Prof. Dr. Vedat Yorucu

 

İngiltere’nin AB üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar

28 June 2016, Tuesday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

İngiltere’nin Avrupa Birliği üyeliğinden çıkması (BREXIT) için yapılan referandumda yüzde 52 evet oyu çıkması, ekonomik dengeleri tamamen bozmuştur. İbre ters yöne doğru dönmeye başlamıştır. İngilizlerin üyelikten çıkma isteği, halkın çoğunluğu böyle istedi diye pek lanse edilemez. Çünkü sonuçlar hayır AB’de kalalım diyenlerle neredeyse çok yakın. Yüzde 2 oy farkı ile hayır diyenler, bana göre zafer kazanmış sayılmaz. Eğer bu yüzde 2 oy evet tarafına kaymış olsaydı, sonuçlar başabaş da çıkabilirdi. Olan oldu, demokrasi çalıştı ve İngiliz halkı bir tercih yaptı. Peki bundan sonrası için, referandumun ne gibi sonuçlar doğurabileceğini konuşmamız gerekmektedir.

***

İngiltere’nin Avrupa Birliği üyeliğinden çıkmasının doğuracağı sonuçlar iki ayrı alt başlıkta değerlendirilebilir. Birincisi ekonomik sonuçlar, ikincisi de siyasi sonuçlardır. Avrupa Birliği’nin bundan böyle ayrılıkçı İngiltere ile ticaretini geliştirmesi pek de mümkün değildir. İngiltere’nin gümrük birliği üyeliğinin devamı da, yeni koşullara göre ayrı bir müzakere sürecini gerektirecektir. Sterlin, ilk günden değer yitirmiştir. Yazıyı kaleme aldığım saatlerde 3.88 TL’den işlem görmekteydi. İngiltere’nin dış borcunun yüksek olması ve mal ihracatının sınırlı oluşu, ihracat hacmini pek de artırmıyacaktır. Fakat düşük kur nedeniyle, İngiltere’nin yurt dışına arz ettiği hizmetler (örneğin uluslararası denetim, muhasebe-murakebe ve vergi gibi danışmanlık hizmetleri) artarak devam edecektir. Ancak bu işlemlerin merkezi sadece Londra ile sınırlı değildir. Birçok şirketin offshore merkezlerden (Isle of Man, Jersey ve Guernsey) hizmet alır görünmesi de, İngiltere ekonomisine sınırlı oranda katkı yapabilecektir.

***

Düşük kur avantajına bağlı olarak İngiliz turizmininde de bir canlanma görülebilecektir. Hotel ve konaklama ücretleri eskiye oranla daha makul fiyatlarla turist çekme potansiyeli yaratacaktır. Düşük kur avantajının etkileyeceği bir başka sektör de, liman ve gemicilik ile taşımacılık sektörü olacaktır. Ulaşım sektörü de potansiyel gelişim gösterecek diğer sektörler arasında yer alabilir. Düşük Sterlin kuru, İngilizlerin ithalatında bir azalma etkisi yaratacak, bu da yüksek oranda seyreden cari açığı düşürecektir.

***

İşgücü piyasasında Avrupa Birliği vatandaşlarının ülkelerine geri dönmesi şartı getirilmesi halinde, İngiliz vatandaşlarına gün doğacaktır. Yeni iş olanakları İngilizler için fırsat yaratırken, daha düşük saatlere daha yüksek bedel ödemek zorunda kalacak işverenler, birtakım sıkıntılarla karşılaşacaktır. İşgücü maliyetlerinin artmasına neticesinde, rekabet edebilirlik olumsuz etkilenecektir. Unutulmaması gereken bir durum daha var ki, İngiltere’de çalışan bazı Avrupa Birliği vatandaşları, uzun dönemli sözleşmeler yaparak birtakım kazanılmış yasal haklar elde etmişlerdir. İşinin ehli insanlara yapılan 5 ile 8 yıllık sözleşmeler olabilir. İngiltere, Avrupa Birliği’nden çıksa bile, elinde uzun dönemli sözleşme tutan çalışanlar İngiltere’de kalıp çalışmaya devam edebilecektir. İngiltere’de yatırım yapan Avrupa Birliği üyesi firmalar ve onların üretim araçları da, iş sözleşmeleri, ya da ihale anlaşmaları devam ettiği sürece İngiltere’de kalmaya devam edeceklerdir.

