Derviş Deniz

 

Güncel

22 August 2016, Monday    Yorum Yaz   Yazdır  

    

Ağustos sıcağının Kıbrıs adasını kavurduğu bu günlerde, güncel konular ayın sıcağı kadar insanlarımız üzerinde sansasyonel etki yapmamaktadır. Gerek siyaset, gerek sosyal ve gerekse ekonomik hayatta toplumu büyük ölçüde etkileyecek olaylara rastlamak çok da olası görülmemektedir. Hele de halkın bir kısmının okulların tatil olmasının da etkisi ile yılık izinlerini kullandığı bu dönemde tartışılacak konu da bulmak çok da kolay değildir. Bu nedenle bu haftaki yazımda KKTC’de bu ay içerisinde öne çıkan güncel konulara değinmek istedim.

Türkiye’de 15 Temmuz’da yapılan başarısız darbe girişimi sonrası KKTC’de en çok konuşulan konu döviz kurlarının ne olacağı olmuştur. Darbe girişiminin Türkiye ekonomisine negatif etki yaptığı ortadadır. Yine de darbe başarılı olmuş olsa idi, ortaya çıkacak durumdan dolayı Türkiye ekonomisi çok daha kötü bir durum içinde olabilirdi. Döviz kurlarının bu durumdan dolayı etkilenmesi doğaldır. Ancak, Türkiye hükümetinin darbe girişimi sonrasında ekonomik konularda attığı adımlar takdirle karşılanmalıdr. Çünkü bütün belirsizliklere rağmen döviz kurlarını bu seviyelerde tutmak büyük başarıdır. Bu nedenle önümüzdeki günlerde dövizde önemli dalgalanmaları beklemek yanlış olur. Döviz kurları üzerinde etki edebilecek tek etken içte değil dıştadır. ABD Fed’in faiz artırması halinde kurlarda bir miktar artış olabilir. Ancak, bu artış panik yaratacak kadar yüksek olmaz. Yine de ABD Fed’in faiz artırma olasılığı hala bugün bile güçlü değildir.

Son günlerde gazetelerde önemli bir haber olarak çıkan konu, Lefkoşa’nın geçmişten gelen en önemli çarşısı Arasta’nın can çekiştiği ile ilgili haberlerdir. Arasta esnafı bitmiş ve tükenmişliğin mesajını vermektedir. Dünyanın her yerinde yeni gelişmelerle birlikte eski ticari merkezlerinin öneminin azaldığı görülmektedir.   Ancak, son yirmi yıl içerisinde bilhassa Avrupa’da eski kent merkezlerinin ve buna bağlı olarak çarşılarının canlı bir aktivite merkezi haline gelmesi için gerek yapısal gerekse yasal düzenlemeler yapılmaktadır. Bundan dolayı da Avrupa’nın belirli başkentlerinde ticari alışveriş aktiviteleri merkeze kaymaktadır.

Üzülerek görmekteyiz ki, Arasta ile ilgili yaşananlara bir çözüm getirmek için hükümetler son yıllarda çok büyük gayret içinde değildirler. Zaten Arasta son yıllarda yerli insanın çok da alış veriş yaptığı bir yer olmaktan çıkmış ve sadece turiste yönelik ticaret yapan bir konuma gelmiştir. Bu duruma gelinmesinde trafik düzenlemesinin önemli bir sorun olduğu ortadadır. Bunun yanında yerli halkın daha çok ilgi göstereceği mekan ve yerlerin oluşumunda önemli düzenlemelerin yapılmaması da halkı başka yerlere yönlendirmektedir. Bütün bunlara ilave bir de Kıbrıs Rum sınır memurlarının alışveriş yapan Kıbrıslı Rum ve yabancı turistlerin Arastadaki dükkanlardan satın aldığı her türlü mala engel koyması da mevcut sorunu daha da zor bir hale getirmektedir.

