Dr. İsmail Kemal

 

Dış politikada doğru adımlar

30 June 2016, Thursday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Türkiye’nin İsrail ve Rusya ile ilişkilerini normalleştirme adımları doğru yönde atılmış adımlardır ve desteklenmelidir. Uzun süre sonra Türkiye dış politikasında rasyonel, pragmatik bir yaklaşım sergileniyor. Bu değişimin kalıcı olması, ilişkilerin sorunlu olduğu ülkelerle köprüler kurulması, proaktif yaklaşımlar sergilenmesi, bölgede işbirliğinin gelişmesi ve ortak tehditlerin göğüslenmesi açısından önemlidir. Başbakan Binali Yıldırım’ın dış politikada düşmanları artırmak değil dostları artırmak gerektiği yönündeki açıklamasına katılmamak mümkün değil. Komşu ülkelerle sorunları aşma konusunda geç kalındı. Mısır konusunda da vakit kaybetmeden benzeri adımlara ihtiyaç vardır. Umarız Mısır’la ilişkileri geliştirme konusunda geç kalınmaz. Mısır, Arap dünyasının en önemli ülkesidir. Türkiye-Mısır ilişkilerinin kopuk olması her iki tarafın da zararınadır.

“One minute” çıkışı ile başlayan Türkiye’nin İsrail politikasını ta başından eleştirdim. İdeolojik yaklaşımların dış politikada yeri olmaması gerektiğini vurguladım. Gerek İsrail, gerekse diğer ülkelerle ilişkilerin temelinde karşılıklı çıkarların olması gerektiğini defalarca yazdım. Ne yazık ki ideolojik yaklaşımlar, “Arap sokağına” hoş görünme yaklaşımı uzun süre devam etti. Belki bir dönem Türkiye’nin ve lideri Recep Tayyip Erdoğan’ın Araplar arasındaki popülaritesi arttı. Ne var ki bunun Türkiye’ye bir yararı olmadı. Şimdi “Arap sokağının” sempatisi buharlaştı. Türkiye gibi bir ülke dış politikasını “Arap sokağına” göre belirlememelidir. Müslüman Kardeşler temelli bir dış politika da yürütülemez. Bu denendi. Sonuç ortada. Ortadoğu üzerinden iç politika yapmak da büyük yanlıştı. Bir dönem bunun AK Parti’ye getirisi oldu ama ülkeye faturası ağır oldu. Türkiye’nin elbette Arap ülkeleri ile iyi ilişkiler içinde olması doğrudur. Bunu yaparken İsrail’le de karşılıklı çıkara dayalı ilişkiler geliştirilebilir. Arap ülkelerinin kendileri perde gerisinde İsrail ile ilişkilerini geliştirmeye çalışıyorlar. Hem Araplar, hem de İsrail’le konuşan bir Türkiye Ortadoğu’nun sorunlarının çözümünde daha etkin rol oynayabilir.

Türkiye’nin uzun zamandan beri sürdürdüğü yanlış Ortadoğu politikalarının sorumluluğunu tek bir kişiye, Ahmet Davutoğlu’na yüklemek de yanlıştır. Davutoğlu, yanlış politikaların fikir babası, mimarı ve en önemli uygulayıcısı olabilir. Ama bunları tek başına yapmadı. Tek başına yapması mümkün değildi. Ülkenin dış politikasından hükümetler sorumludur. Önce Başbakan, sonra Cumhurbaşkanı olan Recep Tayyip Erdoğan’ın onayı olmadan bu politikaların hayata geçirilmesi mümkün değildi. Dolayısıyla hatayı hükümet düzeyinde aramak gerek. Günah keçisi aramanın alemi yok. Şimdi önemli olan hatadan dönülmüş olmasıdır. Geçmişin tartışmalarına saplanıp kalmamak, yeni yaklaşımları desteklemek gerek. İdealizmden realizme geçilmesi olumlu.

