Derviş Deniz

 

Önümüzdeki aylarda ekonomide neler bekleniyor?

01 August 2016, Monday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

2016 yılının haziran ve temmuz ayları dünyada hoş sayılmayacak olaylara ve neticesinde insan hayatlarının kaybedilmesine neden olmuştur. Bu yaşananlar içerisinde bizleri direk olarak en çok ilgilendiren 15 Temmuzda Türkiye’de yaşanan darbe girişimi ve sonrasında yaşananlardır. Türkiye’nin istikrarına büyük bir darbe olarak görülen bu girişimin ekonomik etkisinin de olması kaçınılmazdır.

Türkiye’de yaşananların ekonomik hayatımıza olumsuz etkiler yapabileceğini düşünmek olağandır. Ekonomik faaliyetlerimizin büyük bir bölümünün Türkiye ile yapılmakta olması, aynı para birimini kullanmış olmamız ve tek finans kaynağımızın Türkiye olması dolayısı ile Türkiye’deki her türlü gelişmenin bizleri büyük ölçüde etkileme olasılığı çok güçlüdür. Bu nedenledir ki 15 Temmuz sonrasında Kıbrıslı Türkler arasında en çok sorulan soru döviz kurlarının ne olacağı ile ilgili soru idi.

Türkiye’de döviz kurlarının istikrarı ekonomideki istikrar kadar ülkenin siyasi geleceği ile ilgili beklentilere bağlıdır. Siyasi gelecek ile ilgili beklentiler, yabancı fonların yatırım olarak ülkeye girmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Türkiye’de yaşanan darbe girişiminin siyasi istikrarın nasıl olacağı ile ilgili dış algıyı olumsuz etkilemiş olduğu çeşitli yönlerden görülmüştür. Yabancı yatırımcıların büyük bir bölümü bu kararsızlıktan dolayı yatırım kararlarını geciktirdiği gibi, Türkiye’de fonları bulunan bir kısım yabancılar da fonlarını çekmişlerdir. Buna ilave olarak turizmde de önemli sayılacak gerilemeler olmuştur.

Türkiye’de yaşanan olayların ekonomik hayatı etkilemeyeceği ile ilgili olarak Türkiye Cumhuriyeti’nin ilgili bakanları devamlı olarak yurt içine ve yurt dışına mesajlar vermektedirler. Bu verilen mesajların dışta ve içte yaratılan algıyı pozitive yönlendirme etkisi mutlaka vardır. Türkiye Cumhuriyeti hükümetinin verilen mesajlara ilave olarak, Türkiye’de siyasette yaratılan birlik havasını güçlü devam ettirmesi, bu algının olumlu olarak gelişmesi ve ekonomik dengelerin korunmasına yardımcı olacaktır.

Yaşanan gelişmelere bağlı olarak KKTC ekonomisinde yaşanacakların ne olacağının da iyi bir analiz ve öngörüsünün şimdiden yapılması gerekmektedir. Bu da ülkenin genel ekonomik durumu yanında etkilenebilecek sektörlerin ele alınması ile mümkündür. Her ne kadar önümüzdeki iki ay içerisindeki gelişmeler ekonomik hayatın gidişatını daha da belirgin hale getirecek olsa da, bugün itibarı ile ülkenin karşı karşıya olduğu tehdit ve avantajları ele almakta fayda vardır.

KKTC ekonomik hayatında bireyleri en çok etkileyen Türk Lirası’nın yabancı paralar karşısında değer kaybedip kaybetmeyeceğidir. Türkiye’de darbe girişimi sonrasındaki hafta içerisinde döviz kurları çok etkilenmedi ise bundan sonra büyük ölçüde etkilenmeyeceğini söylemek mümkündür. Türkiye’deki turizm sektöründeki düşüş dolayısı ile kaybedilen yabancı paranın uzun sürede döviz kurlarını bir miktar etkilemesi mümkün olsa da bunun çok büyük oranlarda olmayacağını tahmin ediyorum. Yeter ki arzu ettiğimiz gibi Türkiye’de siyasi istikrar devam etsin.

KKTC’nin önemli iki ekonomik sektörü olan yüksek öğrenim ve turizmin de nasıl etkileneceğine bakmamız gerekmektedir. Türkiye’de yaşananlar ve birçok üniversitenin kapanması sonucu ortaya çıkan durumun öğrenci gelişi açısından KKTC’deki üniversitelerini olumlu yönden etkilemesi büyük olasılıktır. Bu nedenle KKTC üniversiteleri önemli bir gelişme içerisine girebilir. Ancak, turizmde aynı şeyi maalesef söyleyemeyiz. Türkiye’de yaşananlar sonrasında Türkiye’den KKTC’ye gelişlerde azalma olduğu gibi, yine Türkiye’deki olaylara bağlı olarak yabancı turistlerin KKTC’ye gelmesinde de önemli düşüşler olmuştur. Bana göre yabancı turist açısından 2016 yılı KKTC turizmi için kayıp bir yıldır.

Döviz kurlarında oluşacak gelişmeler ile ilgili beklentiler KKTC’de yatırım ortamını olumsuz etkileyebilmektedir. Bu nedenle ev, arsa, araba alacak kişilerin önümüzdeki birkaç ay içerisinde yatırım karalarını ertelemeleri olasılığı vardır. Bu da ekonomik çarkların dönmesinde yavaşlama yaratabilir.