Kıbrıs Rum gümrük memurlarının Lokmacı geçiş kapısında çıkardığı sorun 2004’te Avrupa Birliği Komisyonu’nun kabul ettiği ve Kıbrıs Rum Devletini uygulamaya zorladığı Yeşil Hat Tüzüğü kurallarına aykırıdır. Bu tüzüğe göre Kuzeyden yolcu beraberi alınan bir eşya (et, süt, balık ürünleri hariç) belirli bir miktarın üzerinde olmadığı takdirde serbestçe Güney Kıbrıs’a geçebilmektedir. Bu böyle iken Kıbrıs Rum memurlarının çıkardığı sorun kural dışıdır ve bu kural dışılığı hükümet Avrupa Birliği’ne bildirmelidir. Yeşil hat Tüzüğü’nün ilk yıllarında bu gibi olaylara sık sık rastlanmakta, Ekonomi Bakanlığı da Avrupa Birliği Büyükelçisi ile yaptığı görüşmeler ile uygulamanın düzeltilmesine çalışılırdı. 2004 ile 2006 yıllarında Kıbrıslı Türk işadamının, teknisyeninin, mobilyacısının, inşaatçısının Güneye sattığı mal ve hizmet en üst seviyede idi. Aynı şekilde Arasta tüccarı da gidişattan çok memnundu. Ancak yıllar geçtikçe çeşitli nedenlerle Kıbrıslı Türklerin Güney Kıbrıs’a sağladığı mal ve hizmetlerde büyük azalma olmuştur.

Arada bir gazetelerde Yeşil Hat Tüzüğü’nün yürümediği ile ilgili haberler yer almaktadır. Yeşil Hat Tüzüğü’nün yürümemesinin Kıbrıs Rum tarafının olumsuzluklarına bağlanması soruna çözüm değildir. Kıbrıslı Rumların Kıbrıs’ı siyaseten bir Rum adası yapma gibi emellere sahip olduğu gibi, ekonomiyi de tamamı ile Rum etkisi ile yürütmek niyetleri ortadadır. Bu niyet var iken Rumların sorun çıkarmayacağını düşünmek saflık olur. Ancak bizim de Rum böyle yapar diye olduğumuz yerde kalmamamız gerekir. Bu konuda hükümet ve AB Koordinasyon Merkezine önemli görevler düşmektedir. Rum’un Yeşil Hat Tüzüğü’ne aykırı her yaptığının yanına kalmayacağını da iyi bilmesi gerekir. Bunun da göstermek bize düşer.

Mağusa Serbest Bölgede ortaya çıkan silah konusu bana göre devlet mekanizmasındaki bakanlıklar ve daireler arasındaki koordinasyonsuzluğu ve kuralların işlemeyişini göstermektedir. Bunun için özel teşebbüs veya işletmeleri suçlu göstermek yerine devletin kendi içindeki noksanlıkları düzeltmesi en doğru hareket olacaktır.

