. Dönünce de KKTC’de ekonomik hayatın içinde bulunduğu durumu biraz hissetmeye de çalıştım. Bu iki değerlendirmeyi kısaca da sizlere aktarmak istiyorum.

İngiltere’de ekonomik dengeler iki üç yıldır Avrupa ortalamasının üzerinde seyir etmektedir. Ekonomideki canlılık çeşitli yönlerden hissedilebilmekte ve bunun devam edip etmeyeceği yani sürdürülebilirliği tartışılmaktadır. İngiltere Merkez Bankası’nın faiz oranlarını artırmakta zorlanması ekonomik büyümenin önünde çok büyük bir tehdit olarak durmaktadır.

Ekonomideki genel felsefe enflasyonist ortamlarda faiz oranlarının artırılmasıdır. Bu uygulama ekonominin büyüdüğü dönemlerde beraberinde gelen enflasyonun etkilerini azaltmak için yapılmaktadır. Ancak, İngiltere’de farklı bir durum ortaya çıkmaktadır. Ekonomide canlılık olmasına rağmen enflasyon bu canlılık ile birlikte artmamaktadır. Böyle olunca da faiz artırmaya da ihtiyaç duyulmamaktadır.

Faiz oranlarının artmaması yatırımcı için çok önemli bir yatırım avantajı olarak görülebilir. Nitekim düşük faiz dönemlerinde yapılan borçlanmalar doğru yatırımlara dönüştüğünde hemen hemen faizsiz kredi kullanılarak büyük kazançlar sağlanabilmektedir. Ancak, düşük faizi sadece yatırımcı tarafından değerlendirmemek gerekir. Madalyonun diğer yüzünde de parasını bankaya yatırıp mevduatından iyi bir faiz almayı bekleyen veya tahvile yatırıp iyi bir getiri beklentisi içinde olan bir yığın insan veya kurum vardır. Eğer bu insan veya kurumlar yatırdıkları paranın karşılığını alamazlarsa yatırdıklarını daha iyi getirisi olan alanlara veya ülkelere kaydırmaktadırlar. İşte İngiltere’deki tehlike de bu konuda alarm zilleri çaldırtmaktadır.

Bankalarda mevduatların azalması veya çıkarılan tahvillere talep olmaması kredi için önemli olan bu iki kaynağın sıkıntıya girmesi demektir. Kaynaklar azaldığı zaman da bankalar istenilen miktarda kredi veremeyeceklerinden bu durum yatırım ortamını olumsuz yönden etkileyecektir. İngiltere’de bugün en çok korkulan senaryo da düşük faizin ortaya çıkarabileceği ekonomik durgunluktur. Biraz önce ifade ettiğim gibi düşük faizlerin bankalardaki kaynakların azalmasına sebep olması kredi hacmini de büyük ölçüde etkileyecektir. Bu nedenle bugün İngiltere’de herkesin bir hastalık gibi gördüğü enflasyonun artması için dua eden çok kişi vardır.

İngiltere’nin bir başka önemli konusu da gazetelerde BREXIT olarak ifade edilen İngiltere’nin Avrupa Birliğinden çıkıp çıkmayacağı konusudur. İngiltere Başbakanı Cameron’un Avrupa Birliği ile pazarlık gücünü artırmak için ortaya attığı AB’den çıkma fikri şimdi onun için aşılması zor bir engel durumuna dönüşmüştür. Cameron , AB den istediğini aldıktan sonra İngiltereyi AB de kalmaya ikna etmeye çalışması bu aşamada çok zor bir durum olarak görülmektedir. Bana göre zor da olsa İngiltere Başbakanı İngiltere’nin AB’de kalmasını sağlayacak çoğunluğu alacaktır. Ancak bu çok da kolay olmayacaktır.

İngiltere’nin AB dışında kalmasının ne kadar büyük sorunlar yaratacağını bankacılar telaffuz etmeye başlamışlardır. İngiltere Merkez Bankası Başkanı da AB’den çıkışın İngiltere ekonomisini çok büyük bir sıkıntıya sokacağını açıkça ifade etmiştir. Diğer taraftan İngiltere’nin hala dünyanın sınırlarında güneş batmayan bir imparatorluk olduğunu düşünen ve ekonomik mantığın çok da dışında olan çok büyük halk yığınları da vardır. İngilizlerin kendilerine has yetişme sistemleri bu gibi fikirlerin çoğalmasında etkin olabilir. Ancak, küreselleşen dünyada ekonomik birlikler dışında kalanların hiçbir ekonomik aktiviteyi sürdürülebilir kılmayacakları da günümüz dünyasında yaşananlarla görülmektedir.

İngiltere’yi bırakıp KKTC ne bakacak olursak, özel sektörün büyük bir moral çöküntüsü içinde olduğunu söyleyebiliriz. Piyasada nakit dönmemesi, bankalarda risk değerlendirmeleri sonucu sıkışan iş insanlarına kredi verememeleri sonucu ekonomi daralmaya devam etmektedir. Kredi imkanlarına ulaşamayan iş insanları daralan ekonomide pay almak için fiyat savaşına girmekte, maliyetleri karşılamakta sıkı çekmekte ve sonunda faaliyet dışı kalma tehlikesi ile karşı karşıya kalmaktadırlar. Tabii fiyat kavgasından sadece fiyatı düşürmek zorunda kalanlar değil aynı konuda iş yapanlar da etkilenmekte ve toplu bir geriye gidiş iyice ortaya çıkmaktadır.

