Derviş Deniz

 

Önümüzdeki aylarda vatandaşın ekonomik şartlarında kötüleşme olur mu?

15 August 2016, Monday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Türkiye’de 15 Temmuz darbe girişimi sonrası ortaya çıkan olağanüstü durum en çok ekonomide neler olur sorusunu akla getirmiştir. KKTC’de gelişmelerle ilgili ilk tepki olağan olarak bu durumun döviz kurları üzerinde etki yapıp yapmayacağı ile ilgili olmuştur. Bu konuda telaş yapılmaması gerektiğini o günlerde ifade ettiğim gibi bugünlerde de böyle bir tehdidin olmadığını da belirtmek isterim. Ancak Türkiye’de alınmakta olan ekonomik tedbirlerin bundan sonraki aylarda dövizi etkileyip etkileyemeyeceğini uygulamalara göre değerlendireceğiz.

Türkiye Cumhuriyeti hükümetinin 15 Temmuz’u takip eden günlerden başlayarak gerek kamuoyuna gerekse dış dünyaya verdiği mesajlar ekonomide her şeyin yerli yerinde olduğunu belirtmektedir. Bu nedenle gösterilen gayreti takdir etmek gerekir.

Türkiye’de yaşanmakta olan olağanüstü ekonomik durumun ekonomiye de etki etmesi olasıdır. Bu etkilerden birisi de Türkiye’nin yaz aylarında en büyük gelir kaynağı olan turizmdeki düşüştür. Buna ilave olarak insanların güvenlik endişesi ile evlerinden dışarı çıkmaktan çekinmesi ve yine ne olur ne olmaz düşüncesi ile yatırım planlarını etkilemesi hem ticaret hem de üretim üzerinde negatif etki yaratabilmektedir.

Türkiye’nin olağanüstü durumlar nedeni ile yaşadığı bu sıkıntıları aşmasında en büyük avantajı nüfusudur. Genç ve dinamik bir nüfusa sahip Türkiye’nin hızlandıracağı iç talep ekonomik çarkların yavaşlamasına en büyük engeldir. Bu çarkların hızlanmasını sağlamak için de önlemler arka arkaya gelmektedir.

Türkiye’de ekonomiyi canlandırma ile ilgili olarak ilk önce kredi faizlerinde indirime gitme kararı alınmıştır. Buna ilave olarak kredi kartlarında ilk taksit ödeme miktarı düşürülmüş ve vade süresi altı aya çıkarılmıştır. Burada dikkat edecek olursak iç talebi artırmak ve vatandaşı daha rahat harcamaya teşvik etmek için bu finansal önlemler alınmıştır. Ekonomik uygulamalarda bu finansal rahatlamaların talep artırıcı etkileri mutlaka vardır. Ancak hükümet bir yandan finansal enstrümanlar ile iç talebi artırırken, bunun döviz kurları üzerindeki etkisi de düşünülmelidir. Faiz oranlarındaki indirimin döviz kurlarını artırma eğilimi olduğunu göz ardı etmemek gerekmektedir. Ancak, bugün itibarı ile yapılan faiz indirim oranları döviz kurlarını büyük ölçüde artıracak seviyede değildir.

Türkiye Cumhuriyeti hükümeti finansal enstrümanlarla rahatlama getirme dışında kamuda da bazı düzenlemelerle de vatandaşa destek olmaya çalışmaktadır. Geçen hafta Türkiye Maliye Bakanı’nın açıkladığı vergi affı bu önlemlerin ilkidir. Yapılan açıklamalara göre bu desteğe ilave olarak da bazı önlemler alınacaktır. Geçen gün açıklanan cep telefon ücretlerinin altı taksitte ödenmesi de bu ilave önlemlerden birisidir.

Türkiye’deki gelişmelerin KKTC’yi etkilemesi olağandır. Oradaki ekonomik durumun döviz kurları üzerinde nasıl etki yapıyorsa, orada alınan faiz kararları da bizim bankacılık sektörünü etkilemektedir. KKTC’de önemli sayıda Türkiye Cumhuriyeti kökenli banka olması dolayısı ile Türkiye’deki faiz indirim kararlarının bu bankaların şubelerince ülkede uygulanması beklenmektedir. Şube bankalarının faiz indirim uygulamaları KKTC sermayeli bankalarda da kendisini gösterecektir.

Banka faizlerinin düşürülmesi ve diğer önlemler bizim Türkiye’den direk ithal ettiğimiz ekonomik şartlardır. Orada yapılanların burada sisteme girmesi de biraz önce anlattığım gibi bankalar yolu ile yapılmaktadır. Ancak, KKTC’nin de kendine göre sıkıntıları vardır. Türkiye’deki olağanüstü durum ile ilgili yine Türkiye hükümetinin aldığı kararlar direk olarak bize de etki etse de bizim de kendimize göre almamız gereken önlemler vardır.

KKTC hükümetinin turizmde talebi artırmak için talep ettiği uçuşlara iç hat uygulaması yapılması bana göre önemli bir katkıdır. Her ne kadar hükümet bu konuyu halka doğru anlatamamış olsa da, uçuşların iç hatlarda olmayacağı kesindir. Uygulama eskiden olduğu gibi yapılırken sadece biletlere uygulanan vergiler iç hatlar tarifesine göre alınacaktır. Bu da biletlerde ucuzlama getireceğinden turizme direk etkisi olacaktır.