KKTC ekonomisinin yaşadığı sıkıntıların Türkiye’deki gelişmelere göre artma eğilimine girmesi ihtimaline karşı, KKTC hükümetinin bir durum değerlemesi yapması gerekliliği vardır. Buna dayalı olarak ilgili bakanlıkların sektörlerle toplantılar yaparak, önümüzdeki aylarda yaşanabilecek sıkıntıları en az seviyeye indirebilecek tedbirler üzerinde bir çalışma başlatması gereklidir diye düşünüyorum. Türkiye Cumhuriyeti hükümetinin ekonomide yaşanabileceklerle ilgili yaptığı çalışmalara benzer çalışmaları eldeki imkanlar dahilinde KKTC hükümetinin de yapması olası sıkıntıların azaltılmasında önemli rol oynayacağı inancındayım. Bu konuda vakit kaybedilmeden bir şeyler yapılması önemlidir.

Yazarın Tüm Yazıları
G20 toplantısında hedefler 
Güncel 
Önümüzdeki aylarda vatandaşın ekonomik şartlarında kötüleşme olur mu? 
Toplumdaki özgüven eksikliği ekonomik atılımları da etkilemektedir 
Yabancı yatırım ama nasıl? 
Brexit sonrası Avrupa Birliği 
Brexit büyük hata 
Türkiye ekonomisinin durumu KKTC için çok önemli 
KKTC pahalılık yaratmada gelir düzeyine göre dünyada bir numara 
Ekonomik protokol maddeleri ve su anlaşması geciken icraatların sonucu 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (5) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (4) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (3) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (3) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (2) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması 
Yatırım ortamının iyileştirilmesi 
KKTC ile TC arasındaki ekonomik protokoller 
Terörizmin hedeflerinden biri ekonomik yıkım 
Önümüzdeki 15 yıl içerisinde en önemli sorun sürdürülebilir insan yaşamı 
Ekonomiye bir de yurt dışından bakmak 
Tüketim toplumu ve sosyal bozulma 
KKTC’de su krizi dünyada ekonomik durgunluk tehlikesi 
Devlet adamlığı, klasik anlamda işadamlığı ve fırsatçılık 
Göç dalgası, fakirlik ve yardım 
Gelir dağılımındaki aşırı farklılıklar sosyal krizler doğurabilir 
Planlama 
Rum Maliye Bakanı’nın Kıbrıs Türk ekonomisi ile ilgili sözleri 
2016’da neler bekleniyor? 
Siyah kuğuların uçuşu 
Siyasette ekonominin bütününü görmek 
Bugünlerde ekonomik hayatımız nasıl görünüyor 
Vergide zarar gösteren kişi veya kurumlar neden zarar gösteriyor 
Kıbrıs’ta toplumların uzlaşacağı ortak bir ekonomik yapı mı, etnik bir ekonomik yapı mı? 
Terör, ekonomik hayatın en büyük risklerinden biridir 
Hükümetler şeffaf muhasebe sistemine geçmeye başladılar 
Ortadoğu’da yaşananların ne olduğunu Avrupa şimdi anlamaya başladı. Ya biz? 
Dünya sınırları olmayan pazara dönüşüyor 
Mülkler konusu ve güncel sorun döviz kurları 
Bir ülkenin ekonomisindeki büyüme kişilerin refah seviyesine yansımazsa 
Söz su yönetiminden açılınca 
Görüşmeler iç siyaset ve döviz kurları 
Ayakları üzerinde duran bir ülke 
Vergi yasa ve uygulamaları vergi kaçaklarını teşvik etmemeli 
Ticaret Odası genel kurulunda konuşulanlar 
Ticaret Odası genel kurulunda konuşulanlar 
Kuzey Kıbrıs’ta bağımsız denetçiliğin durumu 
Bağımsız denetim 
Ortadoğu değişimler bölgesi 
Bağımsız Denetci – Mali Müşavir – Muhasebeci 
DÜNYA ENERJİ KAVGALARI 
Kıbrıslıların kendilerine ait varlıkları yönetmesi 
G 20 ve uluslararası ticaret hizmet ve finansmanda vergi kaçağı 
Avrupa bankaları stres testi 
Avrupa bankaları stres testi 
Ortadoğu’da yaşamak 
Ekonomide daralma var mı? 
Ekonomik çıkarlar ülkeler ve insanlar 
Yeni dünya düzeni 
Şirketler yasasında artık değişim zamanı 
Siyasi gelişmeler ve ekonomi 
Siyasi çözümsüzlüğün ekonomik maliyeti 
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının önemi 
Ortadoğu ve bitmeyen çıkar kavgası 
İçinde bulunduğumuz bölgede ekonomik istikrar için büyük sorumluluk gerekir 
Avrupa Parlamentosu seçimleri bize ne mesaj veriyor? 
Hedefi olmayanların gelecek kaygısı büyük olur 
2014’ün ilk çeyreğinde dünya ve KKTC ekonomisi nerede? 
Kıbrıs sorunun çözümünde ekonomi 
Yatırımlar açısından Kıbrıs’’ta çözüm neden önemli 
Para akışındaki durgunluk mali tedbirlerle aşılabilir mi? 
Kayıt Dışı Ekonomi 
Uluslararası Kriz Grubu’nun Kıbrıs raporunun ekonomik yönü 
Kara Para ile Mücadele ve KKTC 
Tanınma veya Tanınmama ile dünya gerçekleri 
Günlük olaylarla uğraşırken 2014 Yılında olabileceklerin hesabını iyi yapmalıyız 
Kıbrıs sorunu ile ilgili hareketlenme ve ekonomi