Prof. Dr. Vedat Yorucu

 

ODTÜ Enerji Konferansı’ndan anekdotlar

10 May 2016, Tuesday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Orta Doğu Teknik Üniversitesi Kuzey Kıbrıs Kampusu’nda 5-7 Mayıs 2016 tarihlerinde yer alan “Doğu Akdeniz’de Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği” konferansı başarıyla tamamlanmıştır. Bu konuyla ilgili ilk yazıyı geçtiğimiz Cuma günü sizlerle buluşturmuştum. Bugün ise, önemli bulduğum diğer konuları sizlerle paylaşıp bu konuyu tamamlamış olacağım. Bu konferansa benzer başka bir konferans da, Kazakistan’ın başkenti Almata’da 16-18 Mayıs 2016 tarihlerinde gerçekleştirilecektir. O konferansa da bizzat katılıp, önemli gelişmeleri sizlere aktarmaya devam edeceğim.

***


Doğu Akdeniz enerji havzasında yeni tespit edilen ve Mısır’ın münhasır ekonomik bölgesinde yer alan Zohr yatağındaki doğalgaz rezervinin, Kıbrıs’ın 12’nci Parsel’inkinden ve İsrail’ e ait Leviathan yatağındakinden çok daha büyük bir rezerv olduğu iddia edilmektedir. Ancak bu kaynakla ilgili olarak henüz doğrulama sondajlarının tamamlanmamış olduğu da, dikkatlere getirilmiştir. Zohr yatağında ilk sondaj çalışmalarına göre tespit edilen kaynağın 685-845 milyar metreküp olduğu, en erken 2017 yılı sonunda üretime başlanabileceği, günlük üretimin ise 7 milyon metreküp civarında olacağının tahmin edildiği vurgulanmaktadır. Bilim adamlarınca ODTÜ Konferansı’nda dikkatlere getirilen başka bir husus da, İsrail’e ait doğalgaz rezervinin 1 trilyon 49 milyar metreküp, Kıbrıs’a ait rezervin ise sadece 113 milyar metreküp ile sınırlı olduğu yönündedir. Bu miktarda doğal gazın Avrupa’nın ihtiyaçlarına yetmeyeceğini, dolayısıyla yakın komşulara bu gazın satılmasının daha uygun bir politika olacağına da işaret edilmiştir.

***


Doğu Akdeniz hidrokarbon yataklarının bulunduğu parsellerin, hemen hemen Doğu Akdeniz’de kıyısı bulunan ülkelerin münhasır ekonomik bölgeleri ile iç içe geçtiğini, dolayısıyla ülkelerin ikili anlaşmalar yaptığını, bu ikili anlaşmaları yaparlarken, Kıbrıslı Türklerin varlığının bir şekilde unutulduğunu, bu vesileyle Türkiye’nin Kıbrıslı Türklerin haklarını 1960 Garanti ve İttifak Antlaşmaları’na dayandırarak koruyacağını, Kıbrıs müzakerelerinin zarar görmemesi için ihtiyatlı bir iyimserlik göstererek sessiz durduğunu ve gelişmeleri yakınen takip ettiğini, ancak Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin 11 Şubat mutabakatına bağlı kalmayarak, özellikle de müzakerelerin başarıyla yürütüldüğü bu dönemde mızıkçılık yaparak tek yanlı Ruhsat anlaşmaları yaptığını, bu hareketin Türkiye’nin canını sıktığını, 26 Mart 2016 tarihinde Türk Dışişleri Bakanlığı’nın yayınladığı bildiriye göre, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin ruhsatlandırdığı ve Türkiye ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin münhasır ekonomik bölgesinde sismik arama, sondaj ve benzeri faaliyetleri yürütecek yabancı şirketlere, her ne şart altında olursa olsun Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin asla izin vermeyeceğini, tüm dünya kamuoyuna duyurmuştur.