Türkiye’nin İsrail ve Rusya ile ilişkilerini düzeltme yönünde attığı adımlara muhalefetten gelen tepkilere de değinmek lazım. Bu tepkilerin özeti CHP Genel Başkanı Kılıçdaroğlu’nun "İşte sana böyle yalatırlar" açıklamasında var. The Financial Times gazetesi “Türkiye’nin değişen dış politikası bölge için olumlu” analizini yaparken Türkiye’de ana muhalefet liderinin hamaset yapması üzüntü verici. Bu tür ucuz yaklaşımların CHP’ye bir yarar getireceğini sanmıyorum. Sosyal medyada da AK Parti karşıtı olanlar Kılıçdaroğlu benzeri bir söylem tutturmuşlar. Atılan adımlar doğru mudur, değil midir? Türkiye’nin ve bölgenin yararına mıdır, değil midir? İşin püf noktası burada. Eleştirilmesi gereken şey atılan adımlar değil, bunda geç kalınmış olmasıdır. Muhalefette dış politikadan anlayan insanlar yok mu?

İsrail’le birlikte Rusya ile ilişkileri düzeltme çabaları çok doğru ve yerindedir. İki ülkenin çıkarları işbirliği yönündedir. Uçak düşürme olayı sonrasında oluşan durum sadece Türkiye’nin aleyhine olmadı. Rusya da bundan zarar gördü. İnat ederek gerginliği sürdürmek her iki tarafın zararının artmasından başka bir işe yaramazdı. Türkiye bir adım attı. Rusya bunu olumlu karşıladı. Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu Moskova’yı ziyaret edecek. Putin-Erdoğan görüşmesinden söz ediliyor. Türkiye, Moskova ile ilişkilerini düzeltirken Ukrayna ve kendisini Rusya’nın tehdidi altında hisseden diğer ülkelerle iyi ilişkilerini sürdürebilir, Kırım konusu ve Ukrayna’nın toprak bütünlüğü ile ilgili politikalarını savunmaya devam edebilir, NATO ittifakı içinde önemli görevlerini sürdürebilir.

Türkiye dış politikasında yeni bir dönemin işaretleri var. Bunu Mısır’la ilişkilerin normalleştirilmesi, AB ile gerginliğin yumuşatılması izlerse çok iyi olur. Dış politikayı düzeltirken iç politikada da değişime ihtiyaç var. Rasyonel yaklaşımlar, pragmatizm iç politikada da gereklidir.