KKTC’nin bugün en çok ihtiyaç duyduğu ülkeye para girişinin sağlanmasıdır. Bu konuda başta projeler olmak üzere çeşitli yönlerden planlar yapılmalı, geçen gün Maliye Bakanın da çok doğru bir şekilde ifade ettiği gibi devlet sadece maaş verebilen bir kurum olarak değil yatırım yapan ve özel sektörü canlandıran bir merci haline dönüşmelidir. Gerçekten piyasanın canlanması için bir şeyler acilen yapılmalı.

Yazarın Tüm Yazıları
G20 toplantısında hedefler 
Güncel 
Önümüzdeki aylarda vatandaşın ekonomik şartlarında kötüleşme olur mu? 
Toplumdaki özgüven eksikliği ekonomik atılımları da etkilemektedir 
Önümüzdeki aylarda ekonomide neler bekleniyor? 
Yabancı yatırım ama nasıl? 
Brexit sonrası Avrupa Birliği 
Brexit büyük hata 
Türkiye ekonomisinin durumu KKTC için çok önemli 
KKTC pahalılık yaratmada gelir düzeyine göre dünyada bir numara 
Ekonomik protokol maddeleri ve su anlaşması geciken icraatların sonucu 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (5) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (4) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (3) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (3) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (2) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması 
Yatırım ortamının iyileştirilmesi 
KKTC ile TC arasındaki ekonomik protokoller 
Terörizmin hedeflerinden biri ekonomik yıkım 
Önümüzdeki 15 yıl içerisinde en önemli sorun sürdürülebilir insan yaşamı 
Tüketim toplumu ve sosyal bozulma 
KKTC’de su krizi dünyada ekonomik durgunluk tehlikesi 
Devlet adamlığı, klasik anlamda işadamlığı ve fırsatçılık 
Göç dalgası, fakirlik ve yardım 
Gelir dağılımındaki aşırı farklılıklar sosyal krizler doğurabilir 
Planlama 
Rum Maliye Bakanı’nın Kıbrıs Türk ekonomisi ile ilgili sözleri 
2016’da neler bekleniyor? 
Siyah kuğuların uçuşu 
Siyasette ekonominin bütününü görmek 
Bugünlerde ekonomik hayatımız nasıl görünüyor 
Vergide zarar gösteren kişi veya kurumlar neden zarar gösteriyor 
Kıbrıs’ta toplumların uzlaşacağı ortak bir ekonomik yapı mı, etnik bir ekonomik yapı mı? 
Terör, ekonomik hayatın en büyük risklerinden biridir 
Hükümetler şeffaf muhasebe sistemine geçmeye başladılar 
Ortadoğu’da yaşananların ne olduğunu Avrupa şimdi anlamaya başladı. Ya biz? 
Dünya sınırları olmayan pazara dönüşüyor 
Mülkler konusu ve güncel sorun döviz kurları 
Bir ülkenin ekonomisindeki büyüme kişilerin refah seviyesine yansımazsa 
Söz su yönetiminden açılınca 
Görüşmeler iç siyaset ve döviz kurları 
Ayakları üzerinde duran bir ülke 
Vergi yasa ve uygulamaları vergi kaçaklarını teşvik etmemeli 
Ticaret Odası genel kurulunda konuşulanlar 
Ticaret Odası genel kurulunda konuşulanlar 
Kuzey Kıbrıs’ta bağımsız denetçiliğin durumu 
Bağımsız denetim 
Ortadoğu değişimler bölgesi 
Bağımsız Denetci – Mali Müşavir – Muhasebeci 
DÜNYA ENERJİ KAVGALARI 
Kıbrıslıların kendilerine ait varlıkları yönetmesi 
G 20 ve uluslararası ticaret hizmet ve finansmanda vergi kaçağı 
Avrupa bankaları stres testi 
Avrupa bankaları stres testi 
Ortadoğu’da yaşamak 
Ekonomide daralma var mı? 
Ekonomik çıkarlar ülkeler ve insanlar 
Yeni dünya düzeni 
Şirketler yasasında artık değişim zamanı 
Siyasi gelişmeler ve ekonomi 
Siyasi çözümsüzlüğün ekonomik maliyeti 
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının önemi 
Ortadoğu ve bitmeyen çıkar kavgası 
İçinde bulunduğumuz bölgede ekonomik istikrar için büyük sorumluluk gerekir 
Avrupa Parlamentosu seçimleri bize ne mesaj veriyor? 
Hedefi olmayanların gelecek kaygısı büyük olur 
2014’ün ilk çeyreğinde dünya ve KKTC ekonomisi nerede? 
Kıbrıs sorunun çözümünde ekonomi 
Yatırımlar açısından Kıbrıs’’ta çözüm neden önemli 
Para akışındaki durgunluk mali tedbirlerle aşılabilir mi? 
Kayıt Dışı Ekonomi 
Uluslararası Kriz Grubu’nun Kıbrıs raporunun ekonomik yönü 
Kara Para ile Mücadele ve KKTC 
Tanınma veya Tanınmama ile dünya gerçekleri 
Günlük olaylarla uğraşırken 2014 Yılında olabileceklerin hesabını iyi yapmalıyız 
Kıbrıs sorunu ile ilgili hareketlenme ve ekonomi