***


Türkiye’nin kendi münhasır ekonomik bölge haritasını yayınlayıp Birleşmiş Milletlere ilettiğini, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin Türkiye’nin yetki alanlarını ihlal eden alanlara yönelik ruhsatlar vermesinin veya kendince yayınladığı sınırlandırma haritalarının “BM Deniz Hukuku hakkaniyet ilkesi” ile bağdaşmadığını, Türkiye’nin bu haritaları meşru kabul etmeyip tanımadığını, bu durumu nota ile BM’ye bildirdiğini, aksi yönde hareket edilmesi halinde bu durumun savaş nedeni bile olabileceğini ifade eden lahikalar da Konferans sırasında bilim adamlarınca katılımcılara paylaşılmıştır. En uygun yöntemin ise, Mısır’ın kendine ait doğalgazını kendisinin karar vereceğini, İsrail ile Türkiye arasında devam eden görüşmeler bulunduğunu, bu bağlamda İsrail Leviathan yatağından boru hattıyla deniz altından döşenecek borularla doğalgazın Türkiye’deki BOTAŞ boru hattına, oradan da TANAP iletim hatlarına bağlanabileceğini, bir kısmını Türkiye’nin satın alabileceğini, geriye kalanın da Trans Adriadik Boru hattıyla Avrupa’ya satılmasının en makul yöntem olarak görüldüğünü, LNG’ye dönüştürme gibi alternatiflerin artık sözkonusu olmadığını, Kıbrıs doğalgazının da belki İsrail doğalgazı ile birleştirilerek Türkiye’ye satılmasının tek çare olabileceği üzerinde fikir birliği sağlandığını ifade edebilirim.

***


ODTÜ Konferansı’nda dikkat çeken başka bir husus da, enerji güvenliği ile ilgili tartışmalardı. Özellikle Lübnan’daki uzun dönemdir devam eden iç savaş, Suriye’nin kürt, şii ve sunniler arasında sıcak savaşın içinde olması, Kuzey Irak’ta hala devam eden terör olayları ve buna bağlı olarak Doğu Akdeniz’deki diplomatik uyuşmazlıkların, Doğu Akdeniz coğrafyasındaki jeopolitik belirsizlikleri arttırdığını, dünyada hızlı düşen doğalgaz fiyatları da dikkate alındığında, enerji güvenliğinin bir o kadar daha önem arz ettiğini, bölgede döşenecek doğalgaz iletim ve dağıtım hatlarının her türlü sabotaj ve terör olaylarına karşı sıkı bir güvenlik kontrolünde olması gerektiği, güçlü bir orduya sahip Türkiye’nin burada jeopolitik öneminin arttığına ışık tutulmuştur.

***


Konferans’ta anektodlarıma düşen bir başka konu da, Türkiye’nin gerçekten bir enerji merkezi olup olamayacağı üzerinde yapılan tartışmalardı. Türkiye’nin bağlantı noktaları üzerinde bulunması konumunu ve önemini arttırdığı gibi, özellikle İran’nın Rusya ile yakın işbirliğine gitmesi, Türkmen doğalgazının ancak İran vasıtasıyla Türkiye’ye aktarılması, Türk Akımı Boru hattı projesinin iptali ile Rusya-Türkiye ilişkilerinin bozulması, Azerbaycan-Gürcistan dışında sorunsuz doğalgaz akışı olmadığı, Doğu Akdeniz doğalgazının da nasıl ve hangi hatlar üzerinden Türkiye’ye akıtılacağının henüz kesin görülmemesi, belirsizliği ve riskleri de arttırmaktadır. Ayrıca, Türkiye’nin doğalgaz iletim ve dağıtım hatları altyapısını henüz geliştirememiş olması, enterkonnekte hatları çoğaltmamış olması, tüm ülke çapında giriş ve çıkış noktalarını arttırmamış olması, yeterli depolama altyapısının da Türkiye’de bulunmayışından ötürü, Türkiye’nin bir doğalgaz merkezi olamayacağı, zaten doğalgaz üretimini gerçekleştirmediği için de, fiyat belirleyemediğini, dolayısıyla bir koridor vazifesi görerek doğalgaz ticaretinde transit görevi üstlenebileceğine de vurgu yapılmıştır. Bundan sonraki 20 yıllık süreçte başta İran, Rusya ve Katar’ın doğalgaz ticaretinde Avrupa, Orta Doğu ve Asya için önem arz edeceğine dikkat çekilerek konferans başarıyla tamamlanmıştır.

