Prof. Dr. Vedat Yorucu

 

Kıbrıs ekonomi zirvesi (1/3)

22 March 2016, Tuesday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Creditwest, KKTC Bankalar Birliği ve Kıbrıs Türk Ticaret Odası ortak himayelerinde, geçtiğimiz cuma günü Girne Acapulco Hotel ve Convention Centre’da 2. Kıbrıs Ekonomi Zirvesi düzenlendi. Ağırlıklı olarak bankacıların yer aldığı ve yaklaşık üç dört yüz kişilik bir katılımcının olduğu zirve, iki ayrı panelde gerçekleşti. Açılış konuşmacısı olarak Creditwest Bank Yönetim Kurulu Başkanı Nusret Altınbaş, Türk Exim Bank CEO’su Hayrettin Kaplan, BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Özel Danışmanı Espen Barth Eide (video kaydı olarak) ve Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı birer konuşma yaptılar. Oturumun birinci paneli, Servet Yıldırım moderatörlüğünde gerçekleşirken, konuşmacılar KKTC Bankalar Birliği Başkanı Süleyman Erol, DAÜ’den Prof. Dr. Hatice Jenkins, Aktif Bank’tan Serdar Sümer ve TC Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu Başkanı Murat Dicle idi. İkinci Panel’in moderatörü Prof. Mustafa Besim olurken, konuşmacılar Avrupa Kalkınma Bankası Kıbrıs Temsilcisi Libor Kroska, Rum ekonomist ve eski Güney Kıbrıs Rum Yönetimi Planlama Dairesi Başkanları Costas Apostolides ve Symeon Matsis, ve Kıbrıs Türk Ticaret Odası Başkanı Fikri Toros vardı.
***
Konuşulanları tüm ayrıntıları ile bu köşede yazmamın imkânsız olduğunu biliyorum. Bu sebepten ötürü, konferanstan özel anekdotları sizlere aktarmaya çalışacağım. Yazımın devamını da, ileriki yazılarımda seri halinde sizlerle buluşturacağım. Söze ilk başlayan Nusret Altınbaş, global piyasalarda küresel sermaye çıkışlarının riskleri arttırdığına dikkat çekerek, bu durumun ekonomilerde büyüme sorunu yarattığını söyledi. Olası bir çözüm beklentisinin, KKTC Bankacılık sistemi ile Avrupa Birliği’ne entegre olmamızın doğuracağı fırsatları ve tehditleri iyi değerlendirmemiz gerektiğini ifade etti. Ardından video-bant kaydıyla Zirve’ye başarı dileyen Espen Barth Eide, Kıbrıs sorununun çözümü ile birlikte ortaya çıkacak yatırım fırsatlarının her iki kurucu devletin ekonomilerine büyük bir kazanç sağlayacağını, çözümün getirisinin Kıbrıs için büyük olacağını vurguladı. Ardından kürsüye gelen Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı, “Çözümün maliyeti çok büyüktür. İzolasyonlar ve küresel finansmana erişim zorluğunu yaşayarak gördük” dedi.
***
Akıncı konuşmasının devamında, Kıbrıs’ın AB üyesi ve uluslararası hukukun parçası olmasına rağmen, yaşadığı ekonomik bunalımı atlatamadığını, çözümsüzlüğün onlara da yarar getirmediğini, Kıbrıslı Rumların da artık buna kanaat getirdiğini umuyorum dedi. Çözümle birlikte, daha iyi bir yatırım iklimi oluşacağını, finansmana erişimin hem kolaylaşacağını, hem de finansman maliyetinin çok düşeceğini, belirsizliğin ve risklerin ortadan kalkacağını, yakalanacak istikrar ile birlikte, bütün Kıbrıs olarak kalkınabileceğimizi ifade etti. Bence Akıncı’nın en önemli dikkat çektiği husus, önümüzdeki 10 yılda çözümün getirisinin yaratacağı fırsatlar, ya da çözümsüzlüğün yaratacağı tehditler yönündeydi. Şöyle ki:
***
1-Doğalgaz kaynakları, ya sürtüşme, ya da işbirliğine neden olacaktır.