Yazarın Tüm Yazıları
Burkini ve özgürlükler 
Joe Biden ziyareti    
Halep savaşları 
Türk Akımı gerçekleşecek mi?    
Yine mülteci konusu 
Türkiye ve Rusya 
Din ve siyaset 
Rakamlarla mülteci sorunu 
Sıcaklar, kuraklık 
Türkiye ve Arap dünyası 
Dünya nereye gidiyor? 
Darbe girişimi ve dış politika 
Çözüm daha çok demokrasi 
Sol nerede? 
Sırada İtalya mı var? 
NATO’nun Varşova sınavı 
Avrupa’nın asileri 
İngiltere’nin işi zor 
Büyük Britanya mı, küçük İngiltere mi? 
Avrupalılar ve dünya 
Brexit: Kötü fikir 
Brexit ötesinde AB şüpheciliği 
Demografi ve Avrupa 
1916 Orta Asya ayaklanması 
Ortadoğu’da gençler ne düşünüyor? 
Avrupa ve aşırı sağ   
Doğu Akdeniz’de su sorunu 
Dünya İnsani Zirvesi İstanbul’da 
Ortadoğu’da sınırlar 
Sykes-Picot 100 yaşında 
Vize muafiyeti olacak mı? 
Rusya, Türkiye: Yapısal sorunlar 
22 Mayıs seçimleri yaklaşırken 
Vizesiz Avrupa  
Dine dayalı devlet 
100 yıl sonra Kut’ül Amare 
Irkçılık 
İslam dünyasının durumu  
Kaliteli Rusya analizi 
Panama belgeleri depremi 
BM Genel Sekreteri kim olacak? 
Terörizm ve nükleer güvenlik 
IŞİD’le mücadelede ilahiyat 
Teröre lanet 
Brüksel’den ne çıktı? 
Büyük pazarlık 
Türkiye-AB anlaşması 
Basın özgürlüğü 
Oscarlar ve Spotlight 
Türkiye-AB zirvesine doğru 
İran nereye? 
Suriye: Obama’nın iflası 
Zor günler 
Suriye açmazları 
Suriye’de ateşkes mi? Chamberlain’in hayaleti 
Su ve elektrik 
Suriye: Köyün minareleri 
AB ve gelecek 
Dördüncü endüstri devrimi 
Temelleri sarsılan AB 
Avrupa’nın kaybolan rüyası 
Ortadoğu’da bir Çinli 
İslam dünyasının durumu 
Avrupa’nın popülizm sorunu 
Suudi Arabistan-İran krizi 
ABD’de kadın başkan 
2016’ya “Merhaba” derken 
Ne olacak bu AB’nin hali? 
Dış politikada gerçekçilik 
Türkiye-İsrail ilişkileri 
Ortadoğu’da mezhep kavgaları 
Tarihi Paris anlaşması 
İslam, Müslümanlar, Batı 
Türkiye ve AB üyeliği 
Stratejik rekabet 
AB-Türkiye zirvesi 
Gerilimi düşürme zamanı 
20 yıl sonra Bosna 
Gözler Paris’te 
İklim değişikliği ve global endişe 
Yaklaşan G20 zirvesi 
Su ve İsrail 
Diğer seçimler: Azerbaycan 
Türkiye: Umut ve kaygı 
Coğrafya ve politika (jeo-politik) 
Rusya’nın artan askeri gücü 
Terörizm başaramaz 
Seçimlere doğru Türkiye 
Putin Suriye’de neyin peşinde? 
Enerji, AB, İran 
Hac faciasının düşündürdükleri 
BM başarılı oldu mu? 
Sürdürülebilir kalkınma hedefleri 
Yunanistan’a istikrar gelecek mi? 
Corbyn başarabilir mi? 
Suriye satrancında Rusya 
İnsan kaçakçıları 
Savaşların kurbanı çocuklar 
Mısır’ın enerji piyangosu 
Yine suyun önemi 
AB’nin mülteci krizi 
AB’nin mülteci krizi 
Tsipras’ın sınavı 
Türkiye’de karar halkın 
Türkiye’ye üzülmek 
Stratejik bir kaynak: Su 
Başka bir “çılgın proje” 
Çocuklar öldürülmesin! 
Enerjide Türkiye-AB işbirliği 
Türkiye ve uyanan dev 
IŞİD’le savaş 
Yunanistan: Sönen umutlar 
AB’nin geleceği 
İran’la tarihi anlaşma 
Rusya’nın ayıbı 
Evet mi, hayır mı? 
Suriye’ye dikkat 
İran’la anlaşma olacak mı? 
ABD’ye bakış 
Rakamlarla mülteci krizi 
Magna Carta 800 yaşında 
Dünyada silahlı çatışmalar 
Yunanistan’ın geleceği 
Türkiye’de yeni dönem 
Güç paylaşımı, Lübnan 
Güç paylaşımı, Kuzey İrlanda 
Güç paylaşımı, Bosna 
Geçmiş ve gelecek 
ABD’nin Irak fiyaskosu 
Arakan Müslümanlarının trajedisi 
Siyasette deprem 
Zafer günü 
İngiltere nereye? 
Akdeniz’de stratejik dengeler 
ABD’nin Türkiye’ye bakışı 
Vietnam Savaşı’nı hatırlamak 
Akdeniz trajedileri ve AB 
Yunanistan: Karar zamanı 
Seçimler ve sonrası 
Esas konu geleceğimiz 