***

Düşük kur bir süre daha devam ettikten sonra yeniden yükselmeye başlayacak ve tekrar dengeye gelecektir. İngiltere ekonomisi başlangıçta ciddi bir büyüme sorunu yaşayacak, ancak bunu orta vadede tekrar giderecektir. İngiliz ekonomisinin zembereği asla kopmayacaktır. Buna ekonomistler zaten izin vermez, iş dünyası da müdahale ederek ekonominin yeniden yapılandırılmasına katkı sağlar. Borsa, başlangıçta düşüş trendine girse de, Londra’nın küresel sermaye akışının merkezinde olması nedeniyle hızlıca toparlanır, işlem hacmini yavaş yavaş eski seviyelerine çıkarır.

***

Siyasi sonuçlara gelince, İngiltere’yi bekleyen birkaç tehlike daha vardır. Birincisi ülke içinde ortaya çıkacak siyasi tehlikedir. Hayırcıların başını çeken Boris Johnson, ilk kurultayda Muhafazakâr Parti’nin başına geçip Başbakan koltuğuna oturabilir. Ancak bu makam ona dar gelebilir. Yeni vergi yükleri getirmek zorunda kalacağından, Muhafazakâr Parti erken zamanda destek kaybeder. Ek vergi yükleri ile bütçe kayıplarını gidermeye çalışırken, bir anda halkın düşmanı haline gelebilir. Günün sonunda, grevler ve protestolar İngiltere’yi 2017’nin sonbaharında erken seçime götürebilir. Erken seçim sonrası İşçi Partisi tek başına iktidara gelebilir ve tekrardan Avrupa Birliği ile diplomatik ilişkileri normalleştirmek için müzakerelere başlayabilir. Böylece hayırcılar iyice azınlığa düşer ve İngiltere yoluna kaldığı yerden devam eder.

***

İkinci siyasi tehlike ise, İskoçya ve İrlanda, Avrupa Birliği üyeliğinde kalmak için yasal yolları zorlar. Her iki ülke de, Birleşik Krallık’tan çıkmak için refrandum girişiminde bulunabilir. Her halukarda İngiltere, hem içte hem de dışta mücade etmek zorunda kalarak yeni siyasi bunalımlar yaşar. Bu siyasi bunalımların sonucu da, yeni ekonomik krizleri beraberinde getirebilir. İngiltere istikrar çizgisinden uzaklaştıkça, ekonomik darboğaz iyice girer ve sosyal patlamalarla da uğraşmak zorunda kalarak iyice yalnızlaşır. Yalnızlaşmak istemeyen aklı-selim düşünen İngiliz siyasetçiler işte o zaman devreye girer ve İngiltere’yi tekrar başa döndürür. Peki İngiltere’de bu kapasitede siyasetçiler var mıdır? Evet vardır. Oxford, Cambridge, LSE mezunu öyle yetenekler vardır ki, bu kişiler sadece İngiltere’yi değil, tüm dünyayı yönetebilecek bilgi ve beceriye sahiptir. Ben böyle düşünüyorum.