Yazarın Tüm Yazıları
Dış ticaret gelişmeleri (2016 Ocak-Mayıs) 
KKTC Merkez Bankası 2016 yılı ikinci çeyreği bülteni: Bütçe gelişmeleri 
Türk akımı doğalgaz boru hattı hayat buluyor 
Amerikan Merkez Bankası ışığı yaktı: Eylül’de faizleri arttıracak gibi 
Devlet Planlama örgütü bilgilendirdi: Poly Peck PLC’yi hatırlattı       
Kıbrıs’ta genel sağlık sigortası tamam 
Sterlin neden düştü? 
Esnaf ile alay mı ediliyor? 
Türk Hava Limanları’nda iç hatlara yönlendirilmemizin ekonomik zararları 
Türkiye’deki yabancılar 420 milyon dolarlık bonoyu sattı 
Olağanüstü Hal ilanı Türkiye Ekonomisine nasıl etki eder? 
Askeri darbe girişiminin ekonomik sonuçları 
Güney Kıbrıs Ekonomisi’nde sevinç           
Borsalarda ve kambiyo piyasalarında son durum 
Düşünce Taslağı: Sosyo-ekonomik – politik(2/2) 
Sosyo - ekonomik - politik  (1/2) 
Bayram yerleri    
İsrail ve Rusya ile normalleşen ilişkilerin ekonomik faydaları 
İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar 
Genel Gıda ve Yem Yasası neden yürürlüğe sokulmuyor? 
Küçük esnaf ve zanaatkârlar dertli: Mali desteğe ihtiyaç var 
Brexit Gerçekleşirse Sterlin’in dümeni kopmaz 
23 Nisan İlkokulu neden başarılı? Kolej sınavlarında önemli başarı 
2016-2018 Yapısal Dönüşüm Programı’nda yüksek öğretimin yeri 
Alo Alo!......Telefon 
Ekonomik protokol neden sessiz sedasız imzalandı? Telefon ve elektrik satılacak mı? 
İşadamı, KKTC’ye neden yatırım yapmaz? 
Seyrüsefer harçları konulu yazıma gelen okuyucu yorumları 
Bakan Serdar Denktaş’a: 
Avrasya Araştırmaları Enstitüsü ve Kazakistan Kongresi’nden çıkardığım sonuçlar 
Kazakistan’da uluslararası ekonomi, finans ve enerji kongresi 
Dünya Borsaları’ndaki düşüşlere dikkat 
Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği Konferansı 
UBP-DP hükümet programı – (3): Ekonomi ve özelleştirmeler olumsuz, enerji ve hidrokarbonlar olumlu 
UBP-DP hükümet programı -2 
UBP-DP hükümet programı (1) 
Amerika çözümü finanse edecek-miş !!! 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 yılı raporu 
Arif Feridun – “Yazgı” 
Kıbrıs ekonomi zirvesi yazılarıma gelen okuyucu mektubu 
CTP-UBP hükümeti, gerçekleri bal gibi biliyordu 
Sanat ile ekonominin arakesitinde bir yıldız: İlde Atik 
DPÖ’ye dikkat ediniz 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (3/3) 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (2/3) 
Kıbrıs ekonomi zirvesi (1/3) 
Hani turizm örgütü nerede? 
Dış ticaret bilançosu ne durumda? 
DAÜ’de, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz hidrokarbon konulu konferans 
KKTC’deki bütçe gelişmeleri 
Parasal ve finansal gelişmeler (2015 IV. Çeyrek Bülteni) 
KKTC’de kara para aklanıyor mu? Maliye Bakanı Özgür’e düşen yükümlülükler 
Ercan Havalimanı’na neden 11 milyon dolar? 
Kat sınırı emirnamesi işe yarar mı? 
Brüt krediler’de ki düşüşe dikkat ediniz 
Türkiye angajman kurallarını uyguluyor 
Görüşme süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk ekonomisi raporu hakkında 
Yerel sanatçılara da yer verilsin 
Hükümet düğümünü atacak olan da, bozacak olan da Kıb-Tek olacaktır 
Kürt Amerikan Enerji Koridoru: Hatay’a dikkat ediniz 
Radar Reşat’ın KKTC ekonomisine bakışı 
Yükselen ekonomilerin hepsi zorda 
KIB-TEK, vatandaşı tiftikliyor 
Güney Kıbrıs ekonomisi ne durumda? 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (2/2) 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (1/2) 
Halkın Partisi’nin ekonomik vizyonu 
2016’da bizleri nasıl bir ekonomi bekliyor? 
Sosyal güvenlik sistemi battı  
Sosyal Güvenlik ağı güçlendirilip genişletilmelidir 
Emeklilik sistemini düzeltmenin tek yolu iradedir 
İsrail-Türkiye yakınlaşmasının temeli doğalgaz 
Kumarhanelerin ekonomik faydası artık tartışılır oldu 
Amerika Merkez Bankası ve faiz artışı beklentisi  
Doğalgaz ittifakı, görüşmelere zarar verir 
Akdeniz enerji halkası 