2-Tek taraflı olarak yapılan sondaj çalışmalarına karşın, askeri gemilerle birlikte Barbaros Hayreddin Paşa gemisinin bölgeye konuşlandırılmasının yarattığı sonuç, müzakerelerin durmasıydı. Bunun sonucunda, çok önemli bir zaman dilimi barış adına kaybedilmiştir.
3-Bölgedeki zenginliklerin, Kıbrıs sorununun çözümü ile birlikte, en kestirme ve en makul yol olan Türkiye üzerinden borularla AB’ye taşınması ve gelirlerin paylaştırılmasıdır.
4-Elektrik iletim ağlarının AB’ye entegre olması ile İsrail, Türkiye, Kıbrıs, Girit ve Yunanistan’ın birbirine enterkonnekte olarak bağlanacağını, 12:1 oranında, çok daha ucuza elektik tüketiminin halklara sunulması mümkün olacaktır.
5-Türkiye’den gelen su, temel ihtiyaçların karşılanması yanında, tarım sektörünü patlatacak ve diğer sektörlere de önemli katma değerler yaratacaktır. Türkiye’den gelen su, Güney Kıbrıs’a da barış suyu olarak verilecektir.
6-Kıbrıs, çözümle birlikte yeni bir enerji koridoru haline getirilecektir. Aksi halde, kavgaların çıkmasını ve uyuşmazlıkların devamını sağlayacaktır.
7-Kıbrıs ile Türkiye’nin ilişkileri çözümle birlikte iyileşecektir. Böylece Türkiye ile AB ilişkileri de gelişecektir. Çözümün olmaması, bunların da hayat bulmamamsıdır.
8-Barış ve çözümle birlikte, birbirine bağımlı hale gelecek işbirlikleri ortaya çıkacaktır.
***
Akıncı sözünün devamında, müzakerelerde dört başlıkta ilerleme sağlandığını, ekonomi ve Avrupa Birliği başlıklarında uzlaşı sağlandığını, kurulan AD HOC komitede, Euro’ya Kuzey’de de geçilmesinin yaratacağı geçiş sancıları ve olumlu yönleri, finans sektörünün nasıl hazırlanacağı, bankacılık sektörünün adaptasyonu gibi konuların ele alındığını söyledi. KKTC Bankacılık sisteminin, 2001 krizinden sonra yapılan mevzuat düzenlemeleri sayesinde, şu anda çok sağlam bir yapıda olduğunu, yapılan dayanıklılık testlerinde KKTC Bankacılık sektörünüm AB’ye entegre olmasında ciddi bir sıkıntı yaşanmayacağına da vurgu yaptı.
Bir sonraki yazıda panellerdeki sunumları, soru ve cevapları ele alacağım.

Yazarın Tüm Yazıları
Dış ticaret gelişmeleri (2016 Ocak-Mayıs) 
KKTC Merkez Bankası 2016 yılı ikinci çeyreği bülteni: Bütçe gelişmeleri 
Türk akımı doğalgaz boru hattı hayat buluyor 
Amerikan Merkez Bankası ışığı yaktı: Eylül’de faizleri arttıracak gibi 
Devlet Planlama örgütü bilgilendirdi: Poly Peck PLC’yi hatırlattı       
Kıbrıs’ta genel sağlık sigortası tamam 
Sterlin neden düştü? 
Esnaf ile alay mı ediliyor? 
Türk Hava Limanları’nda iç hatlara yönlendirilmemizin ekonomik zararları 
Türkiye’deki yabancılar 420 milyon dolarlık bonoyu sattı 
Olağanüstü Hal ilanı Türkiye Ekonomisine nasıl etki eder? 
Askeri darbe girişiminin ekonomik sonuçları 
Güney Kıbrıs Ekonomisi’nde sevinç           
Borsalarda ve kambiyo piyasalarında son durum 
Düşünce Taslağı: Sosyo-ekonomik – politik(2/2) 
Sosyo - ekonomik - politik  (1/2) 
Bayram yerleri    
İsrail ve Rusya ile normalleşen ilişkilerin ekonomik faydaları 
İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar 
Genel Gıda ve Yem Yasası neden yürürlüğe sokulmuyor? 