Yazarın Tüm Yazıları
Dış ticaret gelişmeleri (2016 Ocak-Mayıs) 
KKTC Merkez Bankası 2016 yılı ikinci çeyreği bülteni: Bütçe gelişmeleri 
Türk akımı doğalgaz boru hattı hayat buluyor 
Amerikan Merkez Bankası ışığı yaktı: Eylül’de faizleri arttıracak gibi 
Devlet Planlama örgütü bilgilendirdi: Poly Peck PLC’yi hatırlattı       
Kıbrıs’ta genel sağlık sigortası tamam 
Sterlin neden düştü? 
Esnaf ile alay mı ediliyor? 
Türk Hava Limanları’nda iç hatlara yönlendirilmemizin ekonomik zararları 
Türkiye’deki yabancılar 420 milyon dolarlık bonoyu sattı 
Olağanüstü Hal ilanı Türkiye Ekonomisine nasıl etki eder? 
Askeri darbe girişiminin ekonomik sonuçları 
Güney Kıbrıs Ekonomisi’nde sevinç           
Borsalarda ve kambiyo piyasalarında son durum 
Düşünce Taslağı: Sosyo-ekonomik – politik(2/2) 
Sosyo - ekonomik - politik  (1/2) 
Bayram yerleri    
İsrail ve Rusya ile normalleşen ilişkilerin ekonomik faydaları 
Genel Gıda ve Yem Yasası neden yürürlüğe sokulmuyor? 
Küçük esnaf ve zanaatkârlar dertli: Mali desteğe ihtiyaç var 
Brexit Gerçekleşirse Sterlin’in dümeni kopmaz 
23 Nisan İlkokulu neden başarılı? Kolej sınavlarında önemli başarı 
2016-2018 Yapısal Dönüşüm Programı’nda yüksek öğretimin yeri 
Alo Alo!......Telefon 
Ekonomik protokol neden sessiz sedasız imzalandı? Telefon ve elektrik satılacak mı? 
İşadamı, KKTC’ye neden yatırım yapmaz? 
Seyrüsefer harçları konulu yazıma gelen okuyucu yorumları 
Bakan Serdar Denktaş’a: 
Avrasya Araştırmaları Enstitüsü ve Kazakistan Kongresi’nden çıkardığım sonuçlar 
Kazakistan’da uluslararası ekonomi, finans ve enerji kongresi 
Dünya Borsaları’ndaki düşüşlere dikkat 
ODTÜ Enerji Konferansı’ndan anekdotlar 
Doğu Akdeniz Enerji Güvenliği ve Jeopolitiği Konferansı 
UBP-DP hükümet programı – (3): Ekonomi ve özelleştirmeler olumsuz, enerji ve hidrokarbonlar olumlu 
UBP-DP hükümet programı -2 
UBP-DP hükümet programı (1) 
Amerika çözümü finanse edecek-miş !!! 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 yılı raporu 
Arif Feridun – “Yazgı” 
Kıbrıs ekonomi zirvesi yazılarıma gelen okuyucu mektubu 
CTP-UBP hükümeti, gerçekleri bal gibi biliyordu 
Sanat ile ekonominin arakesitinde bir yıldız: İlde Atik 
DPÖ’ye dikkat ediniz 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (3/3) 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi (2/3) 
Kıbrıs ekonomi zirvesi (1/3) 
Hani turizm örgütü nerede? 
Dış ticaret bilançosu ne durumda? 
DAÜ’de, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz hidrokarbon konulu konferans 
KKTC’deki bütçe gelişmeleri 
Parasal ve finansal gelişmeler (2015 IV. Çeyrek Bülteni) 
KKTC’de kara para aklanıyor mu? Maliye Bakanı Özgür’e düşen yükümlülükler 
Ercan Havalimanı’na neden 11 milyon dolar? 
Kat sınırı emirnamesi işe yarar mı? 
Brüt krediler’de ki düşüşe dikkat ediniz 
Türkiye angajman kurallarını uyguluyor 
Görüşme süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk ekonomisi raporu hakkında 
Yerel sanatçılara da yer verilsin 
Hükümet düğümünü atacak olan da, bozacak olan da Kıb-Tek olacaktır 
Kürt Amerikan Enerji Koridoru: Hatay’a dikkat ediniz 
Radar Reşat’ın KKTC ekonomisine bakışı 
Yükselen ekonomilerin hepsi zorda 
KIB-TEK, vatandaşı tiftikliyor 
Güney Kıbrıs ekonomisi ne durumda? 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (2/2) 
Halkın Partisi’nin özelleştirme politikası (1/2) 
Halkın Partisi’nin ekonomik vizyonu 
2016’da bizleri nasıl bir ekonomi bekliyor? 
Sosyal güvenlik sistemi battı  
Sosyal Güvenlik ağı güçlendirilip genişletilmelidir 
Emeklilik sistemini düzeltmenin tek yolu iradedir 
İsrail-Türkiye yakınlaşmasının temeli doğalgaz 
Kumarhanelerin ekonomik faydası artık tartışılır oldu 
Amerika Merkez Bankası ve faiz artışı beklentisi  
Doğalgaz ittifakı, görüşmelere zarar verir 
Akdeniz enerji halkası 
Kıbrıs Türk Turizm Örgütü ne zaman? 