KKTC’de ekonomiden sorumlu Ekonomi Bakanı ve Maliye Bakanı bu olağanüstü durum ile ilgili olumlu çalışmalar içindedirler. Ancak bu çalışmalara biraz daha hız verilmesi gerekmektedir. Ekonomi Bakanı’nın açıkladığı KOBİ’lere kredi desteği ve cirosu on milyon Türk Lirası üzerindeki işletmelere verilecek krediler sunulan avantajlı faiz oranları ile işadamımıza bu sıkıntılı zamanda rahat nefes alma imkanı vermektedir. Yine de tek başına bu yeterli değildir. Maliye Bakanı’nın da vergi affını kısa zamanda devreye sokması gerekmektedir. Ancak, bunu da yaparken vergisini zamanında ödeyenlere verilecek indirimi de beraber getirmesi adalet ve sistemin işleyişi açısından önemlidir. Beklentim hükümetin alacağı önlemleri süratle ve halka iyice anlatarak kısa zamanda yürürlüğe koymasıdır.

Yazarın Tüm Yazıları
G20 toplantısında hedefler 
Güncel 
Toplumdaki özgüven eksikliği ekonomik atılımları da etkilemektedir 
Önümüzdeki aylarda ekonomide neler bekleniyor? 
Yabancı yatırım ama nasıl? 
Brexit sonrası Avrupa Birliği 
Brexit büyük hata 
Türkiye ekonomisinin durumu KKTC için çok önemli 
KKTC pahalılık yaratmada gelir düzeyine göre dünyada bir numara 
Ekonomik protokol maddeleri ve su anlaşması geciken icraatların sonucu 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (5) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (4) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (3) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (3) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (2) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması 
Yatırım ortamının iyileştirilmesi 
KKTC ile TC arasındaki ekonomik protokoller 
Terörizmin hedeflerinden biri ekonomik yıkım 
Önümüzdeki 15 yıl içerisinde en önemli sorun sürdürülebilir insan yaşamı 
Ekonomiye bir de yurt dışından bakmak 
Tüketim toplumu ve sosyal bozulma 
KKTC’de su krizi dünyada ekonomik durgunluk tehlikesi 
Devlet adamlığı, klasik anlamda işadamlığı ve fırsatçılık 
Göç dalgası, fakirlik ve yardım 
Gelir dağılımındaki aşırı farklılıklar sosyal krizler doğurabilir 
Planlama 
Rum Maliye Bakanı’nın Kıbrıs Türk ekonomisi ile ilgili sözleri 
2016’da neler bekleniyor? 
Siyah kuğuların uçuşu 
Siyasette ekonominin bütününü görmek 
Bugünlerde ekonomik hayatımız nasıl görünüyor 
Vergide zarar gösteren kişi veya kurumlar neden zarar gösteriyor 
Kıbrıs’ta toplumların uzlaşacağı ortak bir ekonomik yapı mı, etnik bir ekonomik yapı mı? 
Terör, ekonomik hayatın en büyük risklerinden biridir 
Hükümetler şeffaf muhasebe sistemine geçmeye başladılar 
Ortadoğu’da yaşananların ne olduğunu Avrupa şimdi anlamaya başladı. Ya biz? 
Dünya sınırları olmayan pazara dönüşüyor 
Mülkler konusu ve güncel sorun döviz kurları 
Bir ülkenin ekonomisindeki büyüme kişilerin refah seviyesine yansımazsa 
Söz su yönetiminden açılınca 
Görüşmeler iç siyaset ve döviz kurları 
Ayakları üzerinde duran bir ülke 
Vergi yasa ve uygulamaları vergi kaçaklarını teşvik etmemeli 
Ticaret Odası genel kurulunda konuşulanlar 
Ticaret Odası genel kurulunda konuşulanlar 
Kuzey Kıbrıs’ta bağımsız denetçiliğin durumu 
Bağımsız denetim 
Ortadoğu değişimler bölgesi 
Bağımsız Denetci – Mali Müşavir – Muhasebeci 
DÜNYA ENERJİ KAVGALARI 
Kıbrıslıların kendilerine ait varlıkları yönetmesi 
G 20 ve uluslararası ticaret hizmet ve finansmanda vergi kaçağı 
Avrupa bankaları stres testi 
Avrupa bankaları stres testi 
Ortadoğu’da yaşamak 
Ekonomide daralma var mı? 
Ekonomik çıkarlar ülkeler ve insanlar 
Yeni dünya düzeni 
Şirketler yasasında artık değişim zamanı 
Siyasi gelişmeler ve ekonomi 
Siyasi çözümsüzlüğün ekonomik maliyeti 
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının önemi 
Ortadoğu ve bitmeyen çıkar kavgası 
İçinde bulunduğumuz bölgede ekonomik istikrar için büyük sorumluluk gerekir 
Avrupa Parlamentosu seçimleri bize ne mesaj veriyor? 
Hedefi olmayanların gelecek kaygısı büyük olur 
2014’ün ilk çeyreğinde dünya ve KKTC ekonomisi nerede? 
Kıbrıs sorunun çözümünde ekonomi 
Yatırımlar açısından Kıbrıs’’ta çözüm neden önemli 
Para akışındaki durgunluk mali tedbirlerle aşılabilir mi? 
Kayıt Dışı Ekonomi 
Uluslararası Kriz Grubu’nun Kıbrıs raporunun ekonomik yönü 
Kara Para ile Mücadele ve KKTC 
Tanınma veya Tanınmama ile dünya gerçekleri 
Günlük olaylarla uğraşırken 2014 Yılında olabileceklerin hesabını iyi yapmalıyız 
Kıbrıs sorunu ile ilgili hareketlenme ve ekonomi