Küçük esnaf ve zanaatkârlar dertli: Mali desteğe ihtiyaç var 
Brexit Gerçekleşirse Sterlin’in dümeni kopmaz 
23 Nisan İlkokulu neden başarılı? Kolej sınavlarında önemli başarı 
2016-2018 Yapısal Dönüşüm Programı’nda yüksek öğretimin yeri 
Alo Alo!......Telefon 
Ekonomik protokol neden sessiz sedasız imzalandı? Telefon ve elektrik satılacak mı? 
İşadamı, KKTC’ye neden yatırım yapmaz? 
Seyrüsefer harçları konulu yazıma gelen okuyucu yorumları 
Bakan Serdar Denktaş’a: 
Avrasya Araştırmaları Enstitüsü ve Kazakistan Kongresi’nden çıkardığım sonuçlar 
Kazakistan’da uluslararası ekonomi, finans ve enerji kongresi 
Dünya Borsaları’ndaki düşüşlere dikkat 
ODTÜ Enerji Konferansı’ndan anekdotlar 
Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği Konferansı 
UBP-DP hükümet programı – (3): Ekonomi ve özelleştirmeler olumsuz, enerji ve hidrokarbonlar olumlu 
UBP-DP hükümet programı -2 
UBP-DP hükümet programı (1) 
Amerika çözümü finanse edecek-miş !!! 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 yılı raporu 
Arif Feridun – “Yazgı” 
Kıbrıs ekonomi zirvesi yazılarıma gelen okuyucu mektubu 
CTP-UBP hükümeti, gerçekleri bal gibi biliyordu 
Sanat ile ekonominin arakesitinde bir yıldız: İlde Atik 
DPÖ’ye dikkat ediniz 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (3/3) 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (2/3) 
Hani turizm örgütü nerede? 
Dış ticaret bilançosu ne durumda? 
DAÜ’de, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz hidrokarbon konulu konferans 
KKTC’deki bütçe gelişmeleri 
Parasal ve finansal gelişmeler (2015 IV. Çeyrek Bülteni) 
KKTC’de kara para aklanıyor mu? Maliye Bakanı Özgür’e düşen yükümlülükler 
Ercan Havalimanı’na neden 11 milyon dolar? 
Kat sınırı emirnamesi işe yarar mı? 
Brüt krediler’de ki düşüşe dikkat ediniz 
Türkiye angajman kurallarını uyguluyor 
Görüşme süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk ekonomisi raporu hakkında 
Yerel sanatçılara da yer verilsin 
Hükümet düğümünü atacak olan da, bozacak olan da Kıb-Tek olacaktır 
Kürt Amerikan Enerji Koridoru: Hatay’a dikkat ediniz 
Radar Reşat’ın KKTC ekonomisine bakışı 
Yükselen ekonomilerin hepsi zorda 
KIB-TEK, vatandaşı tiftikliyor 
Güney Kıbrıs ekonomisi ne durumda? 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (2/2) 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (1/2) 
Halkın Partisi’nin ekonomik vizyonu 
2016’da bizleri nasıl bir ekonomi bekliyor? 
Sosyal güvenlik sistemi battı  
Sosyal Güvenlik ağı güçlendirilip genişletilmelidir 
Emeklilik sistemini düzeltmenin tek yolu iradedir 
İsrail-Türkiye yakınlaşmasının temeli doğalgaz 
Kumarhanelerin ekonomik faydası artık tartışılır oldu 
Amerika Merkez Bankası ve faiz artışı beklentisi  
Doğalgaz ittifakı, görüşmelere zarar verir 
Akdeniz enerji halkası 
Kıbrıs Türk Turizm Örgütü ne zaman? 
Türk Rus gerginliği ve olası ekonomik sonuçları 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim (3 - son) 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim-(2) 
Böyle bütçe mi olur?  
Program olumlu ve desteklenmeli 
2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -3 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -2 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -1 
Orta vadeli program 
Euro’ya geçmek mümkün mü? 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Şeytanca alınan karar: KIBTEK’in görev zararları halka ödettirilecek 
Yeni bir faiz yasasına ihtiyaç vardır 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası bir çözüm sonrası, muhtemel ekonomik endişelerim 
Direk ticaret tüzüğü olmadı Çözüm bize ne kazandırır? 
ASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ BİR OKUYUCU MEKTUBU 
CTP hizaya geldi!!! 
Eğitimdeki sorunların temeli irade ve ekonomik çıkmazdır 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
Kıbrıs’ın havası da, ekonomisi de toz duman içinde 
B20 Zirvesi ve Ankara 
Dış ticaretimiz ne durumda 
Bütçe gelişmeleri 
Eylül’de fedfaiz’i artırır mı? 
FED Eylül’de faiz’i artırır mı? 
Dümeni kopan Türkiye ekonomisi 
Çin Devalüasyona gitti: Dolar ve Euro’nun durumu 
Güney Kıbrıs’ın ekonomik durumu 
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Doğalgaz Ticareti’ndeki önemi 
Doğalgaz piyasasına Avrupa’dan bakınca 
Döviz dalga dalga 
Güney Enerji Koridoru’nda enerji denklemi değişti 
CTP-UBP koalisyonu hükümet programı  
Yeni kabine 
Avrupa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazına göz dikti 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 Yılı Birinci Çeyreği Bülteni  
Yunanistan’daki radikal sol, çok erken çark etti 
“Su Yönetimi Projesi” başlıklı yazıma, eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Kemal Deniz cevap verdi 
Amerika faizi artırmadı...Dolar şimdi ne olacak? 
Amerika Merkez Bankası Faiz’i artırır mı? 
Su yönetimi projesi 
Döviz şimdi ne olacak? 
İstatistik Dairesi’nde nihayet iyi işler yapılmaya başlandı 
24’üncü Dünya İşletmecilik Kongresi 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi’nde ekonomik entegrasyon irdelendi 
Transit Ticaret Merkezi – Kıbrıs (Cyprus As A Transit Trade Centre) 
TRT modeli özerklik 
Suriye gaz havzası 
Millî Direnme Ekonomisi  
CTP 
BRT’de doğru işler yapılmaya başlandı: Mete Tümerkan’la uğraşmayı bırakınız 
Kıbrıslı Rumların ekonomisi battı 
Dragon çayı, KKTC’nin stratejik konumunu güçlendirecektir 
Barcelona kıyı ötesi (offshore) protokolü 
Kıbrıs patatesi 
İstanbul’dan ekonomi gözlemi 
Amaranta Vadisi’ndeki yabancılara müjde 
Ne kadar ayakları üzerinde duran ekonomi yarattınız ki? 
Kıbrıs doğalgazı açmazda: Sıkıştırılmış doğalgaz revaçta 
Çamlıbel birinci Ekogünü Yerli üretim ve kültürel miras’ın korunması 
Genel Sağlık Sigortası’na geçilecek: GSS Koordinatörü Dr. Aykut Üretici’nin anlattıkları 
Taksiciler çok dertli 
Belediyeler Bütçesi ve Birlik Başkanı’nın feveranı 
Türkiye’de konut satışları 
Lübnan gaz havzası 
Yerli üretim desteklenmeli 
Dolar’ın ateşi düşmüyor 
Nobelli Ekonomist Stiglitz’in yeni önerileri: “İç talebe bağlı büyüme modeline geçilmeli” 
Yunan halkını acaba neler bekliyor? 
Kolej sınavları hakkında okuyucu yorumları 
Bir acayip kolej sınavı 
Yunanistan’daki radikal sol’un zaferi ve ekonomik beklentiler 
Kur ve faiz hareketlerinin 2015 beklentileri 
İstatistiğin önemi 
Turizm örgütü  
Dünya ham petrol fiyatlarını doğru okuyabilmek 
Sağlık Bakanlığı 2014 yılı icraatları 
Gelir eşitsizliğinin bedeli 
Siber Hanım’ın işi zor! 
KKTC’de Euro’ya geçiş mümkün müdür? 
Dünya petrol fiyatları 
Ada ekonomileri için denk bütçe uygun değildir 
Mevduat neden bu kadar hızlı artıyor? 
2015 yılı bütçesi ile reform olmaz 
Emtia, metal ve enerji piyasaları’nda son durum