Milletin makûs talihi 
Siyasette yeni soluk 
Siyasette yeni soluk 
Çoklukta ölüm bile tatlıymış… İnanmayın! 
İran’la satranç 
Toprakları kanlı Yemen 
Bir yıl sonra Kırım 
İnternete bakış 
Çanakkale geçilmez 
Netanyahu sınavda 
Kadın liderler zorda 
Rumlar ne düşünüyor? 
Savaş çığırtkanı Netanyahu 
Rusya ve Putin 
Demokrasi, demokratlık 
Avrupa’nın kaderi Almanya ve Rusya’nın elinde 
Türkiye’nin kadınla sınavı 
Ukrayna anlaşması kalıcı mı? 
Yunanistan’ın kader günleri 
Avrupa’nın Ukrayna sınavı 
Yakarak öldürmek 
Sina’da ne oluyor? 
Ekonomi ve siyaset 
Yunanistan kavşakta 
Dünyada demokrasi geriliyor mu? 
Euro bölgesinin sorunları 
Avrupa ne yapmalı? 
Müslümanlar ne yapmalı? 
Terörizm hepimizin düşmanı 
Risk toplumu 
Robotlar ve işçiler 
2015: Seçimler yılı 
Güzel Türkçemiz 
Enerji jeo-politiğinde LNG 
2015’te Ortadoğu 
Putin zorda 
Yunanistan’a dikkat 
Gelir uçurumu 
Enerji oyununda kritik gelişme 
Nükleer enerji 
Yeni soğuk savaş mı? 
Dünya Bankası’nın iklim raporu 
Yine iklim değişikliği 
İran’la anlaşma mümkün olacak mı? 
ABD ve Çin sürprizi 
Küreselleşmenin neresindeyiz? 
Mescid-i Aksa 
İngiltere AB’den çıkacak mı? 
ABD Kongresi için yarış 
Ukrayna ve Tunus’ta kritik seçimler 
Türkiye’nin G20 dönem başkanlığı 
Petrol fiyatları düşerken 
Eşitsizlik sorunu 
Küreselleşme ve dünya düzeni 
Ebola tehdidi  
Kurbanlar 
Türkiye’nin Ortadoğu sınavı 
Dünya düzensizliği ve BM 
IŞİD hedefte 
Barbarlar kapıdayken 
İskoçya: Kader günü 
İskoçya’dan Katalonya’ya 
İskoçya referandumu 
Kissinger’in “Dünya Düzeni” 
Kritik NATO zirvesi 
Arap dünyasında siyasal İslam 
Türkiye’de yeni dönem (mi?) 
AB ve Akdeniz 
Deneme sırası Norveçlide 
Putin, Aliyev, Sargsyan 
2014’te insani kalkınma 
Kavşaktaki Türkiye 
Türkiye ne düşünüyor? 
Uluslararası guguk 
10 Ağustos ve Kıbrıs 
İsrail kazanabilir mi? 
Yazacak ne kaldı? 
Hepimiz Gazzeliyiz 
Gazze senaryoları 
Filistin trajedisi 
Su sorunu ve uluslararası su hukuku 
Müslümanlar radikalizme karşı 
Türkiye cumhurbaşkanı 
Savaş: 100 yıl önce ve şimdi 
Çin ve Ortadoğu 
Dünyanın mülteci sorunu 
Türkiye ve Arap dünyası 
Dış politikada gerçekçilik 
Dış güçler 
Bravo Obama 
AB’nin yeni açmazları 
Kapitalizm ve eşitsizlik 
Mısır nereye? 
Öteki Avrupa seçimleri 
Küresel ısınma ve güvenlik 
Avrupa nasıl yolunu kaybetti? 
Washington’dan Biden geliyor 
Batı sonrası düzen 
Türkiye’nin enerji amaçları 
Doğu Akdeniz ve Çin 
Irak’ın geleceği 
Transatlantik ilişkiler, Türkiye 
Orhan Veli 100 yaşında 
Kıbrıs- Güney Afrika 
Ukrayna bıçak sırtında 
Etnik anlaşmazlıklara çözüm 
Türkiye-AB ilişkileri nereye? 
Afganistan’da kritik seçimler 
Türkiye’de “yeni dönem” 
Türkiye seçim sınavında 
Türkiye yanlış yolda 
Yasaklarla nereye kadar? 
Kırım’ın ilhakı ve biraz tarih 
Kırım: Kritik gün 
Ukrayna, Kırım, enerji 
Eşitlik: Uzun ince yol 
Ukrayna dersleri 
Rusya Kırım’a dönüyor mu? 
Venezuela’da ne oluyor? 
Kiev “Meydan muharebesi” 
Kiev alev alev 
Rusya, Mısır, Doğu Akdeniz 
Türkiye, İsrail, Doğu Akdeniz 
Müzakereler başlarken 
Soçi Olimpiyatları başlarken 
Döviz ve durum tespiti 
Fransa-Türkiye ilişkileri 
Ukrayna: Rusya-AB rekabeti 
Gözler Cenevre 2’de 
2014’te savaş çıkar mı? 
Siyasi partilerin geleceği 
Downer başarabilecek mi? 
Cesur yeni dünya 
Avrupa’da aşırı sağa bakış  
Ekonomik beklentiler zayıf 
2014 ve Kıbrıs 
2014 ve Türkiye 
Mandela: Özgürlük meşalesi 
Ortadoğu’da Türkiye algısı 
Eleştirel ve özgür düşünce 
Fikirler, özgürlük ve hukuk