Yazarın Tüm Yazıları
G20 toplantısında hedefler 
Önümüzdeki aylarda vatandaşın ekonomik şartlarında kötüleşme olur mu? 
Toplumdaki özgüven eksikliği ekonomik atılımları da etkilemektedir 
Önümüzdeki aylarda ekonomide neler bekleniyor? 
Yabancı yatırım ama nasıl? 
Brexit sonrası Avrupa Birliği 
Brexit büyük hata 
Türkiye ekonomisinin durumu KKTC için çok önemli 
KKTC pahalılık yaratmada gelir düzeyine göre dünyada bir numara 
Ekonomik protokol maddeleri ve su anlaşması geciken icraatların sonucu 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (5) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (4) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (3) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (3) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması (2) 
İnsanlığın refahı ve fakirliğin sonlandırılması 
Yatırım ortamının iyileştirilmesi 
KKTC ile TC arasındaki ekonomik protokoller 
Terörizmin hedeflerinden biri ekonomik yıkım 
Önümüzdeki 15 yıl içerisinde en önemli sorun sürdürülebilir insan yaşamı 
Ekonomiye bir de yurt dışından bakmak 
Tüketim toplumu ve sosyal bozulma 
KKTC’de su krizi dünyada ekonomik durgunluk tehlikesi 
Devlet adamlığı, klasik anlamda işadamlığı ve fırsatçılık 
Göç dalgası, fakirlik ve yardım 
Gelir dağılımındaki aşırı farklılıklar sosyal krizler doğurabilir 
Planlama 
Rum Maliye Bakanı’nın Kıbrıs Türk ekonomisi ile ilgili sözleri 
2016’da neler bekleniyor? 
Siyah kuğuların uçuşu 
Siyasette ekonominin bütününü görmek 
Bugünlerde ekonomik hayatımız nasıl görünüyor 
Vergide zarar gösteren kişi veya kurumlar neden zarar gösteriyor 
Kıbrıs’ta toplumların uzlaşacağı ortak bir ekonomik yapı mı, etnik bir ekonomik yapı mı? 
Terör, ekonomik hayatın en büyük risklerinden biridir 
Hükümetler şeffaf muhasebe sistemine geçmeye başladılar 
Ortadoğu’da yaşananların ne olduğunu Avrupa şimdi anlamaya başladı. Ya biz? 
Dünya sınırları olmayan pazara dönüşüyor 
Mülkler konusu ve güncel sorun döviz kurları 
Bir ülkenin ekonomisindeki büyüme kişilerin refah seviyesine yansımazsa 
Söz su yönetiminden açılınca 
Görüşmeler iç siyaset ve döviz kurları 
Ayakları üzerinde duran bir ülke 
Vergi yasa ve uygulamaları vergi kaçaklarını teşvik etmemeli 
Ticaret Odası genel kurulunda konuşulanlar 
Ticaret Odası genel kurulunda konuşulanlar 
Kuzey Kıbrıs’ta bağımsız denetçiliğin durumu 
Bağımsız denetim 
Ortadoğu değişimler bölgesi 
Bağımsız Denetci – Mali Müşavir – Muhasebeci 
DÜNYA ENERJİ KAVGALARI 
Kıbrıslıların kendilerine ait varlıkları yönetmesi 
G 20 ve uluslararası ticaret hizmet ve finansmanda vergi kaçağı 
Avrupa bankaları stres testi 
Avrupa bankaları stres testi 
Ortadoğu’da yaşamak 
Ekonomide daralma var mı? 
Ekonomik çıkarlar ülkeler ve insanlar 
Yeni dünya düzeni 
Şirketler yasasında artık değişim zamanı 
Siyasi gelişmeler ve ekonomi 
Siyasi çözümsüzlüğün ekonomik maliyeti 
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının önemi 
Ortadoğu ve bitmeyen çıkar kavgası 
İçinde bulunduğumuz bölgede ekonomik istikrar için büyük sorumluluk gerekir 
Avrupa Parlamentosu seçimleri bize ne mesaj veriyor? 
Hedefi olmayanların gelecek kaygısı büyük olur 
2014’ün ilk çeyreğinde dünya ve KKTC ekonomisi nerede? 
Kıbrıs sorunun çözümünde ekonomi 
Yatırımlar açısından Kıbrıs’’ta çözüm neden önemli 
Para akışındaki durgunluk mali tedbirlerle aşılabilir mi? 
Kayıt Dışı Ekonomi 
Uluslararası Kriz Grubu’nun Kıbrıs raporunun ekonomik yönü 
Kara Para ile Mücadele ve KKTC 
Tanınma veya Tanınmama ile dünya gerçekleri 
Günlük olaylarla uğraşırken 2014 Yılında olabileceklerin hesabını iyi yapmalıyız 
Kıbrıs sorunu ile ilgili hareketlenme ve ekonomi