Kıbrıs Türk Turizm Örgütü ne zaman? 
Türk Rus gerginliği ve olası ekonomik sonuçları 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim (3 - son) 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim-(2) 
Böyle bütçe mi olur?  
Program olumlu ve desteklenmeli 
2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -3 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -2 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -1 
Orta vadeli program 
Euro’ya geçmek mümkün mü? 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Şeytanca alınan karar: KIBTEK’in görev zararları halka ödettirilecek 
Yeni bir faiz yasasına ihtiyaç vardır 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası bir çözüm sonrası, muhtemel ekonomik endişelerim 
Direk ticaret tüzüğü olmadı Çözüm bize ne kazandırır? 
ASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ BİR OKUYUCU MEKTUBU 
CTP hizaya geldi!!! 
Eğitimdeki sorunların temeli irade ve ekonomik çıkmazdır 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
Kıbrıs’ın havası da, ekonomisi de toz duman içinde 
B20 Zirvesi ve Ankara 
Dış ticaretimiz ne durumda 
Bütçe gelişmeleri 
Eylül’de fedfaiz’i artırır mı? 
FED Eylül’de faiz’i artırır mı? 
Dümeni kopan Türkiye ekonomisi 
Çin Devalüasyona gitti: Dolar ve Euro’nun durumu 
Güney Kıbrıs’ın ekonomik durumu 
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Doğalgaz Ticareti’ndeki önemi 
Doğalgaz piyasasına Avrupa’dan bakınca 
Döviz dalga dalga 
Güney Enerji Koridoru’nda enerji denklemi değişti 
CTP-UBP koalisyonu hükümet programı  
Yeni kabine 
Avrupa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazına göz dikti 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 Yılı Birinci Çeyreği Bülteni  
Yunanistan’daki radikal sol, çok erken çark etti 
“Su Yönetimi Projesi” başlıklı yazıma, eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Kemal Deniz cevap verdi 
Amerika faizi artırmadı...Dolar şimdi ne olacak? 
Amerika Merkez Bankası Faiz’i artırır mı? 
Su yönetimi projesi 
Döviz şimdi ne olacak? 
İstatistik Dairesi’nde nihayet iyi işler yapılmaya başlandı 
24’üncü Dünya İşletmecilik Kongresi 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi’nde ekonomik entegrasyon irdelendi 
Transit Ticaret Merkezi – Kıbrıs (Cyprus As A Transit Trade Centre) 
TRT modeli özerklik 
Suriye gaz havzası 
Millî Direnme Ekonomisi  
CTP 
BRT’de doğru işler yapılmaya başlandı: Mete Tümerkan’la uğraşmayı bırakınız 
Kıbrıslı Rumların ekonomisi battı 
Dragon çayı, KKTC’nin stratejik konumunu güçlendirecektir 
Barcelona kıyı ötesi (offshore) protokolü 
Kıbrıs patatesi 
İstanbul’dan ekonomi gözlemi 
Amaranta Vadisi’ndeki yabancılara müjde 
Ne kadar ayakları üzerinde duran ekonomi yarattınız ki? 
Kıbrıs doğalgazı açmazda: Sıkıştırılmış doğalgaz revaçta 
Çamlıbel birinci Ekogünü Yerli üretim ve kültürel miras’ın korunması 
Genel Sağlık Sigortası’na geçilecek: GSS Koordinatörü Dr. Aykut Üretici’nin anlattıkları 
Taksiciler çok dertli 
Belediyeler Bütçesi ve Birlik Başkanı’nın feveranı 
Türkiye’de konut satışları 
Lübnan gaz havzası 
Yerli üretim desteklenmeli 
Dolar’ın ateşi düşmüyor 
Nobelli Ekonomist Stiglitz’in yeni önerileri: “İç talebe bağlı büyüme modeline geçilmeli” 
Yunan halkını acaba neler bekliyor? 
Kolej sınavları hakkında okuyucu yorumları 
Bir acayip kolej sınavı 
Yunanistan’daki radikal sol’un zaferi ve ekonomik beklentiler 
Kur ve faiz hareketlerinin 2015 beklentileri 
İstatistiğin önemi 
Turizm örgütü  
Dünya ham petrol fiyatlarını doğru okuyabilmek 
Sağlık Bakanlığı 2014 yılı icraatları 
Gelir eşitsizliğinin bedeli 
Siber Hanım’ın işi zor! 
KKTC’de Euro’ya geçiş mümkün müdür? 
Dünya petrol fiyatları 
Ada ekonomileri için denk bütçe uygun değildir 
Mevduat neden bu kadar hızlı artıyor? 
2015 yılı bütçesi ile reform olmaz 
Emtia, metal ve enerji piyasaları’nda son durum