Türk Rus gerginliği ve olası ekonomik sonuçları 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim (3 - son) 
2016 yılı bütçesi değerlendirmelerim-(2) 
Böyle bütçe mi olur?  
Program olumlu ve desteklenmeli 
2016-2018 Orta Vadeli Program Taslağı -3 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -2 
2016-2018 orta vadeli program taslağı -1 
Orta vadeli program 
Euro’ya geçmek mümkün mü? 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Derinya kapısı geçişlerinden ekonomik kazanç beklemiyorum 
Şeytanca alınan karar: KIBTEK’in görev zararları halka ödettirilecek 
Yeni bir faiz yasasına ihtiyaç vardır 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası çözümün maliyetini kim karşılayacak? 
Olası bir çözüm sonrası, muhtemel ekonomik endişelerim 
Direk ticaret tüzüğü olmadı Çözüm bize ne kazandırır? 
ASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ BİR OKUYUCU MEKTUBU 
CTP hizaya geldi!!! 
Eğitimdeki sorunların temeli irade ve ekonomik çıkmazdır 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
GENEL SAĞLIK SİGORTASI YARARLI BİR UYGULAMADIR 
Kıbrıs’ın havası da, ekonomisi de toz duman içinde 
B20 Zirvesi ve Ankara 
Dış ticaretimiz ne durumda 
Bütçe gelişmeleri 
Eylül’de fedfaiz’i artırır mı? 
FED Eylül’de faiz’i artırır mı? 
Dümeni kopan Türkiye ekonomisi 
Çin Devalüasyona gitti: Dolar ve Euro’nun durumu 
Güney Kıbrıs’ın ekonomik durumu 
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Doğalgaz Ticareti’ndeki önemi 
Doğalgaz piyasasına Avrupa’dan bakınca 
Döviz dalga dalga 
Güney Enerji Koridoru’nda enerji denklemi değişti 
CTP-UBP koalisyonu hükümet programı  
Yeni kabine 
Avrupa, Türkmenistan ve Azerbaycan gazına göz dikti 
KKTC Merkez Bankası’nın 2015 Yılı Birinci Çeyreği Bülteni  
Yunanistan’daki radikal sol, çok erken çark etti 
“Su Yönetimi Projesi” başlıklı yazıma, eski Ekonomi ve Turizm Bakanı Derviş Kemal Deniz cevap verdi 
Amerika faizi artırmadı...Dolar şimdi ne olacak? 
Amerika Merkez Bankası Faiz’i artırır mı? 
Su yönetimi projesi 
Döviz şimdi ne olacak? 
İstatistik Dairesi’nde nihayet iyi işler yapılmaya başlandı 
24’üncü Dünya İşletmecilik Kongresi 
Kıbrıs Ekonomi Zirvesi’nde ekonomik entegrasyon irdelendi 
Transit Ticaret Merkezi – Kıbrıs (Cyprus As A Transit Trade Centre) 
TRT modeli özerklik 
Suriye gaz havzası 
Millî Direnme Ekonomisi  
CTP 
BRT’de doğru işler yapılmaya başlandı: Mete Tümerkan’la uğraşmayı bırakınız 
Kıbrıslı Rumların ekonomisi battı 
Dragon çayı, KKTC’nin stratejik konumunu güçlendirecektir 
Barcelona kıyı ötesi (offshore) protokolü 
Kıbrıs patatesi 
İstanbul’dan ekonomi gözlemi 
Amaranta Vadisi’ndeki yabancılara müjde 
Ne kadar ayakları üzerinde duran ekonomi yarattınız ki? 
Kıbrıs doğalgazı açmazda: Sıkıştırılmış doğalgaz revaçta 
Çamlıbel birinci Ekogünü Yerli üretim ve kültürel miras’ın korunması 
Genel Sağlık Sigortası’na geçilecek: GSS Koordinatörü Dr. Aykut Üretici’nin anlattıkları 
Taksiciler çok dertli 
Belediyeler Bütçesi ve Birlik Başkanı’nın feveranı 
Türkiye’de konut satışları 
Lübnan gaz havzası 
Yerli üretim desteklenmeli 
Dolar’ın ateşi düşmüyor 
Nobelli Ekonomist Stiglitz’in yeni önerileri: “İç talebe bağlı büyüme modeline geçilmeli” 
Yunan halkını acaba neler bekliyor? 
Kolej sınavları hakkında okuyucu yorumları 
Bir acayip kolej sınavı 
Yunanistan’daki radikal sol’un zaferi ve ekonomik beklentiler 
Kur ve faiz hareketlerinin 2015 beklentileri 
İstatistiğin önemi 
Turizm örgütü  
Dünya ham petrol fiyatlarını doğru okuyabilmek 
Sağlık Bakanlığı 2014 yılı icraatları 
Gelir eşitsizliğinin bedeli 
Siber Hanım’ın işi zor! 
KKTC’de Euro’ya geçiş mümkün müdür? 
Dünya petrol fiyatları 
Ada ekonomileri için denk bütçe uygun değildir 
Mevduat neden bu kadar hızlı artıyor? 
2015 yılı bütçesi ile reform olmaz 
Emtia, metal ve enerji piyasaları